পাঠঃ ২৩ – নির্বাচন আৰু নির্বাচনী প্রক্রিয়া, Class 7, SEBA
চমু উত্তৰ দিয়া (পৃষ্ঠা ১৯৯)
(প্রশ্ন (ক): ‘প্রত্যক্ষ নির্বাচন কি?
উত্তৰ: যি নির্বাচনত ভোটাৰসকলে পোনপটীয়াভাৱে ভোটদান কৰি প্রতিনিধি নির্বাচন কৰে তেনে নির্বাচনক প্রত্যক্ষ নির্বাচন বোলে।**
(প্রশ্ন (খ): পৰোক্ষ নির্বাচনৰ দ্বাৰা আমাৰ দেশত কাক নিৰ্বাচন কৰা হয়?
উত্তৰ: ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতি আৰু উপ-ৰাষ্ট্ৰপতিক পৰোক্ষভাবে নিৰ্বাচন কৰা হয়।**
(প্রশ্ন (গ): ৰাষ্ট্ৰীয় দল কি?
উত্তৰ: এটা ৰাজনৈতিক দলে ৰাষ্ট্ৰীয় দল হিচাপে মৰ্যাদা লাভ কৰিবলৈ হ’লে নির্বাচনী আয়োগৰ স্বীকৃতিপ্রাপ্ত হোৱাৰ উপৰি তিনিখন বা ততোধিক ৰাজ্যৰ নিৰ্বাচনত প্রতিদ্বন্দ্বিতা কৰিবৰ বাবে পঞ্জীয়নভুক্ত হ’ব লাগে।**
(প্রশ্ন (ঘ): আঞ্চলিক দল কাক বোলে?
উত্তৰ: কোনো ৰাজ্যৰ আঞ্চলিক স্বাৰ্থত গুৰুত্ব দি অঞ্চলটোৰ আৰ্থ-সামাজিক, সাংস্কৃতিক বিকাশৰ উদ্দেশ্য আগত ৰাখি কিছুমান দল গঠন হয়। এই দলসমূহে যেতিয়া নির্বাচন আয়োগৰ স্বীকৃতি লাভ কৰে তেতিয়া তাক আঞ্চলিক দল বোলে।**
চমু প্ৰশ্নৰ উত্তৰ দিয়া (পৃষ্ঠা ২০২)
(প্ৰশ্ন: নির্বাচন কোনে পৰিচালনা কৰে?
উত্তৰ: ভাৰতবৰ্ষত বিভিন্ন নির্বাচন পৰিচালনা কৰিবলৈ ৰাষ্ট্ৰপতিয়ে কেন্দ্রত গঠন কৰি দিয়া নিৰ্বাচনী আয়োগে নিৰ্বাচন পৰিচালনা কৰে।**
(প্ৰশ্ন: নির্বাচনী আয়োগৰ দুটা কার্যাবলী কোৱা.
উত্তৰ: নিৰ্বাচনী আয়োগৰ দুটা কাৰ্যাৱলী হ’ল:
নিৰ্বাচনৰ কাম-কাজ সুচাৰুৰূপে পৰিচালনা কৰিবৰ বাবে কেন্দ্ৰীয় আৰু ৰাজ্য চৰকাৰৰ লগত আলোচনা কৰি নিৰ্বাচনৰ তাৰিখ আৰু কাৰ্যসূচী প্রস্তুত কৰা।
মুক্ত আৰু নিকা নিৰ্বাচন অনুষ্ঠিত কৰিবলৈ নিৰ্বাচন অনুষ্ঠিত হ’বলগীয়া ঠাইত নির্দিষ্ট সময়ৰ বাবে নিৰ্বাচনী আচৰণবিধি বলবৎ কৰা।**
(প্ৰশ্ন: নির্বাচনী প্রচাৰ কেনেধৰণে কৰে?
উত্তৰ: ৰাজনৈতিক দলসমূহে ৰাজহুৱা সভা অনুষ্ঠিত কৰি দলৰ লক্ষ্য আৰু উদ্দেশ্য ৰাইজৰ আগত দাঙি ধৰে, কর্মীসকলে ভোটাৰসকলৰ ঘৰে ঘৰে গৈ নিজৰ প্ৰাৰ্থীজনক ভোট দিবলৈ অনুৰোধ জনায়, আৰু দলৰ প্ৰতীক বা প্ৰাৰ্থীক লৈ চাইকেল, মটৰচাইকেল আদিৰ সমদল উলিয়ায়।**
(প্ৰশ্ন: ভোটগ্রহণ কেন্দ্র কোনে পৰিচালনা কৰে?
