पद परिवर्तन, Class-9,10, SEBA &  CBSC

यहाँ कक्षा 10 के स्तर के लिए पद परिवर्तन (Word Transformation) के 100 से अधिक महत्वपूर्ण उदाहरण दिए गए हैं।




I. संज्ञा से विशेषण (Noun → Adjective)

1. धर्म – धार्मिक


2. नीति – नैतिक


3. अर्थ – आर्थिक


4. इतिहास – ऐतिहासिक


5. संस्कृति – सांस्कृतिक


6. समाज – सामाजिक


7. वर्ष – वार्षिक


8. विज्ञान – वैज्ञानिक


9. भूगोल – भौगोलिक


10. दिन – दैनिक


11. परिवार – पारिवारिक


12. दया – दयालु


13. कृपा – कृपालु


14. भारत – भारतीय


15. ईर्ष्या – ईर्ष्यालु


16. शक्ति – शक्तिशाली


17. गुण – गुणवान


18. धन – धनवान


19. रूप – रूपवान


20. बुद्धि – बुद्धिमान


21. सुख – सुखी


22. दुःख – दुखी


23. लोभ – लोभी


24. राष्ट्र – राष्ट्रीय


25. नगर – नागरिक


26. स्वर्ण – स्वर्णिम


27. ग्राम – ग्रामीण


28. रस – रसीला


29. चमक – चमकीला


30. रंग – रंगीला


31. पत्थर – पथरीला


32. डर – डरपोक


33. ज़हर – ज़हरीला


34. प्यार – प्यारा


35. कश्मीर – कश्मीरी


36. ज्ञान – ज्ञानी


37. रोग – रोगी


38. अंश – आंशिक


39. परलोक – पारलौकिक


40. तेज – तेजस्वी


41. क्षमा – क्षम्य


42. आकाश – आकाशीय


43. अग्नि – आग्नेय


44. मुख – मौखिक


45. बाल – बालक (संज्ञा से विशेषण रूप)






II. क्रिया से भाववाचक संज्ञा (Verb → Abstract Noun)

46. जीतना – जीत


47. हारना – हार


48. हँसना – हँसी


49. रोना – रुलाई


50. चलना – चाल


51. पढ़ना – पढ़ाई


52. लिखना – लिखाई


53. सीना – सिलाई


54. कमाना – कमाई


55. उतरना – उतराई


56. पीटना – पिटाई


57. देना – देन


58. लेना – लेन


59. चुनना – चुनाव


60. सजना – सजावट


61. बनना – बनावट


62. मिलना – मिलावट


63. रुकना – रुकावट


64. घबराना – घबराहट


65. चिल्लाना – चिल्लाहट


66. दिखना – दिखावट


67. बढ़ना – बढ़ोतरी


68. डरना – डर


69. दौड़ना – दौड़


70. खोजना – खोज






III. विशेषण से भाववाचक संज्ञा (Adjective → Abstract Noun)

71. मीठा – मिठास


72. कड़वा – कड़वाहट


73. गरम – गरमी


74. ठंडा – ठंडक


75. गहरा – गहराई


76. चौड़ा – चौड़ाई


77. ऊँचा – ऊँचाई


78. अच्छा – अच्छाई


79. बुरा – बुराई


80. सुंदर – सुंदरता


81. मानव – मानवता


82. वीर – वीरता


83. आवश्यक – आवश्यकता


84. महान – महानता


85. सफल – सफलता


86. स्वतंत्र – स्वतंत्रता


87. कुशल – कुशलता


88. मधुर – माधुर्य


89. चतुर – चातुर्य


90. पतला – पतलापन


91. गरीब – गरीबी


92. खुश – खुशी


93. सरल – सरलता / सादगी


94. शांत – शांति


95. निपुण – निपुणता


96. कायर – कायरता






IV. सर्वनाम या अव्यय से भाववाचक संज्ञा (Pronoun / Indeclinable → Abstract Noun)

97. अपना – अपनापन / अपनत्व


98. निज – निजत्व


99. स्व – स्वत्व


100. दूर – दूरी


101. निकट – निकटता


102. शीघ्र – शीघ्रता


103. वाह – वाही


104. मम – ममता

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *