পাঠঃ ৫ – মানৱ সৃষ্ট পৰিৱেশ Ch-5, Class-7
পাঠৰ মাজত থকা প্ৰশ্ন (ক্ৰিয়াকলাপ)
ক্ৰিয়াকলাপ (পৃষ্ঠা ৫১)
প্ৰশ্ন: মানব সৃষ্ট পৰিবেশৰ উপাদানসমূহৰ নাম লিখি তালিকাখন পূৰাওঁ আহা।
উত্তৰ: (চিত্ৰত দেখুওৱা মতে) মানৱ সৃষ্ট পৰিৱেশৰ উপাদানসমূহ হ’ল:
মানৱ সম্পদৰ উপাদান
অর্থনৈতিক কাম-কাজ, কৃষি, বাণিজ্য
মানুহে সৃষ্টি কৰা উপাদান (যেনে: বাসগৃহ)
প্ৰশ্ন: তোমালোকৰ নিজৰ গাঁও বা নগৰত যোৱা পাঁচ বছৰৰ ভিতৰত পৰিবেশত কি কি পরিবর্তন ঘটা দেখিছা তাৰ এখন তালিকা প্রস্তুত কৰা-
উত্তৰ: (শিক্ষাৰ্থীৰ বাবে কাৰ্য) – এইটো এটা ব্যৱহাৰিক কাম। ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে নিজৰ গাঁও বা নগৰত হোৱা মানৱ সৃষ্ট পৰিৱৰ্তন (যেনে: নতুন ৰাস্তা, দলং, বাসগৃহ) আৰু প্ৰাকৃতিক পৰিৱৰ্তন (যেনে: গছ-গছনি কটা, গৰাখহনীয়া) তালিকাভুক্ত কৰিব লাগিব।
প্ৰশ্ন: কোনসকল ব্যক্তিক মানব সম্পদ বোলে লিখা।
উত্তৰ: যিসকল ব্যক্তি শাৰীৰিক আৰু মানসিকভাবে কোনো উৎপাদনমুখী কাম কৰি সমাজৰ বিকাশত অৰিহণা আগবঢ়াবলৈ সক্ষম, সেইসকল ব্যক্তিক মানৱ সম্পদ বোলে।
ক্ৰিয়াকলাপ (পৃষ্ঠা ৫৩)
প্ৰশ্ন: আন সম্পদৰ তুলনাত মানৱ সম্পদক শ্রেষ্ঠ সম্পদ বুলি কোৱা হয়- ইয়াৰ সমর্থনত দুটা যুক্তি উল্লেখ কৰা।
উত্তৰ: মানৱ সম্পদক শ্ৰেষ্ঠ সম্পদ বুলি কোৱাৰ দুটা যুক্তি হ’ল:
মানুহে নিজৰ জ্ঞান-বুদ্ধিৰ জৰিয়তে নতুন নতুন আবিষ্কাৰ কৰি আহিছে।
মানুহে প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশৰ পৰা আহৰণ কৰা বিভিন্ন উপাদানবোৰ ব্যৱহাৰৰ উপযোগী কৰি তুলিছে।
প্ৰশ্ন: মানৱ সম্পদৰ উন্নয়নৰ কাৰণে ল’ব পৰা তিনিটা ব্যবস্থা উল্লেখ কৰা।
উত্তৰ: মানৱ সম্পদৰ উন্নয়নৰ কাৰণে ল’ব পৰা তিনিটা ব্যৱস্থা হ’ল:
নাগৰিকসকলক সুষম আহাৰৰ ব্যৱস্থা কৰাটো।
স্বাস্থ্যসন্মত বাসস্থানৰ ব্যৱস্থা কৰা।
গুণগত শিক্ষাৰ ব্যৱস্থা কৰা।
ক্ৰিয়াকলাপ (পৃষ্ঠা ৫৩)
প্ৰশ্ন: তালিকা পুৰাওঁ আহা: উন্নত/অনুন্নত ব্যৱহাৰ কৰিবা; জনবসতিত ঘন/পাতল ব্যৱহাৰ কৰিবা।
উত্তৰ:
নদী উপত্যকা অঞ্চল:
যাতায়াত ব্যৱস্থা: উন্নত
উদ্যোগ: উন্নত (গঢ়ি উঠিছে)
ব্যৱসায়: উন্নত (প্ৰসাৰ ঘটিছে)
কৃষি: উন্নত (উপযোগী)
জনবসতি: ঘন
পাহাৰীয়া অঞ্চল:
যাতায়াত ব্যৱস্থা: অনুন্নত (সদায় সুগম নহয়)
উদ্যোগ: অনুন্নত (পিচ পৰা)
ব্যৱসায়: অনুন্নত (পিচ পৰা)
