পাঠ ৯: ভয় (পৃষ্ঠা ৭৯-৮৬)
ক্ৰিয়া-কলাপ (পৃষ্ঠা ৮৩)
১। ‘ভয়’ গল্পটোৰ মূল কথাখিনি নিজৰ কথাৰে কোৱা।
উত্তৰ: ”ভয়’ গল্পটোৰ মূল চৰিত্ৰ ৰবীন এজন অতি ভয়াতুৰ প্ৰকৃতিৰ মানুহ। তেওঁ নিজৰ পৰিয়াল, ল’ৰা-ছোৱালীক লৈ সদায় শংকিত হৈ থাকে। তেওঁৰ এই ভয়ৰ বাবে তেওঁৰ পত্নী ৰমলাই তেওঁক প্ৰায়েই বিৰক্ত কৰে। ৰবীনে ৰাস্তাত গাড়ী-মটৰৰ পৰা আৰম্ভ কৰি, ল’ৰা-ছোৱালীৰ সৰু-সুৰা অসুখ, আনকি সাম্প্ৰদায়িক গণ্ডগোললৈকে সকলো কথাতে অহেতুক ভয় খায়। কিন্তু এদিন মাজৰাতি যেতিয়া তেওঁ ওচৰৰ জহীৰুদ্দিনৰ ঘৰৰ ফালে গণ্ডগোলৰ চিঞৰ শুনে, তেওঁৰ মনৰ সকলো ভয় মুহূৰ্ততে নাইকিয়া হৈ যায়। ‘আজি জহীৰক বচাবলৈ নগ’লে কাইলৈ মোক বচাবলৈ কোন আহিব’ বুলি ভাবি তেওঁ নিৰ্ভয়ে বাহিৰলৈ ওলায়। গল্পটোৱে দেখুৱাইছে যে মানৱীয় দায়িত্ববোধ আৰু সম্প্ৰীতিৰ আগত ব্যক্তিগত ভয় অতি তুচ্ছ।
২। উত্তৰ দিয়া।
(ক) ৰবীনৰ চৌবিশ ঘণ্টাৰ লগৰীয়া কোন?
উত্তৰ: ৰবীনৰ চৌবিশ ঘণ্টাৰ লগৰীয়া হ’ল ভয়।
(খ) ৰবীনৰ পৰিবাৰৰ নাম কি?
উত্তৰ: ৰবীনৰ পৰিবাৰৰ নাম ৰমলা।
(গ) ফুটবল খেলি থাকোঁতে কোন ঢুকাল?
উত্তৰ: ফুটবল খেলি থাকোঁতে সত্য খুৰাৰ ল’ৰাজন ঢুকাল।
(ঘ) ৰবীন কেইটা সন্তানৰ পিতৃ?
উত্তৰ: ৰবীন তিনিটা সন্তানৰ পিতৃ (গল্পত “ল’ৰা-ছোৱালী তিনিটাৰ?” বুলি উল্লেখ আছে)।
(ঙ) জহীৰুদ্দিনৰ পেচা কি?
উত্তৰ: জহীৰুদ্দিনে ওকালতি কৰে।
(চ) ফুৰিবলৈ ওলালে ৰবীনৰ কাৰ লগত তৰ্কাতৰ্কি হয়?
উত্তৰ: ফুৰিবলৈ ওলালে ৰবীনৰ তেওঁৰ পৰিবাৰ ৰমলাৰ লগত তৰ্কাতৰ্কি হয়।
(ছ) পোনাহঁতে কি বলেৰে ক্ৰিকেট খেলিবলৈ বিচাৰে?
উত্তৰ: পোনাহঁতে কাঠৰ বলেৰে ক্ৰিকেট খেলিবলৈ বিচাৰে।
(জ) অফিচৰ কাম-কাজত ৰবীনে কিয় মন দিব নোৱাৰে?
উত্তৰ: ল’ৰা-ছোৱালীৰ চিন্তাত, বিশেষকৈ পোনাৰ স্কুলৰ সমুখৰ ৰাস্তাত হোৱা গাড়ীৰ সোঁতৰ কথা ভাবি আৰু পোনা অন্যমনস্ক হৈ পৰিব পাৰে বুলি শংকা কৰি ৰবীনে অফিচৰ কাম-কাজত মন দিব নোৱাৰে।
৩। চমু উত্তৰ দিয়া।
(ক) কেনেকুৱা কথাই ৰবীনৰ মনত ভয়ৰ সৃষ্টি কৰে?
