‘ভাৰতৰ বৈচিত্ৰ্যৰ মাজত ঐক্য’, Chapter-9
🇮🇳 ভাৰতৰ বৈচিত্র্যৰ মাজত ঐক্য
প্ৰশ্নাৱলীৰ উত্তৰ (ভাব-বিষয়ক)
১। অতি চমু উত্তৰ দিয়া:
(ক) প্ৰাগৈতিহাসিক যুগত যিসকল ভাৰতীয় লোক পৰ্বতৰ গুহা বা গছৰ ধোন্দত বাস কৰিছিল তেওঁলোকক কি বোলা হৈছিল?
Ans. তেওঁলোকক আদিম অধিবাসী বোলা হৈছিল।
(খ) বুদ্ধদেৱৰ আচল নাম কি?
Ans.বুদ্ধদেৱৰ আচল নাম সিদ্ধার্থ।
(গ) মহাভাৰত আৰু অষ্টাদশ পুৰাণ প্ৰণেতা কোন?
Ans.মহাভাৰত আৰু অষ্টাদশ পুৰাণ প্ৰণেতা বুলি খ্যাত ঋষিজন হ’ল ব্যাস।
(ঘ) কুশান বংশৰ শ্ৰেষ্ঠ ৰজাজনৰ নাম কি?
Ans.কুশান বংশৰ শ্ৰেষ্ঠ ৰজাজনৰ নাম আছিল কনিষ্ক।
(ঙ) জৈন ধৰ্মৰ প্ৰৱৰ্তক কোন?
Ans.জৈন ধৰ্মৰ প্ৰৱৰ্তক হ’ল মহাবীৰ।
২। কি কি বিষয়ত ভাৰতবৰ্ষৰ বিচিত্ৰতা লক্ষ্য কৰিব পাৰি পাঠৰ সহায়ত লিখা।
Ans.ভাৰতবৰ্ষৰ বিচিত্ৰতা তলত দিয়া বিষয়বোৰত লক্ষ্য কৰিব পাৰি:
ভৌগোলিক অৱস্থা।
মানৱ জাতিৰ গোষ্ঠীগত বা জাতিগত বৈচিত্ৰ্য।
ধৰ্ম।
ভাষা।
আচাৰ-ব্যৱহাৰ।
কলা-সংস্কৃতি।
খাদ্য আৰু সাজ-পাৰ।
৩। ভাৰতবৰ্ষৰ ভৌগোলিক অৱস্থান কি কাৰণে বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ বুলি কোৱা হৈছে লিখা।
Ans.ভাৰতবৰ্ষৰ ভৌগোলিক অৱস্থান তলত দিয়া কাৰণসমূহৰ বাবে বৈচিত্ৰ্যপূৰ্ণ:
এফালে সুউচ্চ পর্বতমালা, আনফালে সুগভীৰ সাগৰ-মহাসাগৰ।
এফালে বিস্তীর্ণ সমতল ভূমি, আনফালে বিৰাট মালভূমি।
এফালে দ্বীপমালা, আনফালে হ্ৰদ-জলাশয়।
এফালে গ্ৰীষ্মৰ তীব্ৰতা, আনফালে শীতৰ কঠোৰতা।
এফালে মৌচুমীৰ তাণ্ডৱ-নৃত্য, আনফালে শুকান মৰুভূমি।
৪। আৰ্যসকল ভাৰতলৈ অহাৰ পাছত পৃথিৱীৰ বিভিন্ন ঠাইৰ পৰা ইয়ালৈ অহা মানুহৰ সোঁতৰ বিষয়ে চমুকৈ বৰ্ণনা কৰা।
Ans.আৰ্যসকল ভাৰতত স্থায়ীভাৱে বসতি কৰাৰ পাছতো ভাৰতলৈ বিদেশীৰ সোঁত বন্ধ হোৱা নাছিল।
বিদেশীৰ সোঁত: আৰ্যসকল অহাৰ অনেক কালৰ পাছত এছিয়া আৰু ইউৰোপৰ পৰা কেইবাটাও প্ৰবল পৰাক্ৰমী জাতি আহি ভাৰতবৰ্ষত ৰাজ্য স্থাপন কৰিছিল।