কৃষি: অনুন্নত (পিচ পৰা)
জনবসতি: পাতল (সৰ্বনিম্ন ঘনত্ব)
ক্ৰিয়াকলাপ (পৃষ্ঠা ৫৪)
প্ৰশ্ন: তালিকাখন পুৰাও আহা-
উত্তৰ:
ৰবি শস্য: আহুধান, বৰোধান, সৰিয়হ, মাহ, তিল, ধপাত, ঘেঁহু, মাকৈ, নানা ধৰণৰ শাক-পাচলি।
খাৰিফ শস্য: শালি ধান, মৰাপাট, কুঁহিয়াৰ।
জায়দ শস্য: তিয়হ, তৰমুজ, জিকা, ভোল, কোমোৰা, মাকৈ।
ক্ৰিয়াকলাপ (পৃষ্ঠা ৫৫)
প্ৰশ্ন: বানপানীৰ দ্বাৰা কি কি ক্ষতি হয় তোমালোকে তালিকাখনৰ যথাস্থানত লিখা।
উত্তৰ: (শিক্ষাৰ্থীৰ বাবে কাৰ্য) – ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে বানপানীৰ ফলত হোৱা ক্ষয়-ক্ষতিসমূহ তালিকাভুক্ত কৰিব লাগিব:
পৰিৱেশৰ ওপৰত হোৱা ক্ষয়-ক্ষতি: (যেনে: গছ-গছনি নষ্ট হোৱা, মাটিৰ খহনীয়া, জীৱ-জন্তুৰ মৃত্যু, কৃষিভূমি নষ্ট হোৱা)।
মানুহৰ ক্ষেত্ৰত হোৱা ক্ষয়-ক্ষতি: (যেনে: ঘৰ-দুৱাৰ ভঙা, সা-সম্পত্তি নষ্ট হোৱা, খেতি-পথাৰ নষ্ট হোৱা, মানুহ আৰু পশুধনৰ মৃত্যু, ৰাস্তা-ঘাটৰ ক্ষতি)।
প্ৰশ্ন: বানপানীয়ে ক্ষয়-ক্ষতি কৰাৰ উপৰিও কোনো প্ৰকাৰে আমাৰ উপকাৰ সাধন কৰেণে? বানপানীৰ উপকাৰৰ দুটা উদাহৰণ দিয়া।
উত্তৰ: হয়, বানপানীয়ে ক্ষয়-ক্ষতি কৰাৰ উপৰিও উপকাৰো সাধন কৰে। দুটা উদাহৰণ হ’ল:
বানপানীয়ে নৈৰ দুয়োপাৰে পলসুৱা মাটি জমা কৰি মাটিৰ উৰ্বৰতা বৃদ্ধি কৰে, যি কৃষিৰ বাবে উপকাৰী।
বানপানীয়ে খাল-বিল, জলাশয় আদি পানীৰে পূৰ্ণ কৰে আৰু মাছ-কাছ আদিৰ প্ৰজনন আৰু বিস্তাৰণত সহায় কৰে।
প্ৰশ্ন: বানপানী অহাৰ আগত, বানপানী হৈ থকাৰ সময়ত, বানপানী হৈ যোৱাৰ পিছত ল’ব লগা সাবধানতাবোৰৰ প্রত্যেকৰে দুটাকৈ উদাহৰণ উল্লেখ কৰা।
উত্তৰ:
বানপানী অহাৰ আগত:
প্ৰয়োজনীয় ঔষধ, খাদ্য সামগ্ৰী, আৰু বীজাণুনাশক দ্ৰব্য মজুত কৰি ৰখা।
ব্যৱহাৰৰ কাৰণে ব্যক্তিগতভাৱে নাওঁ বা ভূঁৰ ৰখা আৰু সাঁতুৰিবলৈ শিকা।
বানপানী হৈ থকাৰ সময়ত:
মানুহ আৰু পোহনীয়া জীৱ-জন্তুৰ সৈতে ওখ সুৰক্ষিত স্থানত গৈ অস্থায়ীভাৱে আশ্ৰয় গ্ৰহণ কৰা।
পৰিষ্কাৰ পানীৰ সু-ব্যৱস্থা ৰখা (যেনে: টিউবৱেলৰ পানী বা উতলোৱা পানী ব্যৱহাৰ কৰা)।
বানপানী হৈ যোৱাৰ পিছত:
ঘৰ-দুৱাৰ আৰু চৌপাশ বীজাণুনাশক দ্ৰব্যৰে পৰিষ্কাৰ কৰা।
বেমাৰ-আজাৰৰ পৰা হাত সাৰিবলৈ স্বাস্থ্য কেন্দ্ৰৰ লগত যোগাযোগ ৰখা আৰু কেৱল বিশুদ্ধ পানী ব্যৱহাৰ কৰা।
অনুশীলনী
১। কেৱল উত্তৰ লিখা-
(ক) পৰিৱেশক ঘাইকৈ কেইটা ভাগত ভগাব পাৰি?’