উত্তৰ: ৰাস্তাত গাড়ী-মটৰৰ ভিৰ, ল’ৰা-ছোৱালীৰ খেলা-ধূলা বা অসুখ-বিমাৰী, দুৱাৰ খোলা থাকা, অফিচৰ কোনোবা হঠাতে মৰি যোৱা বা সাম্প্ৰদায়িক গণ্ডগোলৰ দৰে কথাবোৰে ৰবীনৰ মনত ভয়ৰ সৃষ্টি কৰে।
(খ) এদিন আবেলি অফিচৰ পৰা আহি ৰবীনৰ কিয় খং উঠিছিল?
উত্তৰ: ৰবীনে দেখিলে যে ঘৰৰ দুৱাৰখন খোলা, সৰু ছোৱালীজনীজনী অকলে আছে আৰু ৰমলাই বাথৰুমত গা ধুই আছে। এতিয়া ঘৰখনে অসুৰক্ষিত ভালেগৈ বুলি ভাবি ৰবীনৰ খং উঠিছিল।
(গ) মাজৰাতি ৰবীনে শোৱাৰ পৰা উঠি ক’লৈ গ’ল? কাৰণ কি?
উত্তৰ: ৰবীনে জহীৰুদ্দিনৰ ঘৰৰ ফালে গ’ল, কাৰণ সেইফালৰ পৰা চিঞৰ-বাখৰ শুনা গৈছিল আৰু উন্মত্ত জনতাই আক্ৰমণ কৰিব পৰা আশংকা কৰিলে।
(ঘ) ৰবীন আৰু ৰমলাৰ চিন্তাৰ মাজত পাৰ্থক্য কি?
উত্তৰ: ৰবীন ভয়াতুৰ, সকলো কথাতে বিপদৰ আশংকা কৰে। ৰমলা নিশ্চিন্ত স্বভাৱৰ, সকলো কথা সহজভাবে লৈ থাকে। এজন সাৱধানতাক অতিমাত্ৰা কৰে, আনজন সাৱধানতাৰ প্ৰতি অলক্ষিত থাকে।
৪। কোনে, কাক, কেতিয়া কৈছিল লিখা।
(ক) ‘ইমান ভয়াতুৰ মানুহ মই জনমত দেখা নাই।’
উত্তৰ: এই কথাষাৰ ৰমলাই ৰবীনক কৈছিল, যেতিয়া ৰবীনে পোনাহঁতক কাঠৰ বলেৰে ক্ৰিকেট খেলিবলৈ হাক দিছিল।(গল্পটোত ৰমলাই এই কথাষাৰ একাধিকবাৰ কৈছে, যেনে)
(খ) ‘হেৰা শুনিছা? কোনোবাই চিঞৰা যেন লাগিছে।’
উত্তৰ: এই কথাষাৰ ৰবীনে তেওঁৰ পত্নী ৰমলাক কৈছিল, মাজৰাতি গণ্ডগোলৰ শব্দ শুনি টোপনিৰ পৰা সাৰ পাই।
(গ) ‘আজি মই তাৰ ল’ৰা-ছোৱালীক ৰক্ষা কৰিবলৈ নগ’লে কালিলৈ মোৰ ল’ৰা-ছোৱালীক ৰক্ষা কৰিবলৈ কোন আহিব?’
উত্তৰ: এই কথাষাৰ ৰবীনে পত্নী ৰমলাক কৈছিল, যেতিয়া তেওঁ জহীৰুদ্দিনৰ ঘৰৰ ফালে চিঞৰ-বাখৰ শুনি তেওঁক বচাবলৈ যাবলৈ ওলাইছিল।
৫। দফাটো পঢ়া আৰু তাৰ লগত সংগতি ৰাখি প্রশ্ন যুগুত কৰা।
‘কোলাহল জহীৰুদ্দিনৰ ঘৰৰ ফালৰ পৰা… আক্ৰমণ কৰিবলৈ আহিছে নেকি?’
উত্তৰ:
১. কোলাহলটো কোন ফালৰ পৰা অহা বুলি সন্দেহ কৰা হৈছে?
2. জহীৰুদ্দিনে ক’ত থাকে?
৩. জহীৰুদ্দিনৰ পেচা কি?
