পাঠ ২: শহা আৰু সিংহ , Class 6, MIL Chapter 2, SEBA,Assamese Medium

Next Chapter 


ক্ৰিয়া-কলাপ (পৃষ্ঠা ২৬)
১। তলত দিয়া প্রশ্নসমূহৰ শুদ্ধ উত্তৰটো বাছি উলিয়াই সঠিক বৃত্তটো পূৰ কৰা-
* প্ৰশ্ন: জীৱ-জন্তুবোৰে অৰণ্যৰপৰা সিহঁত নোহোৱা হৈ যাব বুলি কিয় ভয় কৰিছিল?
   * (ক) অৰণ্যখনত মন্দমতি নামৰ সিংহটো থকাৰ বাবে
   * (খ) মন্দমতিয়ে জধে-মধে জন্তুবোৰ বধ কৰাৰ বাবে
   * (গ) সিংহটোৱে শহাটোৰ বংশ নাশ কৰিম বুলি কোৱাৰ বাবে
   * (ঘ) হাবিখনলৈ অন্য এটা সিংহ অহা বলি ভবাৰ বাবে
   * উত্তৰ: (খ) মন্দমতিয়ে জধে-মধে জন্তুবোৰ বধ কৰাৰ বাবে
* প্ৰশ্ন: মন্দমতিয়ে কুঁৱাটোৰ ভিতৰলৈ কিয় জাঁপ দিছিল?
   * (ক) কুঁৱাটো ফটফটীয়া পানীৰে ভৰি থকাৰ বাবে
   * (খ) কুঁৱাটোৰ ভিতৰত আন চাৰিটা শহা থকা বুলি ভবাৰ বাবে
   * (গ) ভোকত মন্দমতিৰ পেটে কাঁও-কাঁও কৰাৰ বাবে
   * (ঘ) কুঁৱাটোৰ ভিতৰত অন্য এটা সিংহ থকা বুলি ভবাৰ বাবে
   * উত্তৰ: (ঘ) কুঁৱাটোৰ ভিতৰত অন্য এটা সিংহ থকা বুলি ভবাৰ বাবে
২।
* প্ৰশ্ন: তুমি ওপৰৰ উত্তৰকেইটা কিয় শুদ্ধ বুলি বাছি ল’লা? সহপাঠীৰ লগত আলোচনা কৰি কোৱা।
* উত্তৰ:
   * প্ৰথম উত্তৰটো (খ) শুদ্ধ কাৰণ সাধুটোৰ আৰম্ভণিতে কোৱা হৈছে যে মন্দমতি সিংহই “প্ৰতিদিনে অনাহকতে অৰণ্যৰ জীৱ-জন্তুবোৰ বধ কৰিছিল”, যাৰ বাবে জীৱ-জন্তুবোৰে ভয় খাইছিল যে কম দিনৰ ভিতৰতে অৰণ্যত জীৱ-জন্তু নোহোৱা হৈ যাব।
   * দ্বিতীয় উত্তৰটো (ঘ) শুদ্ধ কাৰণ শহাটোৱে সিংহটোক এটা কুঁৱাৰ ওচৰলৈ লৈ গৈ কৈছিল যে আনটো সিংহ তাতেই লুকাই আছে। মন্দমতিয়ে কুঁৱাত জুমি চাই নিজৰ ছাঁটোকে (প্ৰতিবিম্ব) আনটো সিংহ বুলি ভাবি তাক ধৰিবলৈ জাঁপ দিছিল।
৩।
* প্ৰশ্ন: ‘শহা আৰু সিংহ’ সাধুটো কোৱা।
* উত্তৰ: এসময়ত এখন অৰণ্যত মন্দমতি নামৰ এটা সিংহই জধে-মধে জীৱ-জন্তু বধ কৰিছিল। ৰক্ষা পাবলৈ জন্তুবোৰে আলোচনা কৰি সিংহক জনালে যে সিহঁতে প্ৰতিদিনে পাল পাতি একোটাকৈ জন্তু সিংহৰ ওচৰলৈ পঠিয়াই থাকিব। এদিন এটা শহাৰ পাল পৰিল। শহাটোৱে পলমকৈ গৈ সিংহক ক’লে যে বাটত আন এটা সিংহই তাক বাধা দিছিল আৰু নিজকে বনৰ ৰজা বুলি দাবী কৰিছিল। এই কথা শুনি মন্দমতিৰ খং উঠিল। শহাটোৱে মন্দমতিক এটা কুঁৱাৰ ওচৰলৈ লৈ গ’ল আৰু ক’লে যে সিংহটো তাতেই লুকাই আছে। মন্দমতিয়ে কুঁৱাত জুমি চাই নিজৰ প্ৰতিবিম্বটোকে আনটো সিংহ বুলি ভাবি গৰজি উঠিল আৰু তাক ধৰিবলৈ কুঁৱাটোত জাঁপ দিলে।
