পাঠ – ৮: মিছাইল মানৱ
পৃষ্ঠা ৬৩: ক – পাঠভিত্তিক ক্রিয়া
১। উত্তৰ দিয়া।
(ক) ‘মিছাইল মানৱ’ নামেৰে কাক জনা যায়?
উত্তৰ: এৰ’নেটিক ইঞ্জিনিয়াৰ আবুল পাকিৰ জয়নালআবেদীন আব্দুল কালামক ভাৰতৰ ‘মিছাইল মানৱ’ নামেৰে জনা যায়।
(খ) সফলতাৰে ভাৰতৰ ভূমিত প্ৰথম উৎক্ষেপণ কৰা কৃত্ৰিম উপগ্ৰহটোৰ নাম কি?উত্তৰ: সফলতাৰে ভাৰতৰ ভূমিত প্ৰথম উৎক্ষেপণ কৰা কৃত্ৰিম উপগ্ৰহটোৰ নাম হ’ল ‘ৰোহিণী’।
(গ) আব্দুল কালামে শেষ নিশ্বাস ক’ত ত্যাগ কৰিছিল?
উত্তৰ: আব্দুল কালামে ২০১৫ চনৰ ২৭ জুলাই শ্বিলঙৰ ভাৰতীয় ব্যৱস্থাপনা প্ৰতিষ্ঠান (IIM Shillong) ত ভাষণ দি থকা অৱস্থাত শেষ নিশ্বাস ত্যাগ কৰিছিল।
(ঘ) তেখেতৰ মতে শিশুৰ বাবে আদর্শ নায়ক কোন কোন?
উত্তৰ: তেখেতৰ মতে, “শিশুৰ ১৫ বছৰ বয়সলৈকে পিতৃ-মাতৃ, প্রাথমিক আৰু হাইস্কুলৰ শিক্ষকসকল আদর্শ নায়ক”।
পৃষ্ঠা ৬৪: ক – পাঠভিত্তিক ক্রিয়া (অৱশিষ্ট)
২। উত্তৰ লিখা।
(ক) ‘সপোন দেখা, সপোন দেখা, সপোনেই চিন্তালৈ পৰিৱৰ্তন হ’ব আৰু চিন্তাৰ ফলশ্রুতিয়েই হ’ল কাম’ — এই কথাষাৰি কোনে, কাক কৈছিল?
উত্তৰ: এই কথাষাৰি আব্দুল কালামে ছাত্ৰ-ছাত্ৰী তথা জ্ঞানাভিলাষী কিশোৰ-কিশোৰীক উপদেশ দি কৈছিল।
(খ) তেখেত কি কি বিষয়ৰ অনুৰাগী আছিল?
উত্তৰ: তেখেত বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তি বিযইৰ উপৰি সংগীত আৰু সাহিত্যৰো অনুৰাগী আছিল।
(গ) আব্দুল কালামক স্কুলীয়া জীৱনত কি ৰহস্যই প্ৰভাৱান্বিত কৰিছিল?
উত্তৰ: স্কুলীয়া জীৱনত আকাশৰ বিশালতা আৰু উৰন্ত চৰাই-চিৰিকীৰ গতিৰ ৰহস্যই তেখেতক প্ৰভাৱিত কৰিছিল।
(ঘ) মনে-প্রাণে ভাৰতক তেখেতে কি হোৱাটো বিচাৰিছিল?