৪. জহীৰুদ্দিনৰ স্বভাৱ কেনেকুৱা?
৫. কোনে জহীৰুদ্দিনৰ ঘৰ আক্ৰমণ কৰিবলৈ
অহা বুলি ভবা হৈছে?
ক্ৰিয়া-কলাপ (পৃষ্ঠা ৮৪)
৬। তলৰ বাক্যকেইশাৰীৰ অৰ্থ বুজাই লিখা।
(ক) ‘উচ্ছৃংখল জনতা দাৱানলৰ দৰে।’
উত্তৰ: উচ্ছৃংখল জনতা অৰ্থাৎ যি জনতাই কোনো ধৰণৰ সংযম, বিবেক বা বিচাৰ মানি নচলে, তেনে জনতাক দাৱানল অৰ্থাৎ বনজুইৰ লগত তুলনা কৰা হৈছে। বনজুইয়ে যেনেকৈ সন্মুখত পোৱা সকলো বস্তু ছাৰখাৰ কৰি আগবাঢ়ে, ঠিক তেনেকৈ উচ্ছৃংখল জনতাইও কোনো বিবেক-বিচাৰ নোহোৱাকৈ সকলো ধ্বংস কৰি যায়।
(খ) ‘দাৱানল সৃষ্টি কৰাৰ কাৰণে ফিৰিঙতি এটাই যথেষ্ট।’
উত্তৰ: ইয়াৰ অৰ্থ হ’ল যে এটা ডাঙৰ বনজুই (দাৱানল) লাগিবলৈ হ’লে কেৱল এটা সৰু জুইৰ ফিৰিঙতিৰেই প্ৰয়োজন। ঠিক সেইদৰে, এটা ডাঙৰ সাম্প্ৰদায়িক বা ভাষিক গণ্ডগোল (যাক দাৱানলৰ লগত তুলনা কৰা হৈছে) সৃষ্টি হ’বলৈ কোনোবা এটা সৰু ঘটনাই যথেষ্ট।
(গ) ‘বিভিন্ন ধৰ্ম… অসংখ্য খণ্ডিত সত্তাৰ এয়েই অমোঘ পৰিণতি।’
উত্তৰ: আমাৰ সমাজত বিভিন্ন ধৰ্ম, ভাষা, সম্প্ৰদায়, জাতি আৰু উপজাতিৰ লোকে বাস কৰে। যেতিয়া এই লোকসকলে নিজকে এক ভাৰতীয় বা মানুহ বুলি নাভাবি কেৱল নিজৰ খণ্ডিত (ধৰ্ম, ভাষা আদি) পৰিচয়ক লৈহে ভাবে, তেতিয়া তেওঁলোকৰ মাজত সংঘাতৰ সৃষ্টি হয়। এই সংঘাতৰ অমোঘ অৰ্থাৎ নিশ্চিত পৰিণতি হ’ল সাম্প্ৰদায়িক গণ্ডগোল বা হিংসা।
৭। ‘ভয়’ গল্পটোৰ পৰা তোমাৰ জীৱনৰ কাৰণে প্রয়োজনীয় কি কি কথা শিকিলা লিখা।
উত্তৰ: ‘ভয়’ গল্পটোৰ পৰা মই এই কথা শিকিলোঁ যে:
১. অহেতুক বা কল্পনাপ্ৰসূত ভয় কৰি থাকিলে জীৱনটো সদায় অশান্তিময় হৈ থাকে।
২. বিপদ আহিব বুলি ভয় কৰি বহি থকাতকৈ বিপদৰ সন্মুখীন হ’বলৈ সাজু থকা উচিত।
৩. মানৱীয় দায়িত্ববোধ আৰু সাম্প্ৰদায়িক সম্প্ৰীতি সকলো ব্যক্তিগত ভয়-শংকাতকৈ ডাঙৰ।
৪. যেতিয়া আমি নিজৰ ওচৰ-চুবুৰীয়াৰ বিপদত তেওঁলোকৰ কাষত থিয় দিওঁ, তেতিয়াহে আমাৰ বিপদতো আনক কাষত পাম।
৮। তলৰ শব্দবোৰেৰে একোটাকৈ বাক্য গঠন কৰা।
আওহতীয়া – ৰবীনৰ মনৰ আওহতীয়া ঠাইত ভয় এটাই ভূমুকি মাৰি থাকে।
সন্তৰ্পণে – ভয় এটাই ৰবীনৰ মনলৈ সন্তৰ্পণে ভূমুকি মাৰে।
লানি নিছিগা – স্কুলৰ সমুখৰ বাটটোত লানি নিছিগা গাড়ীৰ সোঁত।
অন্যমনস্ক – পোনা যদি অন্যমনস্ক হৈ পৰে, তেন্তে কি হ’ব?