ক্ৰিয়া-কলাপ (পৃষ্ঠা ২৭)
৪। তলত দিয়া শব্দবোৰৰ অৰ্থ আঁচ টানি মিলাওঁ আহা-
* ক্ষুধা – ভোক
* নিবাৰণ – বাধাকৰণ, গুচোৱা কাৰ্য
* প্রতিবিম্ব – ছাঁ, আৰ্চী বা পানীত ওলোৱা মানুহ বা বস্তুৰ আকৃতি
* হাজিৰ – উপস্থিত
* বন্ধক – অইনৰ ওচৰত কোনো বস্তু থৈ ধাৰ লোৱা কাৰ্য
* কেশৰ – সিংহৰ ডিঙিৰ দীঘল নোম
* নিস্তাৰ – ৰক্ষা, উদ্ধাৰ
৫। তলত দিয়া প্রশ্নকেইটাৰ উত্তৰ কোৱা আৰু লিখা।
* (ক) অৰণ্যৰ জীৱ-জন্তুবোৰ কোনে জধে-মধে বধ কৰিছিল?
   * উত্তৰ: অৰণ্যৰ জীৱ-জন্তুবোৰ মন্দমতি নামৰ সিংহটোৱে জধে-মধে বধ কৰিছিল।
* (খ) শহাটোৱে মন্দমতিৰ ওচৰলৈ মুঠ পাঁচটা শহা অহা বুলি কৈছিল। দৰাচলতে কেইটা শহা আহিছিল?
   * উত্তৰ: দৰাচলতে এটাহে শহা আহিছিল।
* (গ) কুঁৱাৰ পানীত প্ৰতিবিম্বটো দেখি মন্দমতিয়ে কি কৰিছিল?
   * উত্তৰ: কুঁৱাৰ পানীত নিজৰ প্ৰতিবিম্বটো দেখি মন্দমতিয়ে সেইটো আন এটা সিংহ বুলি ভাবি গৰজি উঠিছিল আৰু তাক ধৰিবলৈ কুঁৱাটোত জাঁপ দিছিল।
৬। তলত দিয়া প্রশ্নকেইটাৰ উত্তৰ দলত আলোচনা কৰি উত্তৰ লিখা।
* (ক) অৰণ্যৰ জীৱ-জন্তুবোৰে আলোচনা কৰি কি সিদ্ধান্ত লৈছিল? সেইমতে কাম কৰিলে তেওঁলোকৰ কি লাভ হ’ব বুলি ভাবিছিল?
   * উত্তৰ: অৰণ্যৰ জীৱ-জন্তুবোৰে আলোচনা কৰি সিদ্ধান্ত লৈছিল যে সিহঁতে প্ৰতিদিনে পাল পাতি একোটাকৈ জন্তু সিংহৰ ক্ষুধা নিবাৰণৰ বাবে পঠিয়াই থাকিব। সেইমতে কাম কৰিলে সিংহটোৱে জধে-মধে চিকাৰ কৰাটো বন্ধ কৰিব আৰু অৰণ্যত জীৱ-জন্তু নোহোৱা হৈ যোৱাৰ পৰা ৰক্ষা পাব।
* (খ) কুঁৱাৰ পানীত শহাটোৱে তাৰ প্ৰতিবিম্বটো দেখি কি বুদ্ধি পাঙিছিল?
   * উত্তৰ: কুঁৱাৰ পানীত শহাটোৱে তাৰ প্ৰতিবিম্বটো দেখি এই বুদ্ধি পাঙিছিল যে সি সিংহটোক কুঁৱাৰ ওচৰলৈ আনিব আৰু কুঁৱাৰ পানীত থকা সিংহৰ প্ৰতিবিম্বটোকে আন এটা সিংহ বুলি দেখুৱাই সিংহটোক প্ৰতাৰণা কৰিব।
* (গ) সিংহক পতিয়ন নিয়াবলৈ ভয়তে শহাই ইনাই-বিনাই কি কথা কৈছিল?
