পাঠ ৭: বস্তু বিজ্ঞান অধ্যয়ন (পৃষ্ঠা ৬২-৬৮)
ক্ৰিয়া-কলাপ (পৃষ্ঠা ৬৪)
১। উত্তৰ দিয়া।
(ক) বিজ্ঞান শাস্ত্ৰ কিহৰ ভঁৰাল?
উত্তৰ: বিজ্ঞান শাস্ত্ৰ জ্ঞানৰ ভঁৰাল।
(খ) বিজ্ঞানৰ বলত মানুহে কেনে ধৰণৰ কাম কৰিবলৈ ধৰিছে?
উত্তৰ: বিজ্ঞানৰ বলত মানুহে অদ্ভুত অদ্ভুত কাম কৰিব লাগিছে, যেনে- ৰে’ল, জাহাজ, টেলিফোন, বিমান আদিৰ নিৰ্মাণ।
(গ) বিজ্ঞান-চৰ্চা কৰিলে মানুহে কি ভেদ কৰিব পাৰে?
উত্তৰ: বিজ্ঞান-চৰ্চা কৰিলে মানুহে প্ৰকৃতিৰ গুপ্ত তত্ত্ব ভেদ কৰিব পাৰে, অৰ্থাৎ প্ৰাকৃতিক ঘটনাৰ মূল কাৰণ জানিব পাৰে।
(ঘ) উদ্গতি পথত কিহে বাধা দিয়ে?
উত্তৰ: কু-সংস্কাৰে উদ্গতি পথত বাধা দিয়ে।
(ঙ) ধনগুলৈক কিহৰ মায়া বুলি মানুহে বিশ্বাস কৰে?
উত্তৰ: বহুত চহা মানুহে ধনগুলৈক প্ৰেতৰ মায়া বুলি বিশ্বাস কৰে।
(চ) হাতীয়ে গা লৰালে কি হয় বুলি ভাবে?
উত্তৰ: কিছুমান মানুহে পৃথিৱীখন হাতীৰ পিঠিত আছে বুলি বিশ্বাস কৰে আৰু সেই হাতীয়ে গা লৰালে ভূমিকম্প হয় বুলি ভাবে।
(ছ) বিজ্ঞান শিক্ষাৰ পৰা কি জনা যায়?
উত্তৰ: বিজ্ঞান শিক্ষাৰপৰা বস্তুৰ মূল তত্ত্ব জনা যায়।
২। ‘ধনগুলৈ’ৰ কেনেকৈ উৎপত্তি হয় চমুকৈ লিখা।
উত্তৰ: পানী-কাষৰীয়া জেকা ঠাইত গধূলি মলিয়ন বস্তু, জাবৰ বা জন্তুৰ মল-মূত্ৰ আদি পচি তাৰ ভাপ ওলায়। সেই ভাপ যেতিয়া বাহিৰৰ পৰিষ্কাৰ বায়ুত পৰে, তেতিয়া সি জ্বলি উঠে, ইয়াকে ধনগুলৈ বোলে।
৩। ‘প্রতিধ্বনি’ কেনেকৈ হয় চমুকৈ লিখা।
উত্তৰ: পাঠৰ মতে, হাবিয়নিত চিঞৰিলে প্রতিধ্বনি হয়।
৪। কি কাৰণত বিজ্ঞান শাস্ত্ৰক জ্ঞানৰ ভঁৰাল বুলি কোৱা হয়?
উত্তৰ: বিজ্ঞান শাস্ত্ৰক জ্ঞানৰ ভঁৰাল বুলি কোৱা হয় কাৰণ ইয়াৰ চৰ্চা কৰি মানুহে প্ৰকৃতিৰ গুপ্ত তত্ত্ব ভেদ কৰিব পাৰিছে আৰু বিভিন্ন ঘটনাৰ মূল কাৰণ জানিব পাৰিছে। এই জ্ঞানৰ বলতেই মানুহে ৰে’ল, জাহাজ, টেলিফোন, বিমান আদি অদ্ভুত যন্ত্ৰ নিৰ্মাণ কৰি মনুষ্য জাতিৰ অশেষ উপকাৰ সাধিছে।
৫। বিজ্ঞানবিদসকলে শব্দ-তত্ত্ব নিৰূপণ কৰি কি কি আৱিষ্কাৰ কৰিছে?