অমোঘ – খণ্ডিত সত্তাৰ এয়েই অমোঘ পৰিণতি।
উচ্ছৃংখল – উচ্ছৃংখল জনতা দাৱানলৰ দৰে।
দাৱানল – দাৱানল সৃষ্টি হ’বলৈ ফিৰিঙতি এটাই যথেষ্ট।
ছাৰখাৰ – উচ্ছৃংখল জনতাই সন্মুখৰ সকলো ছাৰখাৰ কৰি যায়।
উৎকৰ্ণ – গভীৰ ৰাতি ৰবীনে উৎকৰ্ণ হৈ কিবা শুনাৰ চেষ্টা কৰে।
কোলাহল – জহীৰুদ্দিনৰ ঘৰৰ ফালৰ পৰা কোলাহল অহা যেন লাগিল।
৯। তলত দিয়া দফাটো যতি চিন ব্যৱহাৰ কৰি পুনৰ লিখা।
উত্তৰ: মানুহৰ সুখ-শান্তিৰ এক প্ৰধান অন্তৰায় হৈছে ক্ৰোধ। কলা-কৃষ্টিৰ প্ৰতি আকৰ্ষণে সেই ক্ৰোধ নাশ কৰি মানুহৰ মনৰ কোমলবৃত্তিসমূহ জগাই তোলে। সেই কাৰণে এটা পৰিয়ালত খেল-ধেমালি, নাচ-গান আদিৰ প্ৰতি থকা ৰাপ, আদৰ আৰু পৰিৱেশৰ পৰা সেই পৰিয়ালত থকা সুখ-শান্তিৰ উমান পাব পাৰি। মাঘৰ বিহুত মেজি সজা, ভোজ-ভাত খোৱা, হৈ গুদু, ঢোপ খেল, ঢোল, পেঁপা, গগনাৰ তালে তালে বিহু নচা আৰু দেৱালী আদি উৎসৱত মানুহে সমূহীয়াভাৱে মনৰ আনন্দকে প্ৰকাশ কৰে।
১০। তলৰ আঁচ টনা শব্দবিলাকত কি কি বিভক্তি যুক্ত হৈছে লিখা।
(ক) নৰ্দমালৈ – লৈ (চতুৰ্থী বিভক্তি)
(খ) কিছুদিনৰ পৰা, ক্ৰিকেট খেলত – পৰা (পঞ্চমী বিভক্তি), ত (সপ্তমী বিভক্তি)
(গ) অফিচত – ত (সপ্তমী বিভক্তি)
(ঘ) তাৰ ল’ৰা-ছোৱালীক, মোৰ ল’ৰা-ছোৱালীক – ক (দ্বিতীয়া বিভক্তি), ক (দ্বিতীয়া বিভক্তি)
১১। ভাব বহলাই লিখা।
(ক) অতিমাত্ৰা সকলোৰে বেয়া।
উত্তৰ: ‘অতিমাত্ৰা সকলোৰে বেয়া’— এই কথাষাৰ অতি সত্য। ইয়াৰ অৰ্থ হ’ল যে কোনো বস্তু বা কামেই যেতিয়া সীমা চেৰাই যায়, তেতিয়া তাৰ ফল বেয়া হয়। ‘ভয়’ গল্পটোত ৰবীনে কৰা ভয় ইয়াৰ এক উদাহৰণ। সাৱধান হোৱাটো ভাল, কিন্তু ৰবীনে কৰা ‘অতিমাত্ৰা’ ভয়ে তেওঁৰ নিজৰ আৰু পৰিয়ালৰ শান্তি নষ্ট কৰিছিল। একেদৰে, অতিমাত্ৰা মৰম, অতিমাত্ৰা খং বা অতিমাত্ৰা আহাৰ— সকলোৱেই ক্ষতিকাৰক। সেয়েহে, জীৱনত সকলো কথাতে এক ভাৰসাম্য ৰক্ষা কৰি চলাটো অতি প্ৰয়োজন।
(খ) ফিৰিঙতিৰ পৰা খাণ্ডৱদাহ হয়।