উত্তৰ: তেখেতে মনে-প্ৰাণে ভাৰত এখন উন্নত আৰু শক্তিশালী ৰাষ্ট্ৰ হোৱাটো বিচাৰিছিল।
পৃষ্ঠা ৬৪: ক – শব্দৰ লগত অৰ্থ মিলোৱা।৩। শব্দৰ লগত অর্থ মিলোৱা।
- উৎক্ষেপণ — প্রচণ্ড জোৰেৰে দূৰলৈ মাৰি পঠোৱা
- প্রজ্বলিত — বৰকৈ জ্বলা (জুই)
- অভ্যন্তৰীণ — ভিতৰুৱা
- বিচক্ষণ — পার্গত, উত্তম
- অদম্য — যাক দমাব বা বশ কৰিব নোৱাৰি
- দিগন্ত — দিগ্বলয়, আকাশৰ সীমা
- ভূষণ — অলংকাৰ
- নিৰীক্ষণ — দূৰৈৰ পৰা ভালকৈ চোৱা
পৃষ্ঠা ৬৪: খ – ভাষা অধ্যয়ন (ব্যাৱহাৰিক ব্যাকৰণ)৪। পাঠৰ পৰা তলত উল্লেখ কৰা শব্দবোৰত কি বিধিমতে ‘ণ’ আৰু ‘ষ’ ব্যৱহাৰ হৈছে কোৱা।
উত্তৰ:
- প্রাণ: ‘ৰ’ (বা ৰৰূপ) ৰ পিছত থকা ‘ন’ — ইয়াত ‘ণ’ ব্যৱহাৰ হয়।
- ভূষণ: ‘ষ’ ৰ পিছত ‘ণ’ — ইয়াত ‘ষ’ আৰু ‘ণ’ ব্যৱহৃত হৈছে।
- ৰোহিণী: ‘ৰ’ আৰু ‘ন’ৰ মাজত ‘হ’ থাকিলে ‘ণ’।
- বিচক্ষণ: ‘ষ’ ৰ পিছত ‘ণ’।
- উৎক্ষেপণ: ‘ষ’ (ক্ + ষ) আৰু ‘ন’ৰ মাজত প-বৰ্গৰ শব্দ থাকিলে ‘ণ’।
- অভ্যন্তৰীণ: স্বৰবৰ্ণ/ব্যঞ্জন বিন্যাসৰ বাবে ‘ণ’।
৫। ণত্ববিধিৰ নিয়ম অনুসৰি তলৰ শব্দবোৰৰ খালী ঠাই ‘ণ’ বা ‘ন’ৰে পূৰ কৰা।উত্তৰ (নমুনা পূৰণ):
- ধন — ধন
- তৃণ — তৃণ
- বর্জন — বর্জন
- শ্রবণ — শ্রবণ
- কৃপণ — কৃপণ
- পঠন — পঠন
- ৰঞ্জন — ৰঞ্জন
- ৰাৱণ — ৰাৱণ
- বিভীষণ — বিভীষণ
- ৰামায়ণ — ৰামায়ণ
- কীৰ্তন — কীৰ্তন
৬। তলত দিয়া শব্দবোৰৰ বিপৰীত অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা শব্দ লিখা।
- জাগ্রত — সুপ্ত
- সফলতা — বিফলতা
- কৃত্রিম — প্ৰাকৃতিক
- উৎসাহ — নিৰুৎসাহ
- সুপ্ত — জাগ্রত
- অক্ষম — সক্ষম
পৃষ্ঠা ৬৫: খ – ভাষা অধ্যয়ন (অৱশিষ্ট)৭। বাক্য ৰচনা কৰা।
- মনে-প্রাণে: আব্দুল কালামে মনে-প্ৰাণে ভাৰত এখন উন্নত ৰাষ্ট্ৰ হোৱাটো বিচাৰিছিল।
- শয়নে-সপোনে: ৰোহনে শয়নে-সপোনে এজন বিজ্ঞানী হোৱাৰ কথা ভাবি থাকে।
- আকাশী-পথ: চৰাইবোৰে আকাশী-পথত উৰি ফুৰা দৃশ্যেই কালামৰ মনত হেঁপাহ জগায়।
- অদম্য ইচ্ছা: তেখেতৰ আকাশলৈ উৰাৰ অদম্য ইচ্ছাই তেখেতক আগবঢ়াই লৈ যায়।
- বিনিময়: কালামে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ সৈতে মত বিনিময় কৰি ভাল পাইছিল।
৮। উদাহৰণত দিয়াৰ দৰে শব্দ গঠন কৰা আৰু নতুনকৈ পোৱা শব্দৰ অৰ্থ অভিধানত চাই লিখা।উত্তৰ (নমুনা):
- চেষ্টা — প্রচেষ্টা
- ক্ষেপণ — প্ৰক্ষেপণ
- জ্বলিত — প্ৰজ্বলিত
- ক্ষেপণ — উৎক্ষেপণ
- পীড়ণ — উৎপীড়ণ
- সাহ — উৎসাহ
(টোকা: অভিধানত অৰ্থ চাবলৈ কোৱা আছে।)
পৃষ্ঠা ৬৬: গ – জ্ঞান সম্প্ৰসাৰণ (অৱশিষ্ট)
৯। আব্দুল কালামৰ মতে পিতৃ-মাতৃ আৰু শিক্ষকসকল আদর্শ নায়ক। তোমাৰ আদৰ্শ নায়ক কোন?