উত্তৰ: বিজ্ঞানবিদসকলে শব্দৰ তত্ত্ব নিৰূপণ কৰি টেলিফোনেৰে এঠাইৰ শব্দ আনঠাইলৈ পঠিয়াব পাৰিছে আৰু শব্দ ধৰি ৰাখিবলৈ ফনোগ্রাফ, গ্ৰামোফোন আদি যন্ত্ৰ নিৰ্মাণ কৰিছে।
৬। প্রসংগ সংগতি দর্শাই ব্যাখ্যা কৰা।
(ক) কু-সংস্কাৰ উদ্গতি পথৰ এটা বাধা।
উত্তৰ: উক্ত কথাফাঁকি সত্যনাথ বৰাৰ ‘বস্তু বিজ্ঞান অধ্যয়ন’ পাঠটিৰ পৰা লোৱা হৈছে। ইয়াৰ দ্বাৰা লেখকে বুজাব খুজিছে যে উন্নতিৰ পথত কু-সংস্কাৰ এক ডাঙৰ হেঙাৰ। যেনে, কিছুমান মানুহে ভূমিকম্প কিয় হয় তাৰ বৈজ্ঞানিক কাৰণ নুবুজি হাতীয়ে গা লৰোৱাৰ বাবে হয় বুলি ভাবে, বা ধনগুলৈক ভূত-প্ৰেতৰ মায়া বুলি বিশ্বাস কৰে। এনেধৰণৰ মিছা সংস্কাৰে মানুহৰ মনত ঠাই ল’লে তেওঁলোকে বৈজ্ঞানিক সত্যক গ্ৰহণ কৰিব নোৱাৰে, যাৰ ফলত ব্যক্তি আৰু জাতিৰ উন্নতি বাধাগ্ৰস্ত হয়।
(খ) বিজ্ঞান শাস্ত্ৰ জ্ঞানৰ ভঁৰাল।
উত্তৰ: উক্ত কথাফাঁকি সত্যনাথ বৰাৰ ‘বস্তু বিজ্ঞান অধ্যয়ন’ পাঠটিৰ পৰা লোৱা হৈছে। বিজ্ঞান শাস্ত্ৰক জ্ঞানৰ ভঁৰাল বোলা হৈছে কাৰণ ইয়াৰ জৰিয়তে আমি প্ৰকৃতিৰ ৰহস্য আৰু বিভিন্ন ঘটনাৰ আঁৰৰ কাৰণসমূহ জানিব পাৰোঁ। এই জ্ঞানৰ বলতেই মানুহে ৰে’ল, জাহাজ, টেলিফোন, বিমান আদিৰ দৰে বহুতো উপকাৰী যন্ত্ৰ আৱিষ্কাৰ কৰি মানৱ সভ্যতাৰ বিকাশ সাধন কৰিছে।
(গ) মনুষ্য জাতিৰ বৰ্তমান সভ্যতা কেৱল বিজ্ঞান-চৰ্চাৰ ফল।
উত্তৰ: উক্ত কথাফাঁকি সত্যনাথ বৰাৰ ‘বস্তু বিজ্ঞান অধ্যয়ন’ পাঠটিৰ পৰা লোৱা হৈছে। লেখকে ক’ব বিচাৰে যে আজি আমি যি আধুনিক সভ্যতাত বাস কৰিছোঁ, তাৰ মূলতেই আছে বিজ্ঞানৰ চৰ্চা। বিজ্ঞানৰ ফলতেই ৰে’ল, জাহাজ, টেলিফোন, অনুবীক্ষণ, দূৰবীক্ষণ, বিমান, ঔষধ আদি আৱিষ্কাৰ হৈছে। এই আৱিষ্কাৰসমূহে আমাৰ জীৱন সহজ আৰু উন্নত কৰি তুলিছে। সেয়েহে ক’ব পাৰি যে বিজ্ঞান-চৰ্চাই বৰ্তমানৰ সভ্যতা গঢ় দিছে।
(ঘ) সকলোৰে কিঞ্চিৎ কিঞ্চিৎ তেহে এটাৰ সমুচিত।