বিজেতা জাতিসমূহ: সেইসকলৰ ভিতৰত শক, কুশান, পাঠান, মোগল, পর্তুগীজ, ইংৰাজ, ফৰাচী আদিয়েই প্ৰধান আছিল।
সমন্বয়: এই বিজেতাসকলৰ সৰহভাগেই ভাৰতবৰ্ষকে আপোন কৰি লৈ ভাৰতীয়ৰ লগতে নিজকে মিলাই দিছিল।
৫। ভাৰতৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ মানুহৰ মাজত থকা খাদ্য প্ৰকৰণৰ বিষয়ে লিখা।
Ans.ভাৰতৰ বিভিন্ন অঞ্চলৰ মানুহৰ মাজত থকা খাদ্য প্ৰকৰণত যথেষ্ট বৈচিত্ৰ্য আছে:
প্ৰধান খাদ্য:
পূব আৰু দক্ষিণ ভাৰতৰ মানুহৰ প্ৰধান খাদ্য ভাত।
উত্তৰ, মধ্য আৰু পশ্চিম ভাৰতীয় লোকৰ প্ৰধান আহাৰ ৰুটি।
মাছ-মাংস:
উত্তৰ, দক্ষিণ আৰু পশ্চিম ভাৰতৰ উচ্চ হিন্দুৰ মাজত মাছ-মাংস নচলে।
কিন্তু পূব ভাৰতৰ সকলো লোকেই মাছ-মাংস খায়।
৬। ভাৰতৰ বিভিন্ন ঠাইৰ মানুহৰ সাজ-পাৰৰ বিষয়ে পাঠত উল্লেখ থকাৰ দৰে চমুকৈ বৰ্ণনা কৰা।
Ans.ভাৰতৰ বিভিন্ন ঠাইৰ মানুহৰ সাজ-পাৰত আঞ্চলিক বৈচিত্ৰ্য লক্ষ্য কৰা যায়:
পুৰুষৰ সাজ:
পূব ভাৰতৰ মতা মানুহে পোন্ধ মাৰি চুৰিয়া পিন্ধে।
দক্ষিণ ভাৰতীয় লোকে পোন্ধ নামাৰি লুঙীৰ দৰে চুৰিয়া পিন্ধে।
উত্তৰ ভাৰতত পায়জামাৰ আদৰ বেছি।
বৰ্তমানে শিক্ষিত সমাজত লংপেণ্টৰ প্ৰচলনেই অধিক।
তিৰোতাৰ সাজ:
ভাৰতীয় তিৰোতাৰ প্ৰধান সাজ শাৰী।
অসমীয়া তিৰোতাই মেখেলা-চাদৰ পৰিধান কৰে।
উত্তৰ ভাৰতৰ তিৰোতাসকলে সাধাৰণতে চুড়িদাৰ, পায়জামা পৰিধান কৰে।
৭। আৰ্য্যসকলৰ পাছত ভাৰতবৰ্ষলৈ অহা দুটা বিদেশী জাতিৰ পৰিচয় দিয়া।
Ans.আৰ্য্যসকলৰ পাছত ভাৰতবৰ্ষলৈ অহা বিদেশী জাতিসমূহৰ ভিতৰত দুটা জাতিৰ পৰিচয়:
শক: এওঁলোক আছিল এক যাযাবৰ জাতি বিশেষ। তেওঁলোকে পোনতে অক্ষুনদীৰ পাৰত বাস কৰিছিল। পাছত এই জাতিয়ে যাযাবৰী অভ্যাস এৰি গৃহস্থ বৃত্তি গ্ৰহণ কৰিছিল আৰু পাঁচোটা শাখাত বিভক্ত হৈছিল।