উত্তৰ: পৰিৱেশক ঘাইকৈ দুটা ভাগত ভগাব পাৰি।
(খ) মানুহৰ উপকাৰত অহা আৰু আৰ্থিক মূল্য থকা বস্তুবোৰক কি বোলে?
উত্তৰ: মানুহৰ উপকাৰত অহা আৰু আৰ্থিক মূল্য থকা বস্তুবোৰক সম্পদ বোলে।
(গ) ভাৰত চৰকাৰৰ কোনটো মন্ত্রণালয়ে দেশৰ মানৱ সম্পদ উন্নয়নৰ দিশটো চোৱা-চিতা কৰে।
উত্তৰ: ভাৰত চৰকাৰৰ ‘মানৱ সম্পদ উন্নয়ন মন্ত্রণালয়’এ দেশৰ মানৱ সম্পদ উন্নয়নৰ দিশটো চোৱা-চিতা কৰে।
(ঘ) ভূ-প্রকৃতিৰ ভিত্তিত অসমক কেইটা ভাগত ভগোৱা হৈছে?
উত্তৰ: ভূ-প্ৰকৃতিৰ ভিত্তিত অসমক দুটা সুকীয়া ভূ-খণ্ডত ভগোৱা হৈছে।
(ঙ) উত্তৰ কাছাৰ পাৰ্বত্য জিলাক বৰ্তমান কি নামেৰে জনা যায়?
উত্তৰ: উত্তৰ কাছাৰ পাৰ্বত্য জিলাক বৰ্তমান ডিমা-হাছাও নামেৰে জনা যায়।
২। খালী ঠাই পূৰ কৰা-
(ক) মানৱ সৃষ্ট পৰিৱেশক ____ পরিবেশো বোলা হয়।
উত্তৰ: মানৱ সৃষ্ট পৰিৱেশক সাংস্কৃতিক পৰিৱেশো বোলা হয়।
(খ) শাৰীৰিক আৰু মানসিকভাবে কাম কৰিবলৈ সক্ষম ব্যক্তিক ____ সম্পদ বোলে।
উত্তৰ: শাৰীৰিক আৰু মানসিকভাবে কাম কৰিবলৈ সক্ষম ব্যক্তিক মানৱ সম্পদ বোলে।
(গ) আন সকলো সম্পদৰ তুলনাত মানৱ সম্পদ, ____ সম্পদ।
উত্তৰ: আন সকলো সম্পদৰ তুলনাত মানৱ সম্পদ, শ্ৰেষ্ঠ সম্পদ।
(ঘ) অসম দক্ষিণ ____ মৌচুমী জলবায়ুৰ গতি পথত অৱস্থিত।
উত্তৰ: অসম দক্ষিণ-পশ্চিম মৌচুমী জলবায়ুৰ গতি পথত অৱস্থিত।
(ঙ) অসমৰ কৃষি উৎপাদিত শস্যক ____ প্রধান ভাগত ভাগ কৰিব পাৰি।
উত্তৰ: অসমৰ কৃষি উৎপাদিত শস্যক তিনিটা প্ৰধান ভাগত ভাগ কৰিব পাৰি।
৩। শুদ্ধ উত্তৰটো বাছি লিখা –
(ক) মানৱ সৃষ্ট পৰিৱেশৰ উপাদান এটা হ’ল গছ-গছনি/বাসগৃহ।
উত্তৰ: মানৱ সৃষ্ট পৰিৱেশৰ উপাদান এটা হ’ল বাসগৃহ।
(খ) জাপান পৃথিৱীৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্য উদ্যোগ প্রধান / কৃষি প্রধান দেশ।