উত্তৰ: উক্ত কথাফাঁকি সত্যনাথ বৰাৰ ‘বস্তু বিজ্ঞান অধ্যয়ন’ পাঠটিৰ পৰা লোৱা হৈছে। ইয়াৰ অৰ্থ হ’ল, বিজ্ঞান শাস্ত্ৰৰ বহুতো ভাগ আছে আৰু সকলোবোৰ সম্পূৰ্ণকৈ জনাটো কঠিন। কিন্তু, বিজ্ঞানৰ যিকোনো এটা বিষয়ত সম্পূৰ্ণ জ্ঞান লাভ কৰিবলৈ হ’লে আন সকলোবোৰ বিষয়ৰ অলপ অলপ জ্ঞান থকাটো দৰকাৰ। সকলো বিষয়ৰ সাধাৰণ জ্ঞান থাকিলেহে এটা নিৰ্দিষ্ট বিষয়ৰ জ্ঞান সমুচিত অৰ্থাৎ উপযুক্ত হয়।
৭। বহলাই লিখা।
(ক) পাঠৰ আলমত কু-সংস্কাৰৰ দৃষ্টান্ত কেইটামান উল্লেখ কৰা আৰু কি কৰিলে সমাজৰ পৰা কু-সংস্কাৰবোৰ দূৰ কৰিব পাৰি লিখা।
উত্তৰ: পাঠৰ আলমত কু-সংস্কাৰৰ দুটা দৃষ্টান্ত হ’ল:
১. কিছুমান চহা মানুহে ধনগুলৈক প্ৰেতৰ মায়া বুলি বিশ্বাস কৰে।
২. কিছুমান মানুহে পৃথিৱীখন হাতীৰ পিঠিত আছে বুলি আৰু সেই হাতীয়ে গা লৰালে ভূমিকম্প হয় বুলি ভাবে।
সমাজৰ পৰা এই কু-সংস্কাৰবোৰ দূৰ কৰিবলৈ বিজ্ঞান শিক্ষাৰ প্ৰয়োজন। বিজ্ঞান শিক্ষাই বস্তুৰ মূল তত্ত্ব বুজাত সহায় কৰে, যাৰ ফলত মানুহৰ মনত মিছা সংস্কাৰ জন্মিব নোৱাৰে। উদাহৰণস্বৰূপে, যি মানুহে জানে যে পানী-কাষৰীয়া ঠাইৰ মলিয়ন বস্তুৰ ভাপ বায়ুত জ্বলিলে ধনগুলৈৰ সৃষ্টি হয়, তেওঁ কেতিয়াও ইয়াক প্ৰেতৰ মায়া বুলি নাভাবে।
(খ) ‘বিজ্ঞান শাস্ত্র অধ্যয়নৰ এটা ঘাই বিষয়’- যুক্তিৰে তোমাৰ মতামত দাঙি ধৰা।
উত্তৰ: ‘বিজ্ঞান শাস্ত্ৰ অধ্যয়নৰ এটা ঘাই বিষয়’ – এই কথাষাৰ সম্পূৰ্ণ সত্য। ইয়াৰ যুক্তি হ’ল:
১. জ্ঞান লাভ: বিজ্ঞান চৰ্চাই আমাক প্ৰকৃতিৰ গুপ্ত তত্ত্ব আৰু ঘটনাৰ মূল কাৰণ জানিবলৈ সহায় কৰে।
২. সভ্যতাৰ বিকাশ: বৰ্তমানৰ মানৱ সভ্যতা বিজ্ঞান-চৰ্চাৰ ফল। ৰে’ল, জাহাজ, টেলিফোন, বিমান আদিৰ আৱিষ্কাৰে আমাৰ জীৱন সলনি কৰি পেলাইছে।
৩. কু-সংস্কাৰ দূৰীকৰণ: বিজ্ঞান শিক্ষাই বস্তুৰ মূল তত্ত্ব জনাই মানুহৰ মনৰ পৰা কু-সংস্কাৰ আঁতৰায় আৰু উন্নতিৰ পথ মোকলাই দিয়ে।
এই সকলো কাৰণতে বিজ্ঞান শাস্ত্ৰ অধ্যয়ন কৰাটো অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ।