   * উত্তৰ: সিংহক পতিয়ন নিয়াবলৈ শহাই ইনাই-বিনাই কৈছিল যে সিহঁত পাঁচটা শহা আহি থাকোঁতে বাটত আন এটা সিংহই ভেটি ধৰিছিল। সেই সিংহটোৱে নিজকে বনৰ ৰজা বুলি দাবী কৰিছিল আৰু বাকী চাৰিটা শহাক নিজৰ ওচৰত বন্ধকত ৰাখি মন্দমতিক মাতি আনিবলৈ তাক পঠিয়াইছিল।
* (ঘ) কুঁৱাটোৰ ভিতৰত সঁচাকৈয়ে আন এটা সিংহ লুকাই আছিলনে? যদি নাছিল, মন্দমতিয়ে কিয় কুঁৱাটোত জাঁপ মাৰিছিল?
   * উত্তৰ: কুঁৱাটোৰ ভিতৰত সঁচাকৈয়ে আন এটা সিংহ লুকাই নাছিল। মন্দমতিয়ে কুঁৱাৰ পানীত নিজৰ ছাঁটোকে (প্ৰতিবিম্ব) দেখি সেইটো আন এটা সিংহ বুলি ভাবিছিল। যেতিয়া সি গৰজি উঠিছিল, কুঁৱাৰ ভিতৰৰপৰা তাৰেই প্ৰতিধ্বনি ওলাই আহিছিল। সেয়ে, সি শত্ৰু সিংহটোক ধৰিবলৈ কুঁৱাটোত জাঁপ মাৰিছিল।
৭। কোনে, কাক আৰু কিয় কৈছিল লিখা।
* (ক) “এনে কৰিলে আপুনি চিকাৰ ধৰিবলৈ একো কষ্ট কৰিব নালাগে আৰু অনায়াসে খাই-বই থাকিব পাৰিব।”
   * উত্তৰ: এই কথাষাৰ অৰণ্যৰ জীৱ-জন্তুবোৰে মিলি মন্দমতি সিংহক কৈছিল। কাৰণ সিহঁতে সিংহক জধে-মধে জন্তু বধ কৰাৰ পৰা বিৰত ৰাখিবলৈ প্ৰতিদিনে একোটাকৈ জন্তু পঠিয়াই থকাৰ প্ৰস্তাৱ দিছিল।
* (খ) “কি! তাৰ ইমান সাহ্! এতিয়াই মোক তাৰ ওচৰলৈ লৈ ব’ল। আজি মোৰ হাতৰপৰা সি কোনোমতেই নিস্তাৰ নাপাব।”
   * উত্তৰ: এই কথাষাৰ মন্দমতি সিংহই শহাটোক কৈছিল। কাৰণ শহাটোৱে যেতিয়া আন এটা সিংহই তাক বাধা দি বনৰ ৰজা বুলি দাবী কৰাৰ কথা কৈছিল, তেতিয়া মন্দমতিৰ খং উঠিছিল।
ভাষা-অধ্যয়ন (পৃষ্ঠা ২৮)
৮। বিপৰীত অৰ্থ বুজোৱা শব্দবোৰ পাঠৰপৰা বিচাৰি উলিয়াই লিখা।
* নিৰ্বলী – বলী
* সুখ – দুখ
* বৰ্জন – সন্মতি (বা গ্ৰহণ)
* প্ৰজা – ৰজা
* স্থিৰ – অস্থিৰ
* অসন্মত – সন্মতি
* দূৰ – ওচৰ
* চঞ্চল – গহীনাই (বা স্থিৰ)
৯। বাক্য ৰচনা কৰা-
* ৰাজত্ব – মন্দমতি সিংহই অৰণ্যত ৰাজত্ব কৰিছিল।
* প্ৰস্তাৱ – জীৱ-জন্তুবোৰৰ প্ৰস্তাৱত সিংহই সন্মতি দিলে।
* প্ৰতিবিম্ব – শহাটোৱে কুঁৱাৰ পানীত নিজৰ প্ৰতিবিম্ব দেখিছিল।
* প্ৰতিধ্বনি – সিংহৰ গৰ্জন কুঁৱাৰ ভিতৰৰপৰা প্ৰতিধ্বনিত হৈ ওলাই আহিল।
* অনায়াসে – জন্তুবোৰৰ কথামতে সিংহই অনায়াসে খাই-বই থাকিব পাৰিব।
ভাষা-অধ্যয়ন (পৃষ্ঠা ২৯)