উত্তৰ: জাপান পৃথিৱীৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্য উদ্যোগ প্ৰধান দেশ।
(গ) অসমৰ নদী উপত্যকা অঞ্চলৰ বাসিন্দাসকলৰ মুখ্য জীৱিকা চাকৰি/কৃষি।
উত্তৰ: অসমৰ নদী উপত্যকা অঞ্চলৰ বাসিন্দাসকলৰ মুখ্য জীৱিকা কৃষি।
(ঘ) পাহাৰীয়া অঞ্চলত জনবসতি ঘন/সেবেঙা।
উত্তৰ: পাহাৰীয়া অঞ্চলত জনবসতি সেৰেঙা।
(ঙ) কাৰ্বি আংলং/উত্তৰ কাছাৰ পাৰ্বত্য জিলাৰ বৰ্তমান নাম ডিমা-হাছাও।
উত্তৰ: উত্তৰ কাছাৰ পাৰ্বত্য জিলাৰ বৰ্তমান নাম ডিমা-হাছাও।
৪। শুদ্ধ-অশুদ্ধ লিখা-
(ক) মানৱ সৃষ্ট পৰিৱেশক কৃত্রিম পৰিৱেশ হিচাপেও জনা যায়।
উত্তৰ: শুদ্ধ। (পাঠত ইয়াক ‘সাংস্কৃতিক পৰিৱেশ’ বুলি কোৱা হৈছে, যিটো মানুহে সৃষ্টি কৰাৰ বাবে কৃ mooie ম বুলিও ক’ব পাৰি।)
(খ) প্রাকৃতিক পৰিৱেশৰ উপাদানসমূহ ব্যৱহাৰ কৰি মানৱ সৃষ্ট পৰিৱেশৰ উপাদান সমূহ সৃষ্টি কৰা হয়।
উত্তৰ: শুদ্ধ।
(গ) মানৱ সৃষ্ট পৰিৱেশ পৰিৱৰ্তনশীল।
উত্তৰ: শুদ্ধ। (যেনে পাঠত উল্লেখ কৰা শৰাইঘাটৰ ওচৰত হোৱা পৰিৱৰ্তন)।
(ঘ) শাৰীৰিক আৰু মানসিকভাবে উৎপাদনমুখী কাম কৰিবলৈ সক্ষম ব্যক্তিসকল মানৱ সম্পদ।
উত্তৰ: শুদ্ধ।
(ঙ) ভূ-প্রকৃতিৰ ভিত্তিত অসমক দুটা সুকীয়া ভূ-খণ্ডত বিভক্ত কৰিব পাৰি।
উত্তৰ: শুদ্ধ।
৫। চমু উত্তৰ লিখা- (৪০টা মান শব্দৰ ভিতৰত)
(ক) সমাজ উন্নয়নত মানৱ সম্পদৰ ভূমিকা।
উত্তৰ: মানুহৰ বিভিন্ন কাম-কাজে মানৱ সভ্যতাৰ উত্তৰণ ঘটাইছে। মানুহে উদ্ভাৱন কৰা বিভিন্ন সা-সামগ্ৰীয়ে (যেনে: ছপাযন্ত্ৰ, কম্পিউটাৰ, পৰিবহণ ব্যৱস্থা) আমাৰ জীৱন ধাৰণৰ মান উন্নত কৰি তুলিছে আৰু সভ্যতা দ্ৰুত গতিত আগবঢ়াই নিছে।
(খ) অসমৰ জনবসতি বিস্তাৰৰ ওপৰত নদী উপত্যকাৰ সমভূমিৰ প্ৰভাৱ।
উত্তৰ: অসমৰ নদী উপত্যকাৰ সমভূমি পলসুৱা মাটিৰে গঠিত হোৱাৰ বাবে কৃষি কাৰ্যৰ উপযোগী। ইয়াত পৰিবহণ ব্যৱস্থা উন্নত, উদ্যোগ আৰু ব্যৱসায়-বাণিজ্যৰ প্ৰসাৰ ঘটিছে। এই সুবিধাজনক জীৱন ধাৰণ প্ৰণালীৰ বাবে এই অঞ্চলত জনবসতি অতি ঘন।