উত্তৰ: ভোটগ্রহণ কেন্দ্র নিৰ্বাচনী বিষয়া আৰু পৰ্যবেক্ষকৰ তত্ত্বাবধানত পৰিচালনা কৰা হয়।**
(প্ৰশ্ন: ৰাজ্যৰ মুখ্যমন্ত্ৰীক কোনে নিযুক্তি দিয়ে?
উত্তৰ: ৰাজ্যৰ ৰাজ্যপালে চৰকাৰ গঠনৰ বাবে আমন্ত্রণ জনোৱা দলটোৰ নেতাজনক মুখ্যমন্ত্ৰী হিচাপে নিযুক্তি দিয়ে।**
ক্ৰিয়াকলাপ (পৃষ্ঠা ২০২)
(প্ৰশ্ন: লোকসভাৰ আসনের সংখ্যা কিমান?
উত্তৰ: আমাৰ দেশৰ লোকসভাৰ সদস্যসংখ্যা মুঠ ৫৪৫।**
(প্ৰশ্ন: তোমালোকৰ বিদ্যালয়ৰ ছাত্ৰ একতা সভাৰ সদস্যসকলক কেনেদৰে নিৰ্বাচন কৰা হয়? এটি টোকা প্রস্তুত কৰা.
উত্তৰ: (এইটো ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে এটা ব্যৱহাৰিক কাম।)**
অনুশীলনী (পৃষ্ঠা ২০৩-২০৪)
১। চমু উত্তৰ লিখা-
(ক) বিধানসভাৰ সদস্যসকলক কোনে নির্বাচিত কৰে?
উত্তৰ: বিধানসভাৰ সদস্যসকলক ভোটাৰসকলে পোনপটীয়াভাৱে ভোটদান কৰি নিৰ্বাচিত কৰে (প্ৰত্যক্ষ নিৰ্বাচনৰ জৰিয়তে)।**
(খ) শাসক দল মানে কি?
উত্তৰ: নিৰ্বাচনত যিটো দলে সংখ্যাগৰিষ্ঠতা লাভ কৰি চৰকাৰ গঠন কৰে, সেই দলটোক শাসক দল বুলি কোৱা হয়।**
(গ) দেশত মধ্যকালীন নির্বাচন কেতিয়া হয়?
উত্তৰ: যেতিয়া চৰকাৰৰ কাৰ্যকাল সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ আগতে বিশেষ কাৰণত চৰকাৰ ভংগ হয় আৰু পুনৰ নিৰ্বাচন অনুষ্ঠিত কৰাৰ নিৰ্দেশ দিয়া হয়, তেনে নিৰ্বাচনক মধ্যকালীন নিৰ্বাচন বোলে। [cite: 1270-1271]**
(ঘ) ৰাজ্য বিধানসভাৰ কাৰ্যকাল কিমান বছৰ?
উত্তৰ: ৰাজ্য বিধানसभাৰ কাৰ্যকাল পাঁচ বছৰ।**
(ঙ) দুটা ৰাষ্ট্ৰীয় দলৰ নাম উল্লেখ কৰা?
উত্তৰ: দুটা ৰাষ্ট্ৰীয় দলৰ নাম হ’ল ভারতীয় জাতীয় কংগ্রেছ আৰু ভাৰতীয় জনতা পার্টি।**
(চ) অসমৰ উল্লেখযোগ্য আঞ্চলিক দল এটাৰ নাম লিখা.
উত্তৰ: অসমৰ উল্লেখযোগ্য আঞ্চলিক দল এটাৰ নাম হ’ল অসম গণ পৰিষদ (অসম)।**
২। উত্তৰ লিখা-
(ক) নির্বাচনী প্রক্রিয়াটো কেনেধৰণৰ? বৰ্ণনা কৰা.