উত্তৰ (নমুনা): মোৰ আদৰ্শ নায়ক মোৰ পিতৃ-মাতৃ আৰু শিক্ষকসকল; লগতে ড° এ. পি. জে. আব্দুল কালামৰ দৰে দেশ-উদ্দীপক ব্যক্তি মোৰ অনুপ্ৰেৰণাৰ উৎস।
১০। বায়ুমণ্ডলত উৰা তলৰ ছবিকেইখন চোৱা আৰু সেইবোৰৰ বিষয়ে দলত আলোচনা কৰি কোৱা আৰু লিখা।
উত্তৰ:
- প্ৰথম ছবি (ওপৰ বাওঁ): ‘হেং গ্লাইডাৰ’ — বতাহত ভৰ দি লোকে আকাশত উৰিব পৰা উপকৰণ।
- দ্বিতীয় ছবি (ওপৰ সোঁ): ‘চিলা’ — সূতাৰে বান্ধি বতাহত উৰোৱা এটা খেল/উপকৰণ।
- তৃতীয় ছবি (তল বাওঁ): ‘হট এয়াৰ বেলুন’ — তলৰ বাস্কেটত মানুহ লৈ গৰম বতাহত উঠাই আকাশত ভ্ৰমণ কৰা যান।
- চতুৰ্থ ছবি (তল সোঁ): ‘স্কাই লেণ্টাৰ্ণ’ — মম জ্বলাই গৰম বতাহত আকাশলৈ ওচোৱা লঘু বন্তি।
পৃষ্ঠা ৬৬: ঘ – প্ৰকল্প১১। তোমালোকে ব্যৱহাৰ কৰা ঘড়ী, কলম… আদি সামগ্ৰীৰ আৱিষ্কাৰকৰ তথ্য সংগ্ৰহ কৰি তলৰ তালিকাত লিখা—উত্তৰ (নমুনা তালিকা):
- ঘড়ী (পকেট ঘড়ী) — পিটাৰ হেনলিন — প্ৰায় ১৫১০ চন
- কলম (ফাউণ্টেইন পেন) — পেট্ৰাচ পোনাৰু — ১৮২৭ চন
- ফেন (বৈদ্যুতিক) — স্কুইলাৰ হুইলাৰ — ১৮৮২ চন
- ৰেডিঅ’ — গুগলিয়েলমো মাৰ্কনি — ১৮৯৫ চন
- টেলিভিছন (দূৰদৰ্শন) — ফিল’ ফাৰ্নছৱৰ্থ — ১৯২৭ চন
- ৰে’ল-গাড়ী (বাষ্প ইঞ্জিন) — ৰিচাৰ্ড ট্ৰেভিথিক — ১৮০৪ চন
- উৰাজাহাজ — ৰাইট ভাতৃদ্বয় (অৰভিল আৰু উইলবাৰ) — ১৯০৩ চন