কুশান: এওঁলোক শক জাতিৰ পাঁচোটা শাখাৰ ভিতৰত শ্ৰেষ্ঠ আছিল। কুশান বংশৰ শ্ৰেষ্ঠ ৰজা আছিল কনিষ্ক। শক, কুশানসকল এছিয়া আৰু ইউৰোপৰ পৰা আহিছিল।
৮। “যিবোৰে বিভিন্ন দিশত ভাৰতৰ বৈচিত্র্য আনিছে সেইবোৰেই আকৌ স্থান বিশেষে ঐক্যৰ সেতু নিৰ্মাণ কৰি দিছে।”- এই কথাষাৰৰ মাজেদি কি বুজাবলৈ চেষ্টা কৰা হৈছে চমুকৈ লিখা।
Ans.এই কথাষাৰৰ মাজেদি লেখকে বুজাবলৈ চেষ্টা কৰিছে যে ভাৰতৰ বৈচিত্ৰ্যবোৰ পৰস্পৰ বিৰোধী নহয়, বৰং ই ঐক্যৰ এক কাৰণো হ’ব পাৰে।
বহুৰঙী সূতাৰ উপমা: ভাৰতৰ বিভিন্নতা যেন বহুৰঙী সূতাৰে গঁথা এখনি ফুলাম দলিচাহে।
ভাষিক ঐক্য: অসমৰ লোকসকল হিন্দু, মুছলমান, শিখ, খ্ৰীষ্টিয়ান আদি বিভিন্ন ধৰ্মৰ হ’লেও তেওঁলোকৰ মাতৃভাষা অসমীয়াই তেওঁলোকক এক অসমীয়া জাতিৰূপে বান্ধি ৰাখিছে।
ধৰ্মীয় ঐক্য: আনহাতে, অসমীয়া হিন্দু এজনৰ ভাষা আৰু আচাৰ-নীতিৰ সৈতে দক্ষিণ ভাৰতৰ হিন্দু এজনৰ ভাষা আৰু আচাৰ-নীতিৰ পাৰ্থক্য থাকিলেও, ধৰ্মীয় বান্ধোনে দুয়োজনকে এক কৰি ৰাখিছে।
সামূহিক মিল: এইদৰে বৈচিত্ৰ্যৰ উপাদানবোৰেই স্থান বিশেষে একত্ৰিত হৈ সামূহিক মিল বা ঐক্যৰ সেতু নিৰ্মাণ কৰিছে।
৯। “ঐক্য স্থাপনৰ ক্ষেত্ৰত সুকুমাৰ কলা আৰু সংস্কৃতিৰ বৰঙণিও উলাই কৰিব নোৱাৰি।” – এই কথাষাৰৰ যুক্তিযুক্ততা চমুকৈ বিশ্লেষণ কৰা।
Ans.এই কথাষাৰ সম্পূৰ্ণ যুক্তিযুক্ত। ঐক্য স্থাপনৰ ক্ষেত্ৰত সুকুমাৰ কলা (সংগীত, চিত্ৰকলা, স্থাপত্য, ভাস্কৰ্য্য) আৰু সংস্কৃতিৰ অৱদান অপ্ৰিয়:
সুকুমাৰ কলাৰ বৰঙণি: ভাৰতীয় বিভিন্ন সংগীত, চিত্ৰকলা, স্থাপত্য-ভাস্কৰ্য্য আদিয়ে প্ৰাচীন কালৰে পৰা ভাৰতবাসীক একতাৰ এনাজৰীৰে বান্ধি ৰাখিছে।
উৎসৱ-পাৰ্বণ: ভাৰতবৰ্ষত অনুষ্ঠিত কিছুমান উৎসৱ-পাৰ্বণেও ভাৰতবাসীক ঐক্যবদ্ধভাৱে ৰখাত সহায় কৰিছে। ইয়াৰ উদাহৰণ হিচাপে পোন্ধৰ আগষ্ট, গণতন্ত্ৰ দিৱস, জন্মাষ্টমী, শিৱৰাত্ৰি, দেৱালী, হোলি আদি ধৰ্মীয় আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় উৎসৱসমূহৰ কথা উল্লেখ কৰিব পাৰি।