১০। দলত আলোচনা কৰি ফুলপাহৰ পাহিবোৰত থকা শব্দ ব্যৱহাৰ কৰি তলৰ দফাটো সম্পূৰ্ণ কৰা-
* উত্তৰ: জুমণিহতঁৰ ঘৰৰ কাষেৰে এটি নিজৰা কুলুকুলু কৈ বৈ গৈছে। ফুলনিখনত জকমক কৈ ফুলবোৰ ফুলি আছে। ফুলবোৰত ভোমোৰাই গুণগুণ কৈ উৰি ফুৰিছে। নিয়ৰৰ টোপালবোৰ টোপটোপ কৈ সৰিছে। ৰিবৰিব কৈ বতাহ বলিছে। গোলাপৰ পুলিটো লহপহ কৈ বাঢ়ি আহিছে। তাকে দেখি জুমণিয়ে খলখল হাঁহিছে।
১১। দুজনীয়া দলত বিভক্ত হৈ উদাহৰণ চাই অন্ত্যমিল থকা আন আন শব্দ গঠন কৰা-
* গলগলীয়া – সল্সলীয়া – চঞ্চলীয়া – মল্মলীয়া
* টিকটিকীয়া – খিটখিটিয়া – বিটবিটীয়া – চিকচিকীয়া
* জক্মক্ – চক্ মক্ – তক্ বক্ – ঝক্ মক্
* টিকটিক্ – খিটখিট্ – পিটপিট্ – টিপটিপ্
১২। তলত দিয়া দফাটোৰ উপযুক্ত স্থানত যতি-চিহ্ন ব্যৱহাৰ কৰা-
* প্ৰশ্ন (দফাটো): শহাটোৰ কথাখিনি শুনাৰ লগে লগে মন্দমতিয়ে কেশৰ ফুলাই গলগলীয়া মাতেৰে ক’লে কি তাৰ ইমান সাহ্ এতিয়াই মোক তাৰ ওচৰলৈ লৈ ব’ল আজি মোৰ হাতৰপৰা সি কোনোমতেই নিস্তাৰ নাপাব
* উত্তৰ: শহাটোৰ কথাখিনি শুনাৰ লগে লগে মন্দমতিয়ে কেশৰ ফুলাই গলগলীয়া মাতেৰে ক’লে, “কি! তাৰ ইমান সাহ্! এতিয়াই মোক তাৰ ওচৰলৈ লৈ ব’ল। আজি মোৰ হাতৰপৰা সি কোনোমতেই নিস্তাৰ নাপাব।”
ভাষা-অধ্যয়ন (পৃষ্ঠা ৩০)
১৩। …তালিকাত দিয়া ধৰণৰ বিভিন্ন যুৰীয়া শব্দ লিখা।
* জা-জলপান – বা-বাতৰি – চাহ-তাহ – মাছ-তাছ
* জধে-মধে – লাহে-ধীৰে – ইফালে-সিফালে – অ’ত-ত’ত
* জীৱন-মৰণ – তৰ্জন-গৰ্জন – হাই-উৰুমি – কাজিয়া-পেচাল
জ্ঞান-সম্প্ৰসাৰণ (পৃষ্ঠা ৩০)
১৪।
* প্ৰশ্ন: শহাটোৰ মনত খেলোৱা বুদ্ধিটো সঠিক আছিলনে? মতামত প্ৰকাশ কৰা।
* উত্তৰ: হয়, শহাটোৰ মনত খেলিওৱা বুদ্ধিটো সঠিক আছিল। কাৰণ সেই বুদ্ধিৰ বলতেই সি নিজৰ লগতে অৰণ্যৰ বাকী সকলো জীৱ-জন্তুৰ প্ৰাণ ৰক্ষা কৰিব পাৰিছিল।
১৫।
* প্ৰশ্ন: …তোমাৰ অঞ্চলত যদি এটা গঁড় বা হাতী হঠাৎ আহি ওলায়, তেতিয়া তুমি কি কৰিবা? ভাবি কোৱা আৰু লিখা।
* উত্তৰ: মোৰ অঞ্চলত হঠাৎ গঁড় বা হাতী ওলালে মই প্ৰথমে নিজে নিৰাপদ ঠাইলৈ যাম আৰু ঘৰৰ মানুহকো সজাগ কৰিম। তাৰ পিছত লগে লগে বন বিভাগক খবৰ দিম যাতে তেওঁলোকে আহি জন্তুটোক উদ্ধাৰ কৰি পুনৰ অৰণ্যলৈ পঠিয়াব পাৰে।
