ধৰ ঝাড়ু ধৰ ভাই
প্ৰশ্নাৱলী (Questions)
প্রশ্ন আৰু উত্তৰ
(ক) অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীক কি আখ্যা দিয়া হৈছিল?
উত্তৰ: অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীক অসম কেশৰী আখ্যা দিয়া হৈছিল।
(খ) সাতামপুৰুষীয়া ‘সোণৰ চোতাল-ঘৰ’ কিহেৰে পোত খাই আছে বুলি কবিয়ে কৈছে?
উত্তৰ: সাতামপুৰুষীয়া ‘সোণৰ চোতাল-ঘৰ’ কত যুগৰ ভূঁহুৰ (বহু দিনৰ পৰা গোট খাই থকা ভেৰণি বা পৰাধীনতাৰ কালিমা)ৰে পোত খাই আছে বুলি কবিয়ে কৈছে।
(গ) জাতিৰ জীৱন মনোহৰ কৰিবলৈ কবিয়ে কি বেশেৰে ঝাড়ু ধৰিবলৈ কৈছে?
উত্তৰ: জাতিৰ জীৱন মনোহৰ কৰিবলৈ কবিয়ে বীৰ-বেশেৰে ঝাড়ু ধৰিবলৈ কৈছে।
(ঘ) কবিয়ে চাই থাকোঁতে থাকোঁতে মুখ কিহেৰে ভৰি পৰিল বুলিছে?
উত্তৰ: কবিয়ে চাই থাকোঁতে থাকোঁতে মুখ কেৱল কাজল-ছাই (কলংক, পৰাধীনতা, কালিমা)ৰে ভৰি পৰিল বুলিছে।
২। ‘হ’ল এৱে তোৰ সময় হ’বৰ, জাতিৰ ঝাড়ুদাৰ যে ভাই।’ ইয়াত কবিয়ে কি কাৰণে ‘জাতিৰ ঝাড়ুদাৰ’ হোৱাৰ সময় হ’লহি বুলি সকীয়াই দিছে?
উত্তৰ:
কবিয়ে ‘জাতিৰ ঝাড়ুদাৰ’ হোৱাৰ সময় হ’লহি বুলি সকীয়াই দিয়াৰ কাৰণসমূহ হৈছে:
পৰাধীনতাৰ কালিমা: সুপ্ৰাচীন আৰু ঐতিহ্যৰে ভৰা **’সোণৰ চোতাল-ঘৰ’**টো বহু যুগৰ ভূঁহুৰ (পৰাধীনতাৰ কালিমা)ৰ ফলত পোত খাই আছে।
পৰৰ গোলামি: দেশবাসীয়ে ইমান দিনে হীনে-ঘিণে পৰ গোলামি কৰি পূজা দিছে পৰৰ চৰণত, জীৱন ঢালিছে ধাৰে-ঋণে।
অন্তৰৰ মলি: জাতিৰ জীৱন হিংসা-দ্বেষৰ, ভেদাভেদৰ, ঘৃণা-ঘৃণি আৰু স্বাৰ্থ ভেমৰ দৰে মলি-মামৰেৰে ভৰি পৰিছে。
সাৰি-পুছি মনোহৰ কৰিবলৈ: এই সকলোবোৰ মলি-মামৰ আৰু জাহি-জাবৰ সাৰি-পুছি আঁতৰাই জাতিৰ জীৱন মনোহৰ কৰিবলৈ এতিয়াই উপযুক্ত সময়।
অৰ্থাৎ, কবিয়ে জাতিটোক পৰাধীনতাৰ কালিমা আৰু পৰস্পৰৰ মাজত থকা শত্ৰুভাব দূৰ কৰি স্বদেশৰ মুক্তিৰ বাবে একগোট হৈ কাম কৰিবলৈ আহ্বান জনাইছে।
৩। ‘নহ’লে যে বিশ্ব সভাত, নহ’ব তোৰ বহাৰ ঠাই।’ বিশ্ব সভাত বহাৰ ঠাই পাবলৈ কবিয়ে কি কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিছে?