ক্ৰিয়া-কলাপ (পৃষ্ঠা ৬৬)
৮। তলৰ শব্দকেইটাৰ প্রত্যয় ভাঙি দেখুওৱা।
ৰান্ধনি – ৰান্ধ্ + অনি
ৰোৱনী – ৰু + অনী
জোনালী – জোন + আলী
নাৱৰীয়া – নাও + অৰীয়া
পনীয়া – পানী + ঈয়া
দয়ালু – দয়া + আলু
মৰমীয়াল – মৰম + ঈয়াল
ধৰুৱা – ধাৰ + উৱা
৯। ১। ৰচনা লিখা।
(ক) দৈনন্দিন জীৱনত বিজ্ঞানৰ প্ৰভাৱ।
উত্তৰ: আৰম্ভণি: আমি এক বিজ্ঞানৰ যুগত বাস কৰিছোঁ। আমাৰ দৈনন্দিন জীৱন বিজ্ঞানৰ ওপৰত সম্পূৰ্ণ নিৰ্ভৰশীল।
মানুহ বিজ্ঞানৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল: আমি ৰাতিপুৱা শুই উঠাৰ পৰা ৰাতি শুবলৈ যোৱালৈকে বিজ্ঞানৰ আৱিষ্কাৰ ব্যৱহাৰ কৰোঁ। পোহৰৰ বাবে বিজুলী বাতি, যোগাযোগৰ বাবে মোবাইল ফোন, যাতায়তৰ বাবে মটৰ-গাড়ী বা ৰে’ল, মনোৰঞ্জনৰ বাবে টেলিভিছন— এই সকলোবোৰ বিজ্ঞানৰ অৱদান।
বিজ্ঞানৰ অৱদান: বিজ্ঞানে মানৱ জাতিক অশেষ উপকাৰ সাধিছে। চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ উন্নতিৰ ফলত নানা ৰকমৰ ঔষধ আৱিষ্কাৰ হৈছে, যাৰ ফলত মানুহৰ আয়ুস বাঢ়িছে। অনুবীক্ষণ যন্ত্ৰই সৰু বীজাণু চাবলৈ আৰু দূৰবীক্ষণ যন্ত্ৰই দূৰৰ গ্ৰহ-নক্ষত্ৰ চাবলৈ সহায় কৰিছে।
বিজ্ঞানৰ অপকাৰ: বিজ্ঞানৰ উপকাৰ থকাৰ দৰে অপকাৰো আছে। বিজ্ঞানৰ অপপ্ৰয়োগে পাৰমাণৱিক বোমাৰ দৰে মাৰাত্মক অস্ত্ৰৰ জন্ম দিছে। কল-কাৰখানাৰ পৰা হোৱা প্ৰদূষণে পৰিৱেশ নষ্ট কৰিছে।
মন্তব্য: বিজ্ঞানে আমাৰ জীৱন সহজ কৰি তুলিছে, কিন্তু ইয়াৰ অপব্যৱহাৰ ৰোধ কৰাটো আমাৰ দায়িত্ব। বিজ্ঞানক মানৱ সভ্যতাৰ উন্নতিৰ বাবেহে ব্যৱহাৰ কৰিব লাগে।
ক্ৰিয়া-কলাপ (পৃষ্ঠা ৬৭)
(খ) কম্পিউটাৰ আৰু আধুনিক জীৱন।
উত্তৰ: আৰম্ভণি: কম্পিউটাৰ হ’ল বিজ্ঞানৰ এক শ্ৰেষ্ঠ আৱিষ্কাৰ। ই আধুনিক জীৱনৰ এক অপৰিহাৰ্য অংগ হৈ পৰিছে।