উত্তৰ: নিৰ্বাচনী প্ৰক্ৰিয়াটো কেইবাটাও পৰ্যায়ত সম্পন্ন হয়:
প্ৰথমে, নিৰ্বাচনী আয়োগে নিৰ্বাচনৰ তাৰিখ আৰু কাৰ্যসূচী প্ৰস্তুত কৰে।
নিৰ্বাচনৰ দিন ঘোষণা কৰাৰ লগে লগে নিৰ্বাচনী আচৰণবিধি বলবৎ কৰা হয়।
ৰাজনৈতিক দলসমূহে নিজৰ প্ৰাৰ্থীক মনোনয়ন দিয়ে।
দলসমূহে ৰাজহুৱা সভা, ঘৰে ঘৰে গৈ প্ৰচাৰ, সমদল আদিৰ জৰিয়তে নিৰ্বাচনী প্ৰচাৰ চলায় আৰু ইস্তাহাৰ প্ৰকাশ কৰে। নিৰ্ধাৰিত দিনত প্ৰশিক্ষণপ্ৰাপ্ত বিষয়াসকলৰ তত্ত্বাবধানত ভোটগ্ৰহণ কেন্দ্ৰত ভোটাৰসকলে ভোটদান কৰে। ভোট গণনাৰ অন্তত ফলাফল ঘোষণা কৰা হয় আৰু সংখ্যাগৰিষ্ঠতা লাভ কৰা দল বা মিত্ৰজোঁটক চৰকাৰ গঠন কৰিবলৈ দিয়া হয়।**
(খ) গণতন্ত্ৰত ৰাজনৈতিক দলৰ কাৰ্যাৱলীসমূহ কি কি?
উত্তৰ: গণতন্ত্ৰত ৰাজনৈতিক দলে গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা গ্ৰহণ কৰে। ইহঁতৰ কাৰ্যাৱলীসমূহ হ’ল:
নির্দিষ্ট নীতি আৰু আদৰ্শৰ ভিত্তিত সাংবিধানিক উপায়েৰে চৰকাৰ গঠন কৰাৰ বাবে প্ৰচেষ্টা চলোৱা।
নিৰ্বাচনত প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰিবলৈ নিজ দলৰ প্ৰাৰ্থী মনোনীত কৰা।
নিৰ্বাচনী প্ৰচাৰ চলোৱা, ৰাজহুৱা সভা অনুষ্ঠিত কৰা আৰু ইস্তাহাৰ প্ৰকাশ কৰি ৰাইজক নিজৰ লক্ষ্য-উদ্দেশ্য জনোৱা।
নিৰ্বাচনত সংখ্যাগৰিষ্ঠতা লাভ কৰিলে শাসক দল হিচাপে চৰকাৰ গঠন কৰা। [cite: 1276-1277]
সংখ্যাগৰিষ্ঠতা লাভ নকৰিলে বিৰোধী দল হিচাপে চৰকাৰৰ কাম-কাজৰ সমালোচনা কৰা।**
(গ) গণতন্ত্রত বিৰোধী দলে কেনেকৈ চৰকাৰক নিয়ন্ত্ৰণ কৰে?
উত্তৰ: গণতন্ত্ৰত বিৰোধী দলে চৰকাৰক কেইবাটাও উপায়েৰে নিয়ন্ত্ৰণ কৰে:
চৰকাৰে যদি জনকল্যাণমূলক আঁচনি কাৰ্যকৰী নকৰে, তেন্তে বিৰোধী দলে তাৰ সমালোচনা কৰে আৰু সুস্থ জনমত গঠন কৰে।
আইন প্ৰণয়নৰ ক্ষেত্ৰত গঠনমূলক পৰামৰ্শ আগবঢ়ায় আৰু চৰকাৰী নীতিৰ দোষ-ত্ৰুটি আঙুলিয়াই দিয়ে।
সদনৰ অধ্যক্ষৰ জৰিয়তে বিভাগীয় মন্ত্ৰীসকলৰ পৰা কামৰ খতিয়ান বিচাৰে।**
(ঘ) গণতন্ত্রত নিৰ্বাচনৰ প্ৰয়োজনীয়তা আছে নে? যুক্তি দর্শোবা.
