মানৱ বন্দনা
✍️ প্রশ্নাবলী (Prashnawali)
১। চমু উত্তৰ লিখা:
ক) ‘মানুহেই পৰাৎপৰ’ বোলা কথাষাৰৰ অৰ্থ কি?
Ans.’মানুহেই পৰাৎপৰ’ বোলা কথাষাৰৰ অৰ্থ হ’ল মানুহেই শ্রেষ্ঠতকৈয়ো শ্রেষ্ঠ, বা পৰম সত্য। ই মানুহৰ শ্ৰেষ্ঠত্ব প্ৰতিপন্ন কৰে।
খ) মানুহক ‘ময়াপী জীৱ’ বোলাৰ অৰ্থ কি?
Ans.মানুহক ‘ময়াপী জীৱ’ বোলাৰ অৰ্থ হ’ল মানুহ হৈছে মায়া, মোহ, ভ্রান্তি উপজোৱা জীব ।
গ) পাদ্য অর্ঘ্য লৈ মানুহক পূজা কৰাৰ অৰ্থ কি?
Ans.পাদ্য অৰ্ঘ্য লৈ মানুহক পূজা কৰাৰ অৰ্থ হ’ল সম্পূৰ্ণ শ্ৰদ্ধা আৰু নিষ্ঠাৰে (পাদ্য মানে ভৰি ধুবলৈ দিয়া পানী আৰু অৰ্ঘ্য মানে পূজাৰ উপকৰণ) মানৱ সেৱা কৰা।
২। ‘মানৱ বন্দনা’ কবিতাটিৰ সাৰাংশ তোমাৰ নিজৰ কথাৰে বিৱৰি লিখা।
Ans.’মানৱ বন্দনা’ কবিতাটিৰ মাজেদি কবি চন্দ্ৰকুমাৰ আগৰৱালাই উদাৰ মানৱতাবাদ আৰু মানুহৰ শ্ৰেষ্ঠত্বক প্ৰতিপন্ন কৰিছে।
মানুহৰ স্বৰূপ: কবিয়ে মানুহক ‘ময়াপী জীৱ’ বুলি কৈছে, যি জীৱন-সোঁতত আহিছে আৰু গৈছে। কবিৰ মতে, মানুহৰ এই জীৱন-সোঁতৰ কোনো অন্ত নাই।
মানৱ সেৱাই ধৰ্ম: কবিয়ে সকলোকে নিজৰ মানৱী কৰম সোঁতত (মানৱী কৰ্মৰ গতিধাৰাত) নিজৰ জীৱন উটুৱাই দিবলৈ আহ্বান জনাইছে। তেওঁ কৈছে যে মানুহে বুজিব লাগে যে ধৰম (ধৰ্ম) যে মৰমতে।
মানুহেই শ্ৰেষ্ঠ: মানুহেই ইজনে সিজনৰ লগ, সংগ, আৰু মানুহেই পৰাৎপৰ (শ্রেষ্ঠতকৈয়ো শ্রেষ্ঠ)। কবিৰ মতে, মানুহ বিনে আন কেও (কোনেও) নাই।
পৃথিৱীয়েই স্বৰ্গ: কবিৰ মতে, এই পৃথিৱীখন স্বৰ্গতো অধিক আৰু ই মানুহৰ নিজাপী ঘৰ (সম্পূৰ্ণ নিজৰ)। মানুহৰ পাৰস্পৰিক মৰম-চেনেহৰ জৰিয়তে এই মৰ্ত্যতেই স্বৰ্গৰ সুখ লাভ কৰিব পাৰি。
মানৱ দেৱৰ পূজা: সেয়েহে কবিয়ে মানুহক দেৱ আৰু সেৱ বুলি ঘোষণা কৰি, পাদ্য অৰ্ঘ্য (পূজাৰ উপকৰণ) লৈ ‘জয় জয় মানৱ দেৱ’ বুলি তেওঁৰ পূজা কৰিবলৈ আহ্বান জনাইছে。
৩। ‘এই যে পৃথিৱী স্বৰ্গতো অধিক মানুহৰ নিজাপী ঘৰ।’- কথাষাৰৰ অৰ্থ বুজাই লিখা।
Ans.এই কথাষাৰৰ অৰ্থ হৈছে:
পৃথিৱীৰ শ্রেষ্ঠত্ব: কবিয়ে এই পৃথিৱীখনক আনকি স্বৰ্গৰ সুখতকৈও অধিক মূল্যবান বুলি গণ্য কৰিছে। ইয়াৰ দ্বাৰা কবিয়ে জীৱনৰ অৱস্থা যিয়েই নহওক কিয়, এই মৰ্ত্যলোকৰ পৰম মূল্য আৰু প্ৰাচুৰ্যক স্বীকাৰ কৰিছে।