উত্তৰ:
বিশ্ব সভাত বহাৰ ঠাই পাবলৈ কবিয়ে নিম্নলিখিত কামসমূহ কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিছে:
জাতিৰ ঝাড়ুদাৰ হোৱা: কবিয়ে দেশবাসীক জাতিৰ ঝাড়ুদাৰ হ’বলৈ আহ্বান জনাইছে।
বীৰ-বেশে ঝাড়ু ধৰা: বীৰ-বেশেৰে ঝাড়ু ধৰি।
মলি-মামৰ দূৰ কৰা: হিংসা-দ্বেষৰ, ভেদাভেদৰ, ঘৃণা-ঘৃণি, স্বাৰ্থ ভেমৰ দৰে যিমান মলি-মামৰ চুকে-কোণে আছে, সেইবোৰ সাৰি-পুছি আঁতৰাই জাতিৰ জীৱন মনোহৰ কৰিব লাগিব।
এইদৰে, কবিয়ে কৈছে যে মনৰ ভেদাভেদ দূৰ কৰি আৰু পৰাধীনতাৰ কালিমা আঁতৰাই ঐক্যবদ্ধভাৱে কাম কৰিলেহে বিশ্বৰ দৰবাৰত এখন উচ্চ স্থান অধিকাৰ কৰিব পৰা যাব。
৪। ‘ধৰ ঝাড়ু ধৰ ভাই’ কবিতাটিৰ মূলভাৱ লিখা।
উত্তৰ:
কবিতাটিৰ মূলভাৱ তলত দিয়া হ’ল:
‘ধৰ ঝাড়ু ধৰ ভাই’ কবিতাটি অসম কেশৰী অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীয়ে দেশ পৰাধীন হৈ থকা সময়ত কাৰাবাসত ভোগা শাস্তিৰ অভিজ্ঞতাৰে ৰচনা কৰিছিল।
ঐক্যৰ আহ্বান: কবিয়ে দেশবাসীক মনৰ মলি আৰু ভেদাভেদ দূৰ কৰি ঐক্যবদ্ধ হ’বলৈ আহ্বান জনাইছে।
পৰাধীনতাৰ কালিমা দূৰ কৰা: কবিয়ে কৈছে যে **সাতামপুৰুষীয়া ঐতিহ্যপূৰ্ণ ‘সোণৰ চোতাল-ঘৰ’**টো ইমান দিনে পৰাধীনতাৰ ভূঁহুৰ আৰু কাজল-ছাইৰে পোত খাই আছে। এতিয়া আৰু চাই থকাৰ সময় নাই, কাৰণ চাই থাকোঁতে মুখ কাজল-ছাইৰে ভৰি পৰিছে।
স্বদেশপ্ৰেমৰ প্ৰেৰণা: কবিয়ে অতীতত হীনে-ঘিণে পৰ গোলামি কৰা আৰু জীৱন ধাৰে-ঋণে ঢালি দিয়াৰ কথা স্মৰণ কৰাই দিছে। এতিয়া সেইবোৰ ভুল শুধৰাই বীৰ-বেশেৰে জাতিৰ ঝাড়ুদাৰ হোৱাৰ সময় আহি পৰিছে।
মনৰ মলি আঁতৰোৱা: জাতিৰ জীৱনত ভৰি থকা হিংসা-দ্বেষৰ, ভেদাভেদৰ, ঘৃণা-ঘৃণি আৰু স্বাৰ্থ ভেমৰ দৰে মলি-মামৰ আৰু জাহি-জাবৰ সাৰি-পুছি আঁতৰাই পেলাব লাগিব।
বিশ্বৰ দৰবাৰত স্থান: এইদৰে সকলোৱে একগোট হৈ দেশখনৰ হেৰুৱা স্বাধীনতা ঘূৰাই আনি বিশ্বৰ দৰবাৰত এখন উচ্চ স্থান অধিকাৰ কৰিবলৈ কবিয়ে সকীয়াই দিছে।
৫। ব্যাখ্যা কৰা:
(ক) হিংসা-দ্বেষৰ, ভেদাভেদৰ, ঘৃণা-ঘৃণি স্বাৰ্থ ভেমৰ, কত যে কি মলি-মামৰ, ভৰি জাতিৰ জীৱন যায়।
উত্তৰ:
প্ৰসংগ: এই কবিতাফাঁকি অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ ‘ধৰ ঝাড়ু ধৰ ভাই’ কবিতাৰ পৰা লোৱা হৈছে। কবিয়ে জাতিৰ নৈতিক আৰু মানসিক অৱক্ষয়ৰ দিশটোৰ ওপৰত আলোকপাত কৰিছে।
ব্যাখ্যা:
কবিয়ে হিংসা-দ্বেষ (পৰস্পৰৰ প্ৰতি হিংসা ভাব), ভেদাভেদ (পৰস্পৰৰ মাজত থকা বিভেদ), ঘৃণা-ঘৃণি (ঘৃণা কৰা) আৰু স্বাৰ্থ ভেম (নিজৰ স্বাৰ্থ আৰু অহংকাৰ) আদি নেতিবাচক মনোভাৱসমূহক ‘মলি-মামৰ’ আৰু **’জাহি-জাবৰ’**ৰ লগত তুলনা কৰিছে। দেশৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামৰ সময়ত মানুহৰ মনত এইবোৰ জাবৰ জমা হৈ আছিল, যিয়ে দেশৰ প্ৰগতিৰ বাটত হেঙাৰ দিছিল। কবিয়ে দুখেৰে কৈছে যে এইবোৰ আভ্যন্তৰীণ মলিৰ বাবে জাতিৰ জীৱন পৱিত্ৰ হৈ থাকিব পৰা নাই। সেয়ে ঝাড়ুৰ সহায়ত এইবোৰ মলি আঁতৰাই মনক পৰিষ্কাৰ কৰাৰ প্ৰয়োজন।
(খ) ধৰ ঝাড়ু ধৰ ভাই। আৰু চাবৰ সময় নাই, চাই থাকোঁতে মুখত কেৱল, ভৰিল কাজল-ছাই।
উত্তৰ:
প্ৰসংগ: এই কবিতাফাঁকি অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ ‘ধৰ ঝাড়ু ধৰ ভাই’ কবিতাৰ আৰম্ভণিৰ অংশ। কবিয়ে দেশবাসীক তৎক্ষণাত কৰ্মত ব্ৰতী হ’বলৈ আহ্বান জনাইছে।
ব্যাখ্যা:
কবিয়ে দেশবাসীক অতি আবেগিকতাৰে ‘ঝাড়ু ধৰিবলৈ’ আহ্বান জনাইছে, য’ত ‘ঝাড়ু’টো স্বাধীনতা সংগ্ৰাম আৰু আত্ম-শোধনৰ প্ৰতীক। কবিয়ে কৈছে যে আৰু চাই থকাৰ সময় নাই। ইমান দিন নিৰ্লিপ্ত হৈ চাই থকাৰ ফলত দেশৰ পৰাধীনতাৰ কলংক আৰু কালিমা (যাক ‘কাজল-ছাই’ বুলি কৈছে) আহি মুখত ভৰি পৰিছে। যদি এতিয়াও কামত নমা হয়, তেন্তে এই কলংক আৰু বাঢ়ি গৈ থাকিব। সেয়ে নিজৰ হেৰুৱা স্বাধীনতা ঘূৰাই আনিবলৈ আৰু মনৰ মলি আঁতৰাবলৈ তৎক্ষণাত ক্ৰিয়াশীল হ’বলৈ কবিয়ে নিৰ্দেশ দিছে।
৬। ‘ধৰ ঝাড়ু ধৰ ভাই’ কবিতাটোৰ মাজেৰ কবি ৰায়চৌধুৰীদেৱৰ স্বদেশপ্ৰেমৰ ভাব কিদৰে প্ৰকাশ পাইছে লিখা।
উত্তৰ:
‘ধৰ ঝাড়ু ধৰ ভাই’ কবিতাটোৰ মাজেৰে কবি অসম কেশৰী অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰীৰ স্বদেশপ্ৰেমৰ ভাব অতি সুস্পষ্ট আৰু শক্তিশালীভাৱে প্ৰকাশ পাইছে:
জাতিৰ সন্মান ৰক্ষাৰ তাড়না: কবিয়ে সাতামপুৰুষীয়া সোণৰ চোতাল-ঘৰৰ দৰে মূল্যৱান ঐতিহ্য ভূঁহুৰ আৰু কাজল-ছাইৰে পোত খাই পৰাৰ কথা উল্লেখ কৰিছে। ইয়াৰ জৰিয়তে কবিয়ে নিজৰ দেশ আৰু জাতিৰ হেৰুৱা সন্মান ঘূৰাই অনাৰ বাবে দেশবাসীক তৎক্ষণাত কাম কৰিবলৈ আহ্বান জনাইছে।
বিৰত্বপূৰ্ণ আহ্বান: তেওঁ দেশবাসীক বীৰ-বেশেৰে ঝাড়ু ধৰি, জাতিৰ ঝাড়ুদাৰ হ’বলৈ কৈছে। এই ঝাড়ু কোনো সাধাৰণ ঝাড়ু নহয়, ই দেশক পৰাধীনতাৰ পৰা মুক্ত কৰাৰ সংকল্প আৰু ঐক্যৰ প্ৰতীক। এই আহ্বানত তেওঁৰ দেশৰ প্ৰতি থকা অদম্য সাহস আৰু তীব্ৰ প্ৰেম প্ৰকাশ পাইছে।