সাংস্কৃতিক সমন্বয়: যুগে যুগে বিভিন্ন জাতি-উপজাতি ভাৰতবৰ্ষলৈ আহিছে, কিন্তু তেওঁলোকৰ সংস্কৃতি পূৰ্বৰে পৰা চলি থকা বিৰাট সাংস্কৃতিক প্ৰবাহত মিলি গৈছে আৰু সমন্বয় সাধন হৈছে। এই সাংস্কৃতিক মিলেই এজন ভাৰতীয়ৰ প্ৰথম পৰিচয়।
১০। “ভাৰতীয় সংস্কৃতি এক সমন্বয়ৰ বস্তু।” – তাৎপৰ্য ব্যাখ্যা কৰা।
Ans.এই কথাষাৰৰ তাৎপৰ্য এয়ে যে ভাৰতীয় সংস্কৃতি এটা নিৰ্দিষ্ট ধাৰাৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা নহয়, বৰং ই হৈছে বিভিন্ন জাতি-উপজাতিৰ সংস্কৃতিৰ মিলন আৰু সংশ্লেষণৰ ফল।
প্ৰবাহত মিলন: যুগে যুগে ভাৰতবৰ্ষলৈ স্বকীয় সংস্কৃতি লৈ অহা কোনেও কেৱল নিজৰটোকে ধৰি ৰাখিব পৰা নাই।
সাংস্কৃতিক মিলন: তেওঁলোকৰ সংস্কৃতি পূৰ্বৰে পৰা চলি থকা বিৰাট সাংস্কৃতিক প্ৰবাহত মিলি গৈছে, যাৰ ফলত সমন্বয় সাধন হৈছে。
সাংস্কৃতিক চাপ: ভাষাগত, ধৰ্মগত বা অঞ্চলগত পাৰ্থক্য থকা সত্ত্বেও ভাৰতীয় লোকৰ মাজত থকা এই সামূহিক সাংস্কৃতিক মিলটোৱেই তেওঁলোকৰ প্ৰথম পৰিচয় বহন কৰে。 এই সমন্বয়ৰ বাবেই ভাৰতীয় সংস্কৃতি চিৰকাল অবিনাশী হৈ আছে।
১১। চমু উত্তৰ লিখাঃ
(ক) কোনবোৰ লোক মংগোলীয় গোষ্ঠীৰ?
Ans.নগা, বড়ো, মিছিং, কাৰ্বি, গাৰো আদি লোকসকল মংগোলীয় গোষ্ঠীৰ। (অষ্ট্ৰিক গোষ্ঠীৰ লোকো এই অঞ্চলত আছে)।
(খ) সুকুমাৰ কলা কোনবিলাক?
Ans.কবিতা, সংগীত, চিত্ৰবিদ্যা, স্থাপত্য আৰু ভাস্কৰ্য্য—এই পাঁচবিধক সুকুমাৰ কলা বোলা হয়।
(গ) কি কি গ্ৰন্থই প্ৰাচীন কালৰেপৰাই ভাৰতবাসীৰ চিন্তাধাৰা আৰু আদৰ্শৰ ক্ষেত্ৰত ঐক্যভাব গঢ়াত সহায় কৰিছে?
Ans.বেদ-উপনিষদ, গীতা-ভাগৱত, ৰামায়ণ, মহাভাৰত আদি গ্ৰন্থই প্ৰাচীন কালৰেপৰাই ভাৰতবাসীৰ চিন্তাধাৰা আৰু আদৰ্শৰ ক্ষেত্ৰত ঐক্যভাব গঢ়াত সহায় কৰিছে।
১২। কি কি পাৰ্থক্য থকা সত্ত্বেও ভাৰতীয় লোকসকলৰ মাজত এটি সামূহিক মিল আছে?