১৬।
* প্ৰশ্ন: …শহটোৱে অৱলম্বন কৰা এই কৌশলৰ লগত তুমি সহমত হয়নে? সপক্ষে আৰু বিপক্ষে যুক্তি দিয়া।
* উত্তৰ:
   * সপক্ষে: মই এই কৌশলৰ লগত সহমত। কাৰণ “বলতকৈ বুদ্ধি সদায় শ্ৰেষ্ঠ”। মন্দমতি সিংহটো বৰ শক্তিশালী আছিল, তাক বলেৰে হৰুৱাব নোৱাৰি। সেয়েহে শহাটোৱে বুদ্ধি প্ৰয়োগ কৰি মিছা কথা কৈ সিংহটোক প্ৰতাৰণা কৰাটোৱেই আছিল সকলোৰে প্ৰাণ ৰক্ষা কৰাৰ একমাত্ৰ উপায়।
   * বিপক্ষে: মিছা কথা কোৱা বা প্ৰতাৰণা কৰা বেয়া কাম। কিন্তু এই ক্ষেত্ৰত, এটা দুষ্ট আৰু অত্যাচাৰী সিংহৰ হাতৰ পৰা বহু নিৰীহ প্ৰাণীৰ জীৱন ৰক্ষা কৰিবলৈ এই কৌশল অৱলম্বন কৰাটো জৰুৰী আছিল।
১৭।
* প্ৰশ্ন: দলত ভাগ হৈ প্ৰতিটো দলে তলত দিয়া শব্দসমূহৰপৰা অতি কমেও পাঁচটাকৈ শব্দ ব্যৱহাৰ কৰি একোটাকৈ দফা লিখা।
* উত্তৰ (নমুনা দফা): আন্ধাৰ ৰাতিটোত জোনটোৱে জকমক কৈ পোহৰ বিলাইছিল। বতাহত গছৰ পাতবোৰ খচ্‌মচ্ কৰি উঠিল। এনেতে এজাক টিপটিপীয়া বৰষুণ আহিল। মানুহজনে গলগলীয়া মাতেৰে চিঞৰি উঠিল। তেওঁৰ ঘৰখন বৰ পৰিপাটি আছিল।
১৮।
* প্ৰশ্ন: আগৰ শ্ৰেণীত পাই অহা নাটিকাৰ আৰ্হিত ‘শহা আৰু সিংহ’ সাধুটো নাট্যৰূপত লিখা।
* উত্তৰ (নমুনা নাট্যৰূপ):
   ‘শহা আৰু সিংহ’
   * চৰিত্ৰ: মন্দমতি (সিংহ), শহা, হৰিণ, শিয়াল
   * (প্ৰথম দৃশ্য: অৰণ্য)
   * হৰিণ: (খৰধৰকৈ সোমাই আহে) শিয়াল কাই! সর্বনাশ হ’ল! আজি মন্দমতিয়ে আমাৰ আৰু তিনিটা হৰিণ মাৰিলে।
   * শিয়াল: বৰ চিন্তনীয় কথা। এনেকৈ জধে-মধে মাৰি থাকিলে অৰণ্যখন এদিন খালী হৈ যাব। বলা, আমি সকলোৱে মিলি ৰজাৰ ওচৰলৈ যাওঁ।
   * (দ্বিতীয় দৃশ্য: সিংহৰ গুহা)
   * শিয়াল: মহাৰাজ, আমি এটা প্ৰস্তাৱ লৈ আহিছোঁ। আপুনি চিকাৰ কৰিবলৈ কষ্ট কৰিব নালাগে। আমি নিজেই প্ৰতিদিনে একোটাকৈ জন্তু আপোনাৰ আহাৰৰ বাবে পঠিয়াই দিম।
   * মন্দমতি: (গহীনাই) বাৰু, মই তহঁতৰ প্ৰস্তাৱত সন্মতি দিলোঁ। কিন্তু মনত ৰাখিবি, এদিনো বাদ পৰিলে সকলোকে নাশ কৰিম।
   * (তৃতীয় দৃশ্য: অৰণ্য)
   * শহা: (দুখ মনেৰে) আজি মোৰ পাল পৰিল। কেনেকৈ ইয়াৰ পৰা ৰক্ষা পাওঁ? (কুঁৱা এটা দেখি) অঁ! বুদ্ধি এটা আহিছে!
