পাঠ ১৫: মঘাই ওজা (পৃষ্ঠা ১৩০-১৩৬)
ক্ৰিয়া-কলাপ (পৃষ্ঠা ১৩৪)
১। চমুকৈ উত্তৰ লিখা।
(ক) মঘাই ওজাৰ আচল নাম কি?
উত্তৰ: মঘাই ওজাৰ আচল নাম আছিল মঘাই বৰুৱা।
(খ) তেখেতৰ ক’ত জন্ম হৈছিল?
উত্তৰ: তেখেতৰ জন্ম ১৯০৬ চনত শিৱসাগৰ জিলাৰ নাজিৰা মহকুমাৰ গেলেকী মৌজাৰ চাওখাট গাঁৱত হৈছিল।
(গ) তেখেতৰ পিতৃ-মাতৃৰ নাম কি?
উত্তৰ: তেখেতৰ পিতৃৰ নাম আছিল ককা বৰুৱা আৰু মাতৃৰ নাম আছিল চেনেহী বৰুৱা।
(ঘ) মঘাই ওজাই কোনখন বাদ্যযন্ত্ৰ বজাইছিল?
উত্তৰ: মঘাই ওজাই ঢোল বাদ্যযন্ত্ৰ বজাইছিল।
(ঙ) তেখেতে ক’ত ঢোল বজাবলৈ শিকিছিল?
উত্তৰ: তেখেতে চাওখাট গাঁৱৰ নামঘৰত ঢোল বজাবলৈ শিকিছিল।
(চ) তেখেতৰ ঢোলৰ ওজা কোন আছিল?
উত্তৰ: তেখেতৰ ঢোলৰ ওজা আছিল পৰশুৰাম বৰুৱা।
(ছ) তেখেতক কোনে মঘাই ওজা নাম দিছিল?
উত্তৰ: গাঁৱৰ ৰাইজে মঘাই বৰুৱাক ‘মঘাই ওজা’ নাম দিছিল।
(জ) মঘাই ওজাই কোন চনত ভাৰত চৰকাৰৰ সংগীত নাটক একাডেমী বঁটা লাভ কৰিছিল?
উত্তৰ: মঘাই ওজাই ১৯৭৪ চনত ভাৰত চৰকাৰে তেখেতক সংগীত নাটক একাডেমী বঁটা প্ৰদান কৰে।
২। চমুকৈ উত্তৰ লিখা।
(ক) মঘাই ওজাৰ শৈশৱ কাল কেনে আছিল?
উত্তৰ: মঘাই ওজাৰ শৈশৱ কাল দুখত জীয়াই থকা আছিল। সৰুতে মাক-দেউতাকক হেৰুৱাই তেখেত অনাথ হৈ পৰিছিল।
(খ) মঘাই ওজাক কোনে তুলি-তালি ডাঙৰ-দীঘল কৰিছিল?
উত্তৰ: মঘাই ওজাক গাঁৱৰ মানুহেই তেখেতক তুলি-তালি ডাঙৰ-দীঘল কৰে।
(গ) মঘাই ওজাই ক’ত ঢোলৰ ছেওবোৰ আয়ত্ত কৰিছিল?
উত্তৰ: মঘাই ওজাই নামঘৰ, বিহু তলি আদিত ঢোলৰ ছেওবোৰ আয়ত্ত কৰিছিল।
ক্ৰিয়া-কলাপ (পৃষ্ঠা ১৩৫)
৩। চমুকৈ উত্তৰ লিখা।
(ক) ঢোল বাদ্যক কেইটা ভাগত ভগোৱা হয়?
উত্তৰ: ঢোল বাদ্যক দুটা ভাগত ভগোৱা হয়।
(খ) ঢোল বাদ্যৰ ভাগ দুটা কি কি?
উত্তৰ: ঢোল বাদ্যৰ ভাগ দুটা হ’ল— এটা হ’ল— দেও ঢোল আৰু আনটো হ’ল— মানুহ ঢোল বা বিহু ঢোল।
(গ) দেও ঢোল ক’ত বজোৱা হয়?
উত্তৰ: দেও ঢোল দেওধনী নৃত্যত বজোৱা হয়।
(ঘ) মঘাই ওজাই কি কি ছেও বজাইছিল?
উত্তৰ: মঘাই ওজাই ঢোলত বজাইছিল— ম’হৰ যুঁজ, গছ পৰা, গৰুড় চৰাইৰ মাত, চিলনীৰ মাত, বাঘৰ গোঁজৰণি, হাতীৰ ধেমালি, ধুমুহা-বৰষুণ, ৰেলগাড়ী চলা, উৰাজাহাজ উৰা আদিৰ ছেও।
৪। চমুকৈ উত্তৰ লিখা।
(ক) ‘কৃষ্টি’ মানে কি?
উত্তৰ: ‘কৃষ্টি’ মানে সংস্কৃতি, অৰ্থাৎ কোনো এটা জাতিৰ আচাৰ-ব্যৱহাৰ, কলা-শিল্প, ৰীতি-নীতি আদি।
(খ) অসমীয়া কৃষ্টিৰ প্ৰাণ কি?
উত্তৰ: অসমীয়া কৃষ্টিৰ প্ৰাণ ঢোল বাদ্য।
(গ) মঘাই ওজাই ক’ত অসমীয়া কৃষ্টি প্ৰদৰ্শন কৰিছিল?
উত্তৰ: মঘাই ওজাই ১৯৫৭ চনত ভাৰত চৰকাৰৰ আমন্ত্ৰণ ক্ৰমে নতুন দিল্লী, বোম্বাই, মাদ্ৰাজ আদিত অসমীয়া কৃষ্টি প্ৰদৰ্শন কৰিছিল।
(ঘ) ঢোল বাদ্য ক’ত ক’ত ব্যৱহাৰ কৰা হয়?
উত্তৰ: ঢোল বাদ্য নামঘৰত, বিহু তলিত আৰু দেওধনী নৃত্যত ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
(ঙ) ‘ওজা’ শব্দৰ অৰ্থ কি?
উত্তৰ: ‘ওজা’ শব্দৰ অৰ্থ হ’ল কোনো এটা বিষয়ত বিশেষ পাৰদৰ্শিতা থকা লোক বা গুৰু।
৫। বিপৰীত অৰ্থ বুজোৱা শব্দ লিখা।
জন্ম – মৃত্যু
দুখ – সুখ
মান – অপমান
বাঢ়ি – কমি
দেশ – বিদেশ
চহৰ – গাঁও
৬। তলৰ শব্দবোৰৰ বচন সলাই লিখা।
মানুহ – মানুহবোৰ
চৰাই – চৰাইবোৰ
তেখেত – তেখেতসকল
মই – আমি
সি – সিহঁত
বাদ্যযন্ত্ৰ – বাদ্যযন্ত্ৰবোৰ
৭। তলৰ জতুৱা ঠাঁচকেইটাৰ অৰ্থ লিখি বাক্য সাজা।
নাকে-কাণে কটা (অৰ্থ: বৰ লাজ পোৱা) – চোৰটোৱে ধৰা পৰি ৰাইজৰ আগত নাকে-কাণে কটা গ’ল।
হাত লৰ (অৰ্থ: চুৰি কৰা স্বভাৱ) – ল’ৰাজনৰ হাত লৰ বাবে কোনেও তাক বিশ্বাসত ল’ব নোখোজে।
চকু ফুৰোৱা (অৰ্থ: ওপৰে ওপৰে চোৱা) – কাইলৈ পৰীক্ষা, সেয়ে কিতাপখনত এবাৰ চকু ফুৰাই লৈছোঁ।
গা এৰা দিয়া (অৰ্থ: দায়িত্ব পালন নকৰা) – কোনো কামতে গা এৰা দিয়া স্বভাৱটো ভাল নহয়।
টঙালি বন্ধা (অৰ্থ: সাজু হোৱা) – খেতিয়কসকলে পথাৰত খেতি কৰিবলৈ টঙালি বান্ধিছে।
ক্ৰিয়া-কলাপ (পৃষ্ঠা ১৩৬)
৮। অসমৰ পাঁচবিধ লোকবাদ্যৰ নাম লিখা।
উত্তৰ: অসমৰ পাঁচবিধ লোকবাদ্যৰ নাম হ’ল- ঢোল, পেঁপা, গগনা, বাঁহী আৰু খোল।
৯। ঢোল বাদ্যৰ এটা ছবি আঁকা।
উত্তৰ: (এইটো এটা অংকন কাৰ্য।)
১০। তোমালোকৰ অঞ্চলৰ এজন লোকশিল্পীৰ বিষয়ে লিখা।
উত্তৰ: (এইটো এটা প্ৰকল্পমূলক কাম। পাঠৰ আধাৰত এজন লোকশিল্পীৰ বিষয়ে তলত দিয়া হ’ল।)
মঘাই ওজা: মঘাই ওজা অসমৰ এজন বিশ্ববিশ্ৰুত লোকশিল্পী। তেখেতৰ আচল নাম মঘাই বৰুৱা। তেখেতৰ জন্ম ১৯০৬ চনত শিৱসাগৰ জিলাৰ চাওখাট গাঁৱত হৈছিল। সৰুতে মাক-দেউতাকক হেৰুৱাই গাঁৱৰ মানুহৰ মৰমত তেওঁ ডাঙৰ-দীঘল হয়। গাঁৱৰ নামঘৰতে তেওঁ ঢোল বজাবলৈ শিকে। তেওঁ ঢোলত ৰেলগাড়ী চলা, উৰাজাহাজ উৰা, ধুমুহা-বৰষুণ, বাঘৰ গোঁজৰণি আদি বিভিন্ন ছেও বজাই দৰ্শকক মন্ত্ৰমুগ্ধ কৰিছিল। এইগৰাকী মহান শিল্পীয়ে ১৯৭৪ চনত সংগীত নাটক একাডেমী বঁটা লাভ কৰিছিল।
পাঠ ১৬: মৰিচিকা (পৃষ্ঠা ১৩৭-১৩৯)
ক্ৰিয়া-কলাপ (পৃষ্ঠা ১৩৮)
১। কবিতাটো আবৃত্তি কৰা।
উত্তৰ: (এইটো এটা আবৃত্তি কাৰ্য।)
২। কবিতাটোৰ মূল কথাখিনি তোমাৰ কথাৰে লিখা।
উত্তৰ: ‘মৰিচিকা’ কবিতাটোত কবি প্ৰসন্নলাল চৌধুৰীয়ে মৰুভূমিৰ মাজত পানীৰ পিয়াহত ক্লান্ত হৈ পৰা এজন যাত্ৰীৰ (পোহাৰী) অৱস্থা বৰ্ণনা কৰিছে। পানীৰ সন্ধানত ব্যাকুল পোহাৰীজনে মৰুভূমিৰ তপত বালিত জিৰণি ল’বলৈ চেষ্টা কৰিও বিফল হৈছে। এনেতে তেওঁ দূৰৈত মৰিচিকা দেখি পানী থকাৰ ভ্ৰমত সেইফালে দৌৰি গৈছে। কিন্তু ওচৰ পাই তেওঁ কেৱল বালুকা ৰাশিহে দেখিলে। তেতিয়াহে তেওঁ মৰিচিকাৰ এই ছলনা বুজি পালে আৰু হতাশাত ভাগি পৰিল l
৩। চমুকৈ উত্তৰ লিখা।
(ক) কবিতাটোৰ কবি কোন?
উত্তৰ: কবিতাটোৰ কবি হ’ল প্ৰসন্নলাল চৌধুৰী।
(খ) পোহাৰীজন ক’ত ক্লান্ত হৈ পৰিছিল?
উত্তৰ: পোহাৰীজন মৰুভূমিৰ মাজত (মৰুৰ মাজত) ক্লান্ত হৈ পৰিছিল।
(গ) তেওঁ কিহৰ বাবে ক্লান্ত হৈছিল?
উত্তৰ: তেওঁ পানীৰ পিয়াহৰ বাবে (জল-তৃষ্ণাত) ক্লান্ত হৈছিল।
(ঘ) পোহাৰীজনে মৰুৰ বুকুত কি দেখিছিল?
উত্তৰ: পোহাৰীজনে মৰুৰ বুকুত দূৰৈত মৰিচিকা দেখিছিল।
(ঙ) তেওঁ মৰিচিকাক কি বুলি ভাবিছিল?
উত্তৰ: তেওঁ মৰিচিকাক পানী (জল-ভ্ৰম) বুলি ভাবিছিল।
(চ) কবিয়ে কাক ছলনাময়ী বুলি কৈছে?
উত্তৰ: কবিয়ে মৰিচিকাক ছলনাময়ী বুলি কৈছে।
ক্ৰিয়া-কলাপ (পৃষ্ঠা ১৩৯)
৪। কবিতাটোৰ পৰা সমাৰ্থক শব্দ বাছি উলিয়াই লিখা।
পানী – জল
পিয়াহ – তৃষ্ণা
যাত্ৰী – পোহাৰী
মৰুভূমি – মৰু
বালি – বালুকা
বেলি – সূৰ্য
জিৰণি – জিৰাই
৫। তোমাৰ বিজ্ঞানৰ শিক্ষকৰ লগত মৰিচিকাৰ বিষয়ে আলোচনা কৰি চমুকৈ লিখা।
উত্তৰ: (এইটো এটা প্ৰকল্পমূলক কাম। পাঠত ইয়াৰ উত্তৰ নাই।)
মৰিচিকা হ’ল এক প্ৰকাৰৰ বায়ুনিহিত দৃষ্টি ভ্ৰম। ইয়াৰ কাৰণ হ’ল পোহৰৰ প্ৰতিসৰণ। বিশেষকৈ গৰম দিনত মৰুভূমি বা পকী ৰাস্তাৰ ওপৰৰ বায়ু তপত হৈ পাতল হৈ পৰে, কিন্তু তাৰ ওপৰৰ বায়ু তুলনামূলকভাৱে ঠাণ্ডা আৰু ঘন হৈ থাকে। যেতিয়া দূৰৰ কোনো বস্তুৰ পৰা পোহৰৰ ৰশ্মি এই ঘন বায়ুৰ পৰা পাতল বায়ুলৈ আহে, ই সম্পূৰ্ণৰূপে প্ৰতিফলিত (পূৰ্ণ আভ্যন্তৰীণ প্ৰতিফলন) হৈ আমাৰ চকুত পৰেহি। ফলত আমি সেই ঠাইত দূৰৰ বস্তুৰ (যেনে: আকাশ বা গছ) ওলোটা প্ৰতিবিম্ব দেখোঁ, যিটোৱে আমাৰ চকুত পানী থকাৰ ভ্ৰমৰ সৃষ্টি কৰে।