মোৰ দেশ
✍️ প্রশ্নাবলী (Prashnawali)
১। চমু উত্তৰ দিয়া:
(ক) হীৰেন ভট্টাচাৰ্যৰ ক’ত জন্ম হৈছিল?
Ans * হীৰেন ভট্টাচাৰ্যৰ জন্ম যোৰহাটত হৈছিল।
(খ) হীৰেন ভট্টাচাৰ্যই সম্পাদনা কৰা দুখন কাকতৰ নাম লিখা।
Ans * এই পাঠত হীৰেন ভট্টাচাৰ্যই সম্পাদনা কৰা কাকতৰ নাম উল্লেখ নাই, কিন্তু তেওঁৰ অন্যান্য কৰ্মৰ কথা উল্লেখ আছে।
(গ) দেশৰ প্ৰতিটো পুৱাই কবিৰ বাবে কি লুকাই আনিছে?
Ans* দেশৰ প্ৰতিটো পুৱাই কবিৰ বাবে ঐশ্বৰ্যৰ বিপুল সম্ভাৰ লুকাই আনিছে।
২। ‘মোৰ দেশ’ কবিতাটোৰ মূলভাৱ লিখা।
‘মোৰ দেশ’ কবিতাটোত কবি হীৰেন ভট্টাচাৰ্যৰ স্বদেশপ্ৰেমৰ নিভাঁজ ৰূপ জিলিকি উঠিছে। এই কবিতাৰ মূলভাৱ তলত দিয়া ধৰণৰ:
Ans * কবি তেওঁৰ শৈশৱ আৰু যৌৱন অতিবাহিত কৰা দেশখনৰ প্ৰতি সদায় দায়বদ্ধ।
কবিৰ প্ৰতিটো কামে আৰু প্ৰতিটো চিন্তাই দেশৰ বুকুত শইচ-সোণোৱালী ভৱিষ্যতৰ সপোন ৰচে।
তেওঁ বিভিন্ন দেশ-বিদেশ ভ্ৰমণ কৰিলেও নিজৰ দেশক সকলোৰে ওপৰত স্থান দিছে, যাৰ বুকুৰ উমে তেওঁক ভালপোৱাৰ আনন্দ, যৌৱনৰ প্ৰাচুৰ্য আৰু জীৱনৰ নতুন অৰ্থ দিছে।
কবি দেশৰ হকে জীয়াই থাকিবলৈ মৰণ পণ কৰিছে, আৰু তেওঁ ৰণুৱা, বনুৱা, হালোৱা এইসকলৰ মাজত দেশৰ বাবে আছে।
তেওঁ অনৈক্যৰ মাজত ঐক্য হৈ আৰু বিৰোধৰ মাজত সংহতিৰ সম্ভাৱনা হৈ থাকিবলৈ প্ৰতিশ্ৰুতি দিছে।
কবিয়ে বিশ্বাসেৰে শত্ৰু-মিত্ৰ সকলোৰে অন্তৰ জিনাৰ কথা কৈছে আৰু শান্তিৰ চৰাইক আঁজলি ভৰাই ভঁৰালৰ এমুঠি ধান আৰু পৰাণৰ একোটি গান দিছে।
কবিতাটিৰ মাজেদি দেশৰ প্ৰতিগৰাকী দেশবাসীৰ ৰক্তপ্ৰবাহত দেশানুৰাগ প্ৰবাহিত কৰিবলৈ অনুপ্ৰাণিত কৰা হৈছে।
৩। ব্যাখ্যা কৰা :
(ক) অনৈক্যৰ মাজত ঐক্য হৈ, বিৰোধৰ মাজত সংহতিৰ সম্ভাৱনা হৈ মই আছোঁ।
Ans. এই বাক্যশাৰীৰ দ্বাৰা কবিৰ দায়বদ্ধতা আৰু দেশৰ ঐক্য-সংহতিৰ প্ৰতি সচেতনতা প্ৰকাশ পাইছে।
কবিৰ দেশখনত যি বিভিন্নতা বা অনৈক্য আছে, সেইবোৰক তেওঁ উলাই নকৰি তাৰ মাজেদি ঐক্যৰ ডোলেৰে বান্ধি ৰাখিবলৈ বিচাৰিছে।
দেশৰ মাজত যি বিৰোধ বা সংঘাত থাকে, সেইবোৰক তেওঁ শান্তিপূৰ্ণ উপায়েৰে সমাধান কৰি সংহতিৰ সম্ভাৱনা (মিলনৰ আশা) সৃষ্টি কৰাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিছে।
ইয়াৰ অৰ্থ হ’ল, কবিয়ে নিজকে এনে এজন সচেতন প্ৰহৰী হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছে যিয়ে জীৱনে-মৰণে এই দেশৰ ভেটি শক্তিশালী কৰাত সহায় কৰিব।
(খ) মোৰ জীৱনৰ আঁহে আঁহে, মোৰ যৌৱনৰ কোঁহে কোঁহে সেই সপোনৰ কলৰোল।
Ans. এই বাক্যশাৰীয়ে কবিৰ মনত দেশৰ ভৱিষ্যতৰ প্ৰতি থকা তীব্র আশা আৰু আনন্দক বুজাইছে।
দেশৰ শইচ-সোণোৱালী ভৱিষ্যতৰ সপোনটো কেৱল বাহ্যিক চিন্তা নহৈ, ই কবিৰ জীৱনৰ প্ৰতিটো অংগতে (আঁহে আঁহে) আৰু যৌৱনৰ প্ৰতিটো প্ৰাচুৰ্যতে (কোঁহে কোঁহে) বিৰাজ কৰিছে।