Ans.তলত দিয়া পাৰ্থক্যসমূহ থকা সত্ত্বেও ভাৰতীয় লোকসকলৰ মাজত এটি সামূহিক মিল আছে:
ভাষাগত পাৰ্থক্য।
ধৰ্মগত পাৰ্থক্য।
অঞ্চলগত পাৰ্থক্য।
সাংস্কৃতিক পাৰ্থক্য।
১৩। উত্তৰ ভাৰতৰ তিৰোতাসকলে সাধাৰণতে কেনে ধৰণৰ পোছাক পৰিধান কৰে তাৰ এটি বৰ্ণনা দিয়া।
Ans.উত্তৰ ভাৰতৰ তিৰোতাসকলে সাধাৰণতে চুড়িদাৰ আৰু পায়জামা পৰিধান কৰে। অৱশ্যে ভাৰতীয় তিৰোতাৰ প্ৰধান সাজ হৈছে শাৰী।
১৪। চমুটোকা লিখা:
(ক) সুকুমাৰ কলা: কবিতা, সংগীত, চিত্ৰবিদ্যা, স্থাপত্য আৰু ভাস্কৰ্য্য—এই পাঁচবিধক সুকুমাৰ কলা বোলা হয়। এই কলাসমূহে প্ৰাচীন কালৰে পৰা ভাৰতবাসীক একতাৰ এনাজৰীৰে বান্ধি ৰাখিছে।
(খ) সংগীত: গীত, বাদ্য আৰু নৃত্যৰ সমলয়কে সংগীত বোলা হয়। ভাৰতীয় সংগীত ঐক্য স্থাপনৰ ক্ষেত্ৰত এক বিশেষ বৰঙণি।
(গ) কুশান: কুশানসকল আছিল শক জাতিৰ পাঁচোটা শাখাৰ ভিতৰত শ্ৰেষ্ঠ। এই জাতিটো এছিয়া আৰু ইউৰোপৰ পৰা আহিছিল। কুশান বংশৰ শ্ৰেষ্ঠ ৰজা আছিল কনিষ্ক।
(ঘ) ব্যাস: ব্যাস হ’ল মহাভাৰত আৰু অষ্টাদশ পুৰাণ প্ৰণেতা। তেওঁক বেদ বিভাগ-কৰ্তা এগৰাকী ঋষি বুলিও জনা যায়। তেওঁৰ দ্বাৰা ৰচিত গ্ৰন্থসমূহে ভাৰতবাসীৰ চিন্তাধাৰা আৰু আদৰ্শৰ ক্ষেত্ৰত ঐক্যভাৱ গঢ়াত সহায় কৰিছে।
(ঙ) মক্কা: মক্কা হৈছে আৰৱ দেশৰ প্ৰাচীন চহৰ আৰু ইছলাম ধৰ্মৰ প্ৰৱৰ্তক হজৰত মহম্মদৰ জন্ম স্থান।
(চ) বশিষ্ঠ: বশিষ্ঠ আছিল ব্ৰহ্মাৰ মানসপুত্ৰ আৰু মন্ত্ৰদ্ৰষ্টা ঋষি। তেওঁ সূৰ্যবংশৰ ৰজাসকলৰ কুল পুৰোহিত আছিল। গুৱাহাটী নগৰৰ দক্ষিণফালে পৰ্বতৰ কাণত থকা তীৰ্থস্থানত বশিষ্ঠই আশ্ৰম পাতি আছিল।
১৫। “ভাৰতবৰ্ষ এখন অতি সুসভ্য ঐতিহ্যপূর্ণ দেশ।” কথাষাৰ বহলাই লিখা।
Ans.এই কথাষাৰ সম্পূৰ্ণ সত্য। ভাৰতবৰ্ষ এখন অতি পুৰণি, সুসভ্য আৰু ঐতিহ্যপূৰ্ণ দেশ।
প্ৰাচীন সভ্যতা: কেইবা হাজাৰ বছৰ আগতে যেতিয়া পৃথিৱীৰ বহুতো দেশ অজ্ঞান আন্ধাৰত বুৰ গৈ আছিল, তেতিয়া ভাৰতবৰ্ষই দৰ্শন, বিজ্ঞান, সাহিত্য, সুকুমাৰ কলা আদি বিষয়ত উন্নতিৰ উচ্চ শিখৰত উপনীত হৈছিল।