উত্তৰ: এই কথাষাৰৰ অৰ্থ হ’ল যে এটা নিচেই সৰু জুইৰ ফিৰিঙতিৰ পৰাই মহাভাৰতত উল্লেখিত খাণ্ডৱ বনৰ দৰে বিশাল অৰণ্য জ্বলি ছাই হৈ যাব পাৰে। অৰ্থাৎ, এটা নিচেই সৰু বা সামান্য ঘটনাৰ পৰাই কেতিয়াবা এটা বৰ ডাঙৰ ধ্বংসলীলা বা বিপদৰ সৃষ্টি হ’ব পাৰে। ‘ভয়’ গল্পটোত কোৱাৰ দৰে, দাৱানল সৃষ্টি হ’বলৈ এটা ফিৰিঙতিয়েই যথেষ্ট। সমাজত হ’ব পৰা ডাঙৰ গণ্ডগোলবোৰৰ আৰম্ভণিও প্ৰায়েই কোনোবা সৰু ঘটনাৰ পৰাই হয়।
১২। (ক) তলত দিয়া শব্দবোৰৰ সন্ধি ভাঙা আৰু পাতা।
ভাবাৱেগ = ভাব + আৱেগ
পৰীক্ষা = পৰি + ঈক্ষা
নিশব্দ = निः + শব্দ
ভয়াতুৰ = ভয় + আতুৰ
যথেষ্ট = যথা + ইষ্ট
(খ)
উৎ + শৃঙ্খল = উচ্ছৃংখল
উৎ + শ্বাস = উচ্ছ্বাস
সম্ + মুখ = सम्मुख
নিঃ + চিন্ত = নিশ্চিন্ত
শিৰঃ + ছেদ = শিৰশ্ছেদ
ক্ৰিয়া-কলাপ (পৃষ্ঠা ৮৫)
১৩। (ক) সাধুকথা আৰু চুটিগল্পৰ মাজত থকা পাৰ্থক্য লিখা।
উত্তৰ: সাধুকথা আৰু চুটিগল্পৰ মাজত থকা পাৰ্থক্য হ’ল:
১. সাধুৰ জগতখন কাল্পনিক আৰু অলৌকিক, য’ত জীৱ-জন্তুৱেও কথা কয়। চুটিগল্প বাস্তৱ জীৱনৰ ওপৰত আধাৰিত।
২. সাধুৰ পৰিসৰ বিস্তৃত, কল্পনাৰে বঢ়াব পাৰি। চুটিগল্পৰ পৰিসৰ সীমিত আৰু ই হ্ৰস্ব।
৩. সাধুৱে নীতি-বচন বা উপদেশ দিয়ে। চুটিগল্পৰ সমাপ্তি ইংগিতপূৰ্ণ হয়।
(খ) সাধুকথাৰ বৈশিষ্ট্যবোৰ লিখা।
উত্তৰ: সাধুকথাৰ বৈশিষ্ট্যবোৰ হ’ল:
ইয়াৰ জগতখন কাল্পনিক আৰু অলৌকিক।
ইয়াত গছ-গছনি, জীৱ-জন্তুৱে মানুহৰ দৰে কথা কয়।
ইয়াৰ ভাষা সহজ-সৰল আৰু মন পৰশা।
ই নীতি বচন আৰু উপদেশ দি নৈতিক দিশ গঠনত সহায় কৰে।
ই শিশুৰ কল্পনা শক্তি বঢ়ায়।
(গ) চুটিগল্পৰ বৈশিষ্ট্যবোৰ লিখা।
উত্তৰ: চুটিগল্পৰ বৈশিষ্ট্যবোৰ হ’ল:
ই বাস্তৱ জীৱনৰ প্ৰতিফলন।
ইয়াৰ প্ৰধান লক্ষণ হ’ল হ্ৰস্বতা (কম পৰিসৰ)।
ইয়াৰ উপস্থাপন বৈচিত্ৰ্যময় আৰু সমাপ্তি ইংগিতপূৰ্ণ হয়।
ই কম সময়তে চিত্তাকৰ্ষক হ’ব পাৰে।
(ঘ) অসমীয়া চুটিগল্পৰ জনক কোন?