ঐক্যৰ প্ৰয়োজনীয়তা: কবিয়ে বুজিছিল যে কেৱল বৈদেশিক শক্তিৰ বিৰুদ্ধে যুঁজিলেই নহ’ব, বৰং দেশৰ ভিতৰত থকা হিংসা-দ্বেষ, ভেদাভেদ, ঘৃণা-ঘৃণি আৰু স্বাৰ্থ ভেমৰ দৰে মলি-মামৰ আঁতৰাই ঐক্য স্থাপন কৰাটো প্ৰথম কাম。 এই মলি-মামৰ সাৰি-পুছি আঁতৰাই জাতিৰ জীৱন মনোহৰ কৰাৰ সংকল্পটোৱেই তেওঁৰ স্বদেশপ্ৰেমৰ মূল আধাৰ।
বিশ্ব সভাত স্থানৰ আশা: কবিয়ে তেওঁৰ দেশক নিস্তব্ধ হৈ থকা দেখিবলৈ বিচৰা নাছিল। তেওঁ সকীয়াই দিছে যে ঐক্যবদ্ধ নহ’লে বিশ্ব সভাত বহাৰ ঠাই নহ’ব。 তেওঁৰ এই বক্তব্যই দেশৰ বাবে বিশ্ব দৰবাৰত এখন উচ্চ স্থান নিশ্চিত কৰাৰ গভীৰ আশা আৰু স্বদেশপ্ৰেমৰ প্ৰতিফলন ঘটাইছে।
ভাষা-বিষয়ক (Language-based)
১। তলত দিয়া যুৰীয়া শব্দবোৰেৰে একোটিকৈ বাক্য ৰচনা কৰা:
(ক) হীনে-ঘিণে (খ) ধাৰে-ঋণে (গ) ঘৃণা-ঘৃণি (ঘ) জাহি-জাবৰ (ঙ) সাৰি-পুছি (চ) মলি-মামৰ।
উত্তৰ:
(ক) হীনে-ঘিণে – ইমান দিন হীনে-ঘিণে পৰৰ গোলামি কৰাৰ পাছত এতিয়া নিজৰ স্বাধীনতাৰ বাবে যুঁজ দিব লাগিব。
(খ) ধাৰে-ঋণে – পৰৰ চৰণত ধাৰে-ঋণে জীৱন ঢালি পূজা দিয়াৰ দিন শেষ হ’ল。
(গ) ঘৃণা-ঘৃণি – মনত থকা ঘৃণা-ঘৃণিৰ ভাব আঁতৰাই জাতিৰ জীৱন মনোহৰ কৰিবলৈ ঝাড়ু ধৰা。
(ঘ) জাহি-জাবৰ – চুকে-কোণে থকা যিমান জাহি-জাবৰ আছে, সেইবোৰ সাৰি-পুছি উলিয়াই পেলাব লাগে。
(ঙ) সাৰি-পুছি – সাৰি-পুছি চুকে-কোণে থকা মলি আঁতৰাইহে জাতিৰ জীৱন মনোহৰ কৰিব পৰা যাব।
(চ) মলি-মামৰ – হিংসা-দ্বেষৰ দৰে মলি-মামৰে ভৰি জাতিৰ জীৱন নষ্ট কৰিছে。
২। তলৰ শব্দবোৰত মূৰ্দ্ধন্য ‘ণ’ হোৱাৰ কাৰণ দৰ্শোৱা:
(ক) সোণ (খ) ঘৃণা (গ) ঋণ।
উত্তৰ:
অসমীয়া ভাষাত সংস্কৃত বা তৎসম শব্দত ‘ৰ’ বা ‘ঋ’ৰ পিছত থকা দন্ত্য ‘ন’ মূৰ্দ্ধন্য ‘ণ’ হয়। এই নিয়মক ণত্ব-বিধি বোলা হয়।
(ক) সোণ: এইটো এটা অসমীয়া নিজস্ব শব্দ। ই স্বাভাৱিকতে (প্রাকৃততে) ণত্ব-বিধিৰ ব্যতিক্ৰম হিচাপে বাবে মূৰ্দ্ধন্য ‘ণ’ হৈছে।
(খ) ঘৃণা: ইয়াত ‘ঋ’ (ঘৃ)-ৰ পিছত থকা বাবে দন্ত্য ‘ন’ মূৰ্দ্ধন্য ‘ণ’ হৈছে।
(গ) ঋণ: ইয়াত ‘ঋ’-ৰ পিছত থকা বাবে দন্ত্য ‘ন’ মূৰ্দ্ধন্য ‘ণ’ হৈছে।
৩। বিপৰীত শব্দ লিখা:
(ক) ঘৃণা (খ) স্বাৰ্থ (গ) জীৱন (ঘ) বীৰ।
উত্তৰ:
(ক) ঘৃণা – শ্ৰদ্ধা (বা ভালপোৱা)
(খ) স্বাৰ্থ – পৰাৰ্থ (বা নিঃস্বাৰ্থ)
(গ) জীৱন – মৰণ
(ঘ) বীৰ – ভীৰু (বা কাপুৰুষ)