উত্তৰ: হয়, গণতন্ত্ৰত নিৰ্বাচনৰ প্ৰয়োজনীয়তা অপৰিসীম।
যুক্তি ১: এখন গণতান্ত্ৰিক চৰকাৰ গঠন কৰিবৰ বাবে নিৰ্বাচন অপৰিহাৰ্য।
যুক্তি ২: নিৰ্বাচন হৈছে জনসাধাৰণৰ মত প্ৰকাশৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ মাধ্যম।
যুক্তি ৩: নিৰ্বাচনৰ জৰিয়তেই ভোটাৰসকলে সাংবিধানিক পদ্ধতিৰে তেওঁলোকৰ প্ৰতিনিধি বাছি পঠিয়ায়।
যুক্তি ৪: জনসাধাৰণে নিৰ্বাচনৰ জৰিয়তেই শান্তিপূৰ্ণ উপায়েৰে চৰকাৰ পৰিৱৰ্তন কৰিব পাৰে।**
৩। শুদ্ধ উত্তৰটো বাছি উলিওৱা-
(ক) ভাবতৰ উপৰাষ্ট্ৰপতি প্রত্যক্ষ/পৰোক্ষভাবে নির্বাচিত হয়।
উত্তর: ভাৰতৰ উপ-ৰাষ্ট্ৰপতি পৰোক্ষভাবে নিৰ্বাচিত হয়।**
(খ) লোকসভাৰ সদস্য সংখ্যা ৫৪৫/১২৬ জন।
উত্তৰ: লোকসভাৰ সদস্য সংখ্যা ৫৪৫ জন।**
(গ) তেলেগু দেশম পার্টী এটা আঞ্চলিক/ৰাষ্ট্ৰীয় দল।
উত্তৰ: তেলেগু দেশম পার্টী এটা আঞ্চলিক দল।**
(ঘ) মুখ্যমন্ত্ৰীক ৰাজ্যপাল/ৰাষ্ট্ৰপতিয়ে নিযুক্তি দিয়ে।
উত্তৰ: মুখ্যমন্ত্ৰীক ৰাজ্যপালে নিযুক্তি দিয়ে।**
(ঙ) বিধানসভাৰ কাৰ্যকাল ৭/৫ বছৰ।
উত্তৰ: বিধানসভাৰ কাৰ্যকাল ৫ বছৰ।**
৪। চমুটোকা লিখা-
(ক) সার্বজনীন প্রাপ্ত বয়স্ক ভোটাধিকাৰ
উত্তৰ: ভাৰতবৰ্ষত ১৮ বছৰ বয়সৰ ওপৰৰ সকলো নাগৰিকে ভোটাধিকাৰ সাব্যস্ত কৰিব পাৰে। ইয়াত ধৰ্ম, বৰ্ণ, ভাষা, লিংগ, ধনী, দুখীয়া নিৰ্বিশেষে সকলো লোকে ভোটাধিকাৰ লাভ কৰে বাবে ইয়াক সাৰ্বজনীন প্ৰাপ্তবয়স্ক ভোটাধিকাৰ বোলা হয়।**
(খ) নির্বাচনী আয়োগ
উত্তৰ: ভাৰতবৰ্ষত বিভিন্ন নিৰ্বাচন পৰিচালনা কৰিবলৈ ৰাষ্ট্ৰপতিয়ে কেন্দ্ৰত এখন নিৰ্বাচনী আয়োগ গঠন কৰি দিয়ে। এই আয়োগত এজন মুখ্য নিৰ্বাচনী আয়ুক্ত আৰু দুজন নিৰ্বাচনী আয়ুক্ত থাকে। আয়োগে নিৰ্বাচনৰ তাৰিখ আৰু কাৰ্যসূচী প্ৰস্তুত কৰে আৰু মুক্ত আৰু নিকা নিৰ্বাচনৰ বাবে নিৰ্বাচনী আচৰণবিধি বলবৎ কৰে।**
(গ) ৰাজনৈতিক দল
উত্তৰ: ‘নিৰ্দিষ্ট নীতিৰ ওপৰত প্ৰতিষ্ঠিত, একে আদৰ্শৰে অনুপ্ৰাণিত হৈ সাংগঠনিকভাৱে নাগৰিকসকলে যেতিয়া কোনো সংস্থা গঢ়ি তোলে আৰু সাংবিধানিক উপায়েৰে চৰকাৰ গঠন কৰাৰ প্ৰচেষ্টা চলায় তেতিয়া তাক ৰাজনৈতিক দল বুলি কোৱা হয়।’ গণতন্ত্ৰত ৰাজনৈতিক দল অপৰিহাৰ্য আৰু ই ৰাষ্ট্ৰীয় বা আঞ্চলিক দুই প্ৰকাৰৰ হ’ব পাৰে।**
৫। প্রকল্পঃ
(প্ৰশ্ন: শিক্ষক/অভিভাৱকৰ সহায় লৈ ২০১৬ চনৰ অসম ৰাজ্যিক বিধানসভা নিৰ্বাচনত প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰা ৰাজনৈতিক দলসমূহৰ কোনে কিমান আসন লাভ কৰিলে উল্লেখ কৰি এখন তালিকা প্ৰস্তুত কৰা। উক্ত তালিকাৰ ভিত্তিত কোনটো দলে চৰকাৰ গঠন কৰিব পৰা যোগ্যতা অৰ্জন কৰিলে নিৰ্ণয় কৰা।
উত্তৰ: (এইটো ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে এটা ব্যৱহাৰিক প্ৰকল্প।)**