‘কলৰোল’ মানে কলৰৱ বা আনন্দৰ শব্দ। অৰ্থাৎ, দেশৰ উজ্জ্বল ভৱিষ্যতৰ সপোনটো কবিৰ ভিতৰত এক নিৰন্তৰ আনন্দধ্বনি বা উৎসাহ হিচাপে প্ৰবাহিত হৈ আছে।
ই কবিৰ অবিচ্ছেদ্য দেশানুৰাগ আৰু দেশৰ বাবে কিবা এটা কৰাৰ উত্তাল প্ৰতিশ্ৰুতি প্ৰকাশ কৰে।
৪। কবিতাটোত কবিৰ দেশপ্ৰেমৰ স্বৰূপ কেনেদৰে প্ৰকাশ পাইছে, বুজাই লিখা।
Ans.’মোৰ দেশ’ কবিতাটোত কবি হীৰেন ভট্টাচাৰ্যৰ দেশপ্ৰেমৰ স্বৰূপ কেইবাটাও দিশত প্ৰকাশ পাইছে:
গভীৰ আবেগিক সংযোগ: কবিয়ে দেশক ‘মোৰ প্ৰাণৰো প্ৰাণৰ, মোৰ গানৰো গানৰ’ বুলি কৈছে। তেওঁৰ জীৱনৰ আঁহে আঁহে আৰু যৌৱনৰ কোঁহে কোঁহে দেশৰ ভৱিষ্যতৰ সপোনৰ কলৰোল।
দায়বদ্ধতা আৰু প্ৰতিশ্ৰুতি: কবিয়ে দেশৰ বাবে জীয়াই থাকিবলৈ মৰণ পণ কৰিছে আৰু তেওঁৰ প্ৰতিটো কাম আৰু চিন্তাই দেশৰ বুকুত শইচ-সোণোৱালী ভৱিষ্যতৰ সপোন ৰচে।
সকলো শ্ৰেণীৰ প্ৰতি মৰম: তেওঁ নিজকে ৰণুৱা, বনুৱা, হালোৱা এইসকলৰ মাজত দেশৰ বাবে থকা বুলি কৈছে।
ঐক্য আৰু সংহতিৰ পোষকতা: কবিয়ে অনৈক্যৰ মাজত ঐক্য হৈ আৰু বিৰোধৰ মাজত সংহতিৰ সম্ভাৱনা হৈ থকাৰ কথাৰে দেশৰ সম্প্ৰীতিৰ বাবে সচেতন প্ৰহৰীৰ ভূমিকা লৈছে।
প্ৰকৃতিৰ প্ৰতি কৃতজ্ঞতা: তেওঁৰ মতে এই দেশে ভালপোৱাৰ আনন্দ, যৌৱনৰ প্ৰাচুৰ্য, আৰু জীৱনৰ নতুন অৰ্থ দিছে। দেশৰ প্ৰতিটো পুৱাই ঐশ্বৰ্যৰ বিপুল সম্ভাৰ আৰু প্ৰতিটো সন্ধিয়াই স্নিগ্ধ ফুলৰ সুবাস।
আদৰ্শৰ প্ৰতি অগ্ৰসৰ: কবিৰ সপোনৰ উত্তাল তৰংগই তেওঁক আদৰ্শৰ কঠিন পর্বত-মূললৈ লৈ যায়।
৫। প্রতিটো ঋতুৱে কবিক কি দি যায় বুলি কবিতাটোত উল্লেখ কৰিছে?
Ans.কবিতাটোত উল্লেখ কৰা মতে প্ৰতিটো ঋতুৱে কবিক জীৱনৰ আশীৰ্বাদ দি যায়।
৬। শান্তিৰ চৰাইজনীক আঁজলি ভৰাই কবিয়ে কি দিছে?
Ans.শান্তিৰ চৰাইজনীক আঁজলি ভৰাই কবিয়ে এইসমূহ দিছে:
* ভঁৰালৰ এমুঠি ধান
* পৰাণৰ একোটি গান
৭। সমার্থক শব্দ লিখা:
শব্দ | সমার্থক শব্দ |
দেশ – মাতৃভূমি, ৰাষ্ট্ৰ, জন্মভূমি |
কাম – কৰ্ম, কাৰ্য, অৰ্জন |
কলৰোল – কলৰৱ, ধ্বনি, শব্দ |
সাগৰ – সিন্ধু, সমুদ্ৰ, জলধি |
সপোন – স্বপ্ন, দিঠক, অভিলাষ |
বন্ধু – মিত্ৰ, সখা, সংগী |
শেষ – অন্ত, সমাপ্তি, ওৰ |
সম্ভাৰ – ভঁৰাল, আয়োজন, বস্তু |
শইচ – খেতি, ফচল, কৃষি |
বুকু – বক্ষ, হৃদয়, অন্তৰ |
তৰংগ – ঢৌ, লহৰ, উর্মি |
কল্লোল – কলৰৱ, শব্দ, ধ্বনি |
৮। বিপৰীতার্থক শব্দ লিখা:
শব্দ – বিপৰীত শব্দ |
সপোন – দিঠক, বাস্তৱ |
দেশ | বিদেশ, পৰদেশ |
জীৱন – মৰণ, মৃত্যু |
পাহাৰ – সমতল, ভৈয়াম, পথাৰ |
ঐক্য – অনৈক্য, ভিন্নতা |
সংহতি – বিৰোধ, বিসংগতি |
শয়ন – জাগৰণ, উত্থান |
বিশ্বাস – অবিশ্বাস, সন্দেহ |
শত্রু – মিত্ৰ, বন্ধু |