৬। বহলাই লিখা- (৮০টা মান শব্দৰ ভিতৰত)
(ক) মানৱ সৃষ্ট পৰিৱেশ কাক বোলে আৰু ইয়াৰ উপাদান সমূহ কি কি? এই পৰিৱেশ গঢ় দিয়াত মানুহৰ ভূমিকা সম্পর্কে লিখা।
উত্তৰ: মানুহে নিজৰ জ্ঞান, বুদ্ধি আৰু কৌশল খটুৱাই প্ৰাকৃতিক উপাদানসমূহ মানুহৰ প্ৰয়োজনীয় কামত ব্যৱহাৰ কৰে। এনে কাম-কাজে কোনো এখন ঠাইত যি এক সুকীয়া পৰিস্থিতি সৃষ্টি কৰে, তাকেই সেই ঠাইখনৰ মানৱ সৃষ্ট বা সাংস্কৃতিক পৰিৱেশ বোলে। মানৱ সৃষ্ট পৰিৱেশৰ উপাদানসমূহ হ’ল— ৰাস্তা-ঘাট, দলং, বাসগৃহ, উদ্যোগ আদি। ইয়াৰ লগতে পৰিয়াল, সামাজিক ৰীতি-নীতি, কৃষ্টি-সংস্কৃতি, শিক্ষা-ব্যৱস্থা, ৰাজনৈতিক কাম-কাজবোৰো ইয়াৰ উপাদান। মানুহেই হ’ল এই পৰিৱেশ গঢ় দিয়াৰ মূল কাৰক। মানুহে নিজৰ জ্ঞান-বুদ্ধিৰে প্ৰাকৃতিক উপাদানসমূহ আহৰণ কৰি নিজৰ প্ৰয়োজন পূৰাবলৈ এই উপাদানবোৰ সৃষ্টি কৰে।
(খ) কি কি কাৰণত অসমত বানপানী হয়? বানপানীৰ সৈতে সহাৱস্থান কৰাৰ ফলপ্ৰসু যুক্তি দি দুটা ব্যৱস্থা উল্লেখ কৰা।
উত্তৰ: অসমত বানপানী হোৱাৰ মূল কাৰণসমূহ হ’ল:
পাহাৰীয়া অঞ্চলত হোৱা ভূমি ক্ষয়ৰ ফলত শিল, বালি আদি নৈৰ তলি ভাগত জমা হৈ নদীসমূহ বাম হৈ পৰিছে, যাৰ ফলত পানী বহন ক্ষমতা হ্ৰাস পাইছে।
বাৰিষা বৰষুণৰ পানীৰ উপৰিও ব্ৰহ্মপুত্ৰ আৰু ইয়াৰ উত্তৰ পাৰৰ উপনৈসমূহে হিমালয়ৰ বৰফ গলা অতিৰিক্ত পানী বহন কৰাৰ বাবে বানপানীৰ সৃষ্টি হয়।
বানপানীৰ সৈতে সহাৱস্থান কৰিলে ক্ষয়-ক্ষতি বহু পৰিমাণে হ্ৰাস কৰিব পাৰি। ইয়াৰ দুটা ফলপ্ৰসূ ব্যৱস্থা হ’ল:
ওখ স্থানত বাসগৃহ নিৰ্মাণ কৰি সা-সম্পত্তি সুৰক্ষিত কৰা, অথবা বানপানীৰ সময়ত ওখ সুৰক্ষিত স্থানত গৈ অস্থায়ীভাৱে আশ্ৰয় গ্ৰহণ কৰা।
বানপানী হোৱাৰ আগতেই প্ৰয়োজনীয় ঔষধ, খাদ্য সামগ্ৰী মজুত কৰি ৰখা আৰু ব্যৱহাৰৰ কাৰণে নাওঁ বা ভূঁৰ ৰখা।