   * (চতুৰ্থ দৃশ্য: কুঁৱাৰ পাৰ)
   * মন্দমতি: (খঙেৰে) ক’ত মৰিলি ইমান দেৰি?
   * শহা: (ভয়তে) মহাৰাজ, মোক আন এটা সিংহই ভেটি ধৰিছিল। সি নিজকে এই বনৰ ৰজা বুলি কৈছে আৰু আপোনাক মাতি পঠিয়াইছে। সি এই কুঁৱাটোতে লুকাই আছে।
   * মন্দমতি: কি! তাৰ ইমান সাহ্! (কুঁৱাত জুমি চাই নিজৰ প্ৰতিবিম্ব দেখি) অ’ তই! (গৰ্জন কৰে। ভিতৰৰ পৰা প্ৰতিধ্বনি আহে)  মোক দেখি গৰজিছ? ৰহ! (মন্দমতিয়ে কুঁৱাটোত জাঁপ দিয়ে।)
   * শহা: (হাঁহি মাৰি) বলতকৈ বুদ্ধি শ্ৰেষ্ঠ! অৰণ্যখন আজি ৰক্ষা পৰিল।
প্রকল্প (পৃষ্ঠা ৩১)
১৯।
* প্ৰশ্ন: আগৰ ১৮ নম্বৰ প্ৰশ্ন অনুসৰি প্ৰস্তুত কৰা নাটিকাখন অভিনয় কৰি ভিডিঅ’ ৰেকৰ্ডিং কৰা।
* উত্তৰ: (এইটো এটা কৰ্মভিত্তিক প্ৰকল্প। ইয়াৰ কোনো লিখিত উত্তৰ নাই।)
২০।
* প্ৰশ্ন: তোমাৰ আটাইতকৈ ভাল লগা যিকোনো এটা সাধু কথাৰ বিষয়ে তলত দিয়া ধৰণে কোৱা আৰু লিখা।
* উত্তৰ (নমুনা উত্তৰ):
   * (ক) সাধুটোৰ নাম – এজনী বুঢ়ী আৰু বাঘৰ সাধু
   * (খ) কোনখন সাধুকথাৰ পুথিৰ অন্তৰ্গত – বুঢ়ী আইৰ সাধু
   * (গ) লেখক/সংকলকৰ নাম – লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা
   * (ঘ) সাধুটোৰ কাহিনী – এজনী বুঢ়ী আয়ে জীয়েকৰ ঘৰলৈ যাওঁতে বাটত বাঘক লগ পাইছিল। বুঢ়ীয়ে বাঘক বুদ্ধিৰে সৈমান কৰাইছিল যে তেওঁ জীয়েকৰ ঘৰৰ পৰা খাই-বৈ শকত হৈ ঘূৰি আহিলেহে বাঘে খাব। উভতিবৰ সময়ত বুঢ়ীয়ে এটা ডাঙৰ লাওৰ খোলাত সোমাই আহিছিল। বাঘে লাওটো বগৰাই দিয়াত বুঢ়ীয়ে “বগৰ বগৰ লাও, বুঢ়ীৰ মূৰটো খা” বুলি গাই আহিছিল। শেষত বাঘে ধৰা পেলালেও বুঢ়ীয়ে বুদ্ধিৰে বাঘক পিঠা খোৱাৰ চলেৰে পানীঘাটলৈ পঠিয়াই পলাই সাৰিছিল।
   * (ঙ) সাধুটো ভাল লগাৰ কাৰণ – সাধুটোত বুঢ়ী আইৰ বুদ্ধি আৰু সাহস দেখি মোৰ বৰ ভাল লাগে।
   * (চ) সাধুটোৰপৰা কি শিকিলা – এই সাধুটোৰপৰা শিকিলোঁ যে বিপদত ভয় নকৰি বুদ্ধি খটুৱালে ডাঙৰ বিপদৰ পৰাও ৰক্ষা পাব পাৰি।