মানুহৰ দৈনন্দিন জীৱনত কম্পিউটাৰৰ প্ৰভাৱ: আজি শিক্ষা, চিকিৎসা, বেংকিং, গৱেষণা, মনোৰঞ্জন আদি সকলো ক্ষেত্ৰতে কম্পিউটাৰ ব্যৱহাৰ হয়। ইণ্টাৰনেটৰ জৰিয়তে কম্পিউটাৰে সমগ্ৰ বিশ্বক আমাৰ হাতৰ মুঠিত আনি দিছে। ই আমাৰ কাম-কাজ সহজ, দ্ৰুত আৰু নিৰ্ভুল কৰি তুলিছে।
ইয়াৰ অপকাৰ: কম্পিউটাৰৰ অতিৰিক্ত ব্যৱহাৰে স্বাস্থ্যৰ সমস্যা, যেনে- চকুৰ সমস্যা বা শকত হোৱা আদিৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে। ইয়াৰ অপব্যৱহাৰে চাইবাৰ ক্ৰাইমৰ (Cyber Crime) দৰে অপৰাধৰ জন্ম দিছে।
মন্তব্য: কম্পিউটাৰ এক শক্তিশালী আহিলা। আমি ইয়াৰ সঠিক ব্যৱহাৰ শিকি আধুনিক জীৱনৰ উন্নতিৰ বাবে ইয়াক কামত লগাব লাগে।
(গ) দূৰদৰ্শন- ইয়াৰ ভাল-বেয়া প্ৰভাৱ।
উত্তৰ: দূৰদৰ্শন বা টেলিভিছন বিজ্ঞানৰ এক বিস্ময়কৰ আৱিষ্কাৰ। ই আমাৰ ঘৰত মনোৰঞ্জন আৰু শিক্ষাৰ এক দুৱাৰ মুকলি কৰিছে।
ভাল প্ৰভাৱ: দূৰদৰ্শনৰ জৰিয়তে আমি দেশ-বিদেশৰ খবৰ, শৈক্ষিক অনুষ্ঠান, খেল-ধেমালি আদি চাব পাৰোঁ। ই আমাৰ জ্ঞান বঢ়ায় আৰু মনোৰঞ্জন দিয়ে।
বেয়া প্ৰভাৱ: দূৰদৰ্শনত বেছি সময় কটালে পঢ়া-শুনাৰ ক্ষতি হয় আৰু চকুৰ সমস্যা হ’ব পাৰে। কিছুমান অনুষ্ঠানে সমাজত বেয়া প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে।
মন্তব্য: আমি দূৰদৰ্শনৰ ভাল কাৰ্যসূচীবোৰহে চাব লাগে আৰু ইয়াৰ ব্যৱহাৰ সীমিত কৰিব লাগে।
(ঘ) কথাছবি আৰু সমাজত ইয়াৰ প্ৰভাৱ।
উত্তৰ: কথাছবি মনোৰঞ্জনৰ এক শক্তিশালী মাধ্যম। ই সমাজত গভীৰ প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে।
ভাল প্ৰভাৱ: ভাল কথাছবিবোৰে সমাজক ভাল বাৰ্তা দিয়ে, যেনে- দেশপ্ৰেম, সততা, বা সামাজিক সংস্কাৰ। ই মানুহক শিক্ষা আৰু প্ৰেৰণা দিব পাৰে।
বেয়া প্ৰভাৱ: কিছুমান কথাছবিৰ হিংসা, অপৰাধ আদিয়ে, বিশেষকৈ যুৱ প্ৰজন্মৰ ওপৰত কু-প্ৰভাৱ পেলাব পাৰে।
মন্তব্য: কথাছবি নিৰ্মাতাসকলে সমাজৰ প্ৰতি দায়বদ্ধ হ’ব লাগে আৰু দৰ্শকেও ভাল-বেয়া বিচাৰ কৰি কথাছবি চাব লাগে।
(ঙ) মোবাইল ফোন- ইয়াৰ উপকাৰিতা আৰু অপকাৰিতা।