মানুহৰ নিজা অধিকাৰ: পৃথিৱী হৈছে ‘মানুহৰ নিজাপী ঘৰ’, অৰ্থাৎ ই সম্পূৰ্ণ মানুহৰ নিজৰ। ই এই কথাকে সূচায় যে মানুহে বাহিৰৰ কাল্পনিক স্বৰ্গত সুখ নিবিচাৰি এই পৃথিৱীতে নিজৰ সুখ আৰু জীৱনৰ অৰ্থ বিচাৰিব লাগে।
মৰমতে স্বৰ্গ: পাঠবোধত স্পষ্ট কৰা হৈছে যে মানুহৰ পাৰস্পৰিক মৰম-চেনেহৰ জৰিয়তেহে এই মৰ্ত্যতেই স্বৰ্গৰ সুখ লাভ কৰিব পাৰি। সেয়ে, মানৱতা আৰু মৰমেৰে জীৱন যাপন কৰিলে এই পৃথিৱীয়েই স্বৰ্গতকৈও অধিক সুখকৰ হৈ পৰে।
৪। তাৎপর্য ব্যাখ্যা কৰা :
(ক) মানৱী জনম দিয়া উটুৱাই মানৱী কৰম সোঁতে, মানুহৰ মৰম বুজিবা মানুহে ধৰম যে মৰমতে।
Ans.প্ৰসংগ: এই বাক্যশাৰীয়ে মানৱ সেৱা আৰু পাৰস্পৰিক মৰমক জীৱনৰ প্ৰকৃত ধৰ্ম হিচাপে স্থাপন কৰিছে।
ব্যাখ্যা: কবিয়ে সকলো মানুহক নিজৰ জীৱনটো মানৱী কৰম (মানৱৰ কৰ্ম, অৰ্থাৎ মানৱ সেৱা আৰু পাৰস্পৰিক কল্যাণৰ কাম) সোঁতত উটুৱাই দিবলৈ আহ্বান জনাইছে। কবিয়ে কৈছে যে মানুহে বুজিব লাগে যে মানুহৰ প্ৰতি থকা মৰমেই হৈছে প্ৰকৃত ধৰ্ম। ইয়াৰ দ্বাৰা কবিয়ে বুজাইছে যে আনুষ্ঠানিক ধৰ্মাচৰণতকৈ মানুহৰ প্ৰতি থকা মৰম-চেনেহ আৰু সেৱাই মানৱ জীৱনৰ মূল উদ্দেশ্য।
(খ) মানুহেই দেৱ মানুহেই সেৱ মানুহ বিনে নাই কেৱ, কৰা কৰা পূজা পাদ্য অর্ঘ্য লই জয় জয় জয় মানৱ দেৱ।
Ans.প্ৰসংগ: এই বাক্যশাৰীয়ে মানুহৰ শ্ৰেষ্ঠত্ব প্ৰতিপন্ন কৰি মানৱ সেৱাক পূজাৰ দৰে পবিত্ৰ বুলি ঘোষণা কৰিছে।
ব্যাখ্যা: কবিয়ে মানুহক দেৱতাৰ স্থান দিছে। তেওঁ কৈছে যে মানুহেই দেৱ, আৰু মানুহৰ সেৱা কৰাটোৱেই হৈছে সেৱা। তেওঁৰ মতে, মানুহৰ বাহিৰে আন কোনো নাই যি এই শ্ৰদ্ধা আৰু সেৱাৰ যোগ্য। সেয়েহে, কবিয়ে সকলোকে পাদ্য (ভৰি ধুবলৈ দিয়া পানী) আৰু অৰ্ঘ্য (পূজাৰ উপকৰণ) লৈ সম্পূৰ্ণ নিষ্ঠাৰে মানৱ দেৱৰ পূজা কৰিবলৈ আৰু ‘জয় জয় জয়’ ধ্বনিৰে মানুহৰ জয়গান গাবলৈ আহ্বান জনাইছে। ই উদাৰ মানৱতাবাদৰ চৰম অভিব্যক্তি।
৫। সমার্থক শব্দ লিখা:
মানুহ – নৰ, জন, মানৱ, লোক
সংগ – লগ, সাহচর্য, মিত্ৰতা
পৃথিৱী – ধৰিত্ৰী, বসুন্ধৰা, মৰত
সোঁত – প্ৰবাহ, গতি, ধাৰ
স্বৰ্গ – বেহেশ্ব, দেৱলোক, অমৰধাম
দেৱ – দেৱতা, অমৰ, ঈশ্বৰ
৬। সংস্কৃত কর্ম, ধর্ম আদি শব্দৰ পৰা কৰম, ধৰম আদি শব্দৰ উৎপত্তি হৈছে। এনে কিছুমান শব্দ বাছি উলিয়াই এখন তালিকা প্রস্তুত কৰা।
সংস্কৃত শব্দ কবিতাটিত ব্যৱহৃত/অনুভূত শব্দ
কৰ্ম কৰম
ধৰ্ম ধৰম
মায়া ময়াপী
সেৱা সেৱ