ঋষি-মুনিৰ জন্মভূমি: এই দেশতেই ব্যাস, বাল্মীকি, বশিষ্ঠ, বিশ্বামিত্ৰ আদি ত্রিকালজ্ঞ ঋষিসকলৰ জন্ম হৈছিল।
মহাপুৰুষৰ আদৰ্শ: ভগৱান বুদ্ধ, মহাবীৰ, শংকৰাচাৰ্য, ৰামানুজ, নানক, শংকৰদেৱ আদি মহাপুৰুষসকলে এই দেশতেই ত্যাগৰ মন্ত্ৰ, উদাৰতাৰ বাণী আৰু আধ্যাত্মিকতাৰ আদৰ্শ প্ৰচাৰ কৰি গৈছে।
এই সকলোবোৰ কাৰণতে ভাৰতবৰ্ষৰ এক মহান ঐতিহ্য আৰু সাংস্কৃতিক গৌৰৱ আছে।
১৬। তোমাৰ দৈনন্দিন খাদ্যসম্ভাৰত বাহিৰৰ কোন কোন মানৱজাতিৰ খাদ্যাভ্যাস পোৱা যায় চমুকৈ লিখা।
Ans.ভাৰতীয় সংস্কৃতি এক সমন্বয়ৰ ফল হোৱাৰ বাবে, মোৰ দৈনন্দিন খাদ্যসম্ভাৰত ভাৰতলৈ অহা বিভিন্ন মানৱজাতিৰ খাদ্যাভ্যাসৰ প্ৰভাৱ দেখা পোৱা যায়।
আৰ্য্য/প্ৰাচীন ভাৰতীয় গোষ্ঠীসমূহ: ভাত, ৰুটি, গাখীৰৰ সামগ্ৰী, দাইল আদি হৈছে ভাৰতৰ মূল খাদ্য ধাৰা, যিবোৰ আৰ্য্যসকল আৰু দ্ৰাবিড়সকলৰ পৰা আৰম্ভ হৈছে।
মোগল/পাৰ্চীসকল: মোগল, পাঠান আদি বিদেশী জাতিৰ আগমণে ভাৰতীয় খাদ্যত মাছ-মাংসৰ প্ৰকৰণ, বিশেষকৈ ৰেচিপি আৰু মছলাৰ ব্যৱহাৰত নতুনত্ব আনিলে, যিবোৰ এতিয়াও পূব আৰু উত্তৰ ভাৰতীয় খাদ্যত বহুলভাৱে ব্যৱহাৰ হয়।
ইউৰোপীয় (পৰ্তুগীজ, ইংৰাজ, ফৰাচী): আলু, জলকীয়া, বা চাহৰ দৰে বহুতো সামগ্ৰী ইউৰোপীয়সকলৰ দ্বাৰা ভাৰতলৈ আহিছিল। এইবোৰ এতিয়া আমাৰ দৈনন্দিন খাদ্যৰ অবিচ্ছেদ্য অংগ।
ভাষা বিষয়ক
১৭। তলৰ শব্দবোৰৰ সন্ধি ভাঙা :
অনুষ্ঠান – অনু + স্থান
জনাকীর্ণ – জন + আকীর্ণ
স্বাধীন – স্ব + অধীন
জন্মাষ্টমী – জন্ম + অষ্টমী
১৮। তলৰ শব্দবোৰৰ প্ৰত্যয় নির্ণয় কৰা :
শাৰীৰিক – শৰীৰ + ইক
সামাজিক – সমাজ + ইক
সুকীয়া – সুক + ঈয়া
ভৌগোলিক – ভূগোল + ইক
ফুলনি – ফুল + অনি
ভাৰতীয় – ভাৰত + ঈয়
ফুলাম – ফুল + আম
অবিনাশী – অ + বিনাশ + ইন্
বাল্মীকি – বাল্মীক + ই
১৯। প্রত্যেকৰে এটা বা দুটাকৈ সমার্থক শব্দ লিখা:
হেতু – কাৰণ, বাবে
পৃথিৱী – ধৰিত্ৰী, জগত
গ্ৰন্থ – পুথি, কিতাপ
মাতা – মাতৃ, মা
২০। বিপৰীত শব্দ লিখা।
পার্থক্য – মিল, ঐক্য
ত্যাগ – গ্ৰহণ, ভোগ
বৈচিত্র্য – একঘেয়ামী, সাদৃশ্য
প্ৰাচীন – অৰ্ৱাচীন, আধুনিক