উত্তৰ: মোবাইল ফোন (দূৰভাষ) আধুনিক বিজ্ঞানৰ এক অপৰিহাৰ্য অৱদান।
উপকাৰিতা: ইয়াৰ সহায়ত আমি যিকোনো ঠাইৰ পৰা মানুহৰ লগত কথা পাতিব পাৰোঁ। ইণ্টাৰনেটৰ সুবিধা থকাৰ বাবে ই শিক্ষা, বেংকিং, মনোৰঞ্জন আদি বহু কামত সহায় কৰে।
অপকাৰিতা: মোবাইল ফোনৰ অতিৰিক্ত ব্যৱহাৰে সময় নষ্ট কৰে আৰু পঢ়া-শুনাৰ ক্ষতি কৰে। ই মানুহৰ মাজত সামাজিক দূৰত্ব বঢ়াব পাৰে। ইয়াৰ অপব্যৱহাৰে বহুতো অপৰাধমূলক কামতো সহায় কৰে।
মন্তব্য: মোবাইল ফোন আমাৰ সুবিধাৰ বাবেহে, আমি ইয়াৰ দাস হ’ব নালাগে।
১০। চমুটোকা লিখা।
(ক) গ্ৰামোফোন: গ্ৰামোফোন হ’ল শব্দ বা সংগীত ধৰি ৰখা আৰু পুনৰ বজাই শুনা এক যন্ত্ৰ। ই বিজ্ঞানৰ শব্দ-তত্ত্বৰ ওপৰত আধাৰিত এক আৱিষ্কাৰ।
(খ) দূৰভাষ (Telephone): টেলিফোন বা দূৰভাষ হ’ল বিজ্ঞানৰ এক যুগান্তকাৰী আৱিষ্কাৰ। শব্দ-তত্ত্বৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি নিৰ্মাণ কৰা এই যন্ত্ৰৰ দ্বাৰা এঠাইৰ শব্দ আনঠাইলৈ, অৰ্থাৎ বহু দূৰলৈ পঠিয়াই কথা-বতৰা পাতিব পাৰি।
(গ) অনুবীক্ষণ: অনুবীক্ষণ হ’ল এটা বৈজ্ঞানিক যন্ত্ৰ যাৰ দ্বাৰা অতি সৰু, খালী চকুৰে মনিব নোৱাৰা বস্তু বা জীৱাণুক ডাঙৰকৈ চাব পাৰি। ই বিজ্ঞানৰ দৰ্শন ক্ৰিয়াৰ তত্ত্বৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি সজা হৈছে।
(ঘ) ইন্টাৰনেট: ইন্টাৰনেট হ’ল সমগ্ৰ বিশ্বতে বিয়পি থকা কম্পিউটাৰ নেটৱৰ্কৰ এক জাল, যাৰ জৰিয়তে আমি তথ্য আদান-প্ৰদান কৰিব পাৰোঁ। পাঠত ইয়াৰ উল্লেখ নাই যদিও ই আধুনিক বিজ্ঞানৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অৱদান।
১১। তলত উল্লেখ কৰা বিষয়বস্তুক লৈ তর্ক প্রতিযোগিতা এখন পাতা।
(ক) বিজ্ঞানৰ আৱিষ্কাৰ মানৱ সভ্যতাৰ অভিশাপ।
সপক্ষে (অভিশাপ):
বিজ্ঞানে পাৰমাণৱিক বোমা, বন্দুক আদি মাৰাত্মক অস্ত্ৰৰ জন্ম দিছে, যি মানৱ সভ্যতা ধ্বংস কৰিব পাৰে।
কল-কাৰখানা আৰু গাড়ী-মটৰৰ পৰা হোৱা প্ৰদূষণে পৰিৱেশ বিনষ্ট কৰিছে।
মোবাইল, কম্পিউটাৰ আদিৰ অতিৰিক্ত ব্যৱহাৰে মানুহক অসামাজিক আৰু এলেহুৱা কৰি তুলিছে।
বিপক্ষে (আশীৰ্বাদ):
বিজ্ঞানৰ আৱিষ্কাৰ অভিশাপ নহয়, আশীৰ্বাদহে। বিজ্ঞানেই ৰে’ল, বিমান দি যাতায়ত সহজ কৰিছে।
চিকিৎসা বিজ্ঞানৰ ঔষধ আৰু চিকিৎসাপ্ৰণালীয়ে মানুহৰ জীৱন ৰক্ষা কৰিছে।
অনুবীক্ষণ, দূৰবীক্ষণ যন্ত্ৰই আমাৰ জ্ঞানৰ পৰিসৰ বঢ়াইছে। অভিশাপবোৰ বিজ্ঞানৰ নহয়, মানুহৰ অপব্যৱহাৰৰ ফল।
(খ) মোবাইল ফোনে যুৱ প্ৰজন্মৰ ওপৰত কু-প্ৰভাৱ পেলাইছে।
সপক্ষে (কু-প্ৰভাৱ):
মোবাইল ফোনত বেছি সময় কটোৱাৰ ফলত যুৱ প্ৰজন্মৰ পঢ়া-শুনাৰ যথেষ্ট ক্ষতি হৈছে।
ইয়াৰ ফলত চকুৰ সমস্যা আৰু মানসিক চাপৰ দৰে স্বাস্থ্যজনিত সমস্যা বাঢ়িছে।
মোবাইল গেম আৰু অলাগতিয়াল বিষয়ত আসক্ত হৈ তেওঁলোক সমাজৰ পৰা আঁতৰি গৈছে।
বিপক্ষে (সু-প্ৰভাৱ):
মোবাইল ফোনে কু-প্ৰভাৱ পেলোৱা নাই, বৰং ই যুৱ প্ৰজন্মৰ বাবে জ্ঞানৰ ভঁৰালহে।
ইণ্টাৰনেটৰ জৰিয়তে তেওঁলোকে ঘৰতে বহি বিশ্বৰ যিকোনো বিষয়ৰ ওপৰত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰিব পাৰে।
ই যোগাযোগ সহজ কৰি তুলিছে, যাৰ ফলত তেওঁলোকে বন্ধু-বৰ্গ আৰু শিক্ষকৰ লগত সহজে සම්බන්ධ হৈ থাকিব পাৰে। ইয়াৰ কু-প্ৰভাৱ কেৱল অপব্যৱহাৰৰ বাবেহে হয়।
১২। পাঠৰ আলমত বিজ্ঞান-চৰ্চাৰ ফলত আৱিষ্কৃত সামগ্ৰীসমূহ তালিকাভুক্ত কৰি সেইবোৰ কোনে, কেতিয়া আৱিষ্কাৰ কৰিছিল উল্লেখ কৰা।
উত্তৰ: পাঠটোত বিজ্ঞান-চৰ্চাৰ ফলত আৱিষ্কৃত বহুতো সামগ্ৰীৰ নাম উল্লেখ আছে, কিন্তু সেইবোৰ কোনে বা কেতিয়া আৱিষ্কাৰ কৰিছিল তাৰ উল্লেখ পাঠটোত নাই। এইটো ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে এটা প্ৰকল্পহে।
পাঠত উল্লেখ থকা সামগ্ৰীসমূহ হ’ল:
ৰে’ল
জাহাজ
টেলিগ্রাফ
ফটোগ্রাফ
ফনোগ্রাফ
টেলিফোন (দূৰভাষ)
গ্ৰামোফোন
অনুবীক্ষণ
দূৰবীক্ষণ
বিমান
ঔষধ
ৰেডিঅ’ (তালিকাখনত উল্লেখ আছে)