উত্তৰ: লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা অসমীয়া চুটিগল্পৰ জনক।
(ঙ) শীলভদ্ৰৰ প্ৰকৃত নাম কি?
উত্তৰ: শীলভদ্ৰৰ প্ৰকৃত নাম ৰেৱতীমোহন দত্ত চৌধুৰী।
(চ) শীলভদ্ৰই কোনখন গল্পসংকলনৰ বাবে সাহিত্য অকাদেমি বঁটা লাভ কৰে?
উত্তৰ: শীলভদ্ৰই ১৯৯৪ চনত ‘মধুপুৰ বহুদূৰ’ গল্প সংকলনখনৰ বাবে সাহিত্য অকাদেমি বঁটা লাভ কৰে।
(ছ) শীলভদ্ৰৰ কোন চনত মৃত্যু হৈছিল?
উত্তৰ: শীলভদ্ৰৰ ২০০৮ চনৰ ২৯ ফেব্ৰুৱাৰীত মৃত্যু হৈছিল (দেহাৱসান ঘটে)।
১৪। হঠাৎ আমি বহি থকা শ্ৰেণীকোঠাটো কঁপি উঠিল। … চুটিগল্প এটা লিখিবলৈ যত্ন কৰা।
উত্তৰ: (এইটো এটা সৃষ্টিমূলক কাম। এটা নমুনা উত্তৰ):
শিৰোনাম: কঁপনি
অংক ছাৰে জটিল কিবা এটা বুজাই আছিল। বাহিৰত বৰষুণৰ বাবে শ্ৰেণীকোঠাটো অলপ আন্ধাৰ হৈ আছিল। মোৰ অকণো মন নাছিল। হঠাৎ, আমি বহি থকা শ্ৰেণীকোঠাটো কঁপি উঠিল। বেঞ্চকেইখন লৰিবলৈ ধৰিলে। আমি সকলোৱে আতংকিত হৈ চিঞৰি শ্ৰেণীৰ পৰা বাহিৰলৈ ওলাই আহিলোঁ। দুই-এজনৰ তৎ মৎ হেৰাল। সকলোৱে স্কুলৰ মুকলি পথাৰখনত গোট খালোঁহি।
কেইজনমানে কান্দিবলৈও আৰম্ভ কৰিলে। কিন্তু ৰাহুলক ক’তো দেখা নাপালোঁ। সি শ্ৰেণীৰ একেবাৰে চুকৰ বেঞ্চখনত বহিছিল। মই একো নাভাবি দৌৰি আকৌ শ্ৰেণীকোঠালৈ সোমাই গ’লোঁ। দেখিলোঁ, সি বেঞ্চৰ তলত মূৰটো গুজি কঁপি আছে। “ৰাহুল, ওলা,” বুলি তাক টানি বাহিৰলৈ লৈ আহিলোঁ। কঁপনিটো কমিছিল, কিন্তু মোৰ বুকুৰ কঁপনি তেতিয়াহে ৰৈছিল। সিদিনা বুজিলোঁ, বিপদৰ সময়ত ভয়তকৈ সাহসৰ বেছি প্ৰয়োজন।
১৫। প্ৰসিদ্ধ অসমীয়া চুটিগল্পকাৰসকলৰ ভিতৰৰ পাঁচজনৰ নাম সংগ্ৰহ কৰা আৰু তেওঁলোকৰ যিকোনো এজনৰ এটা গল্প চমুকৈ লিখা।
উত্তৰ: পাঁচজন প্ৰসিদ্ধ অসমীয়া চুটিগল্পকাৰ হ’ল:
১. লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা
২. শীলভদ্ৰ (ৰেৱতীমোহন দত্ত চৌধুৰী)
৩. সৌৰভ কুমাৰ চলিহা
৪. মহিম বৰা
৫. হোমেন বৰগোহাঞি
লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱাৰ ‘পাতনি’ গল্পৰ সাৰাংশ:
‘পাতনি’ এটা হাস্যৰসাত্মক গল্প। গল্পটোৰ মূল চৰিত্ৰ ভোলানাথ এজন কলেজীয়া ছাত্ৰ, যাৰ বক্তৃতা দিয়াৰ বৰ চখ। তেওঁলোকৰ গাঁৱত এখন সভা পতা হ’ল। ভোলানাথে ভাবিলে যে এইবাৰ তেওঁ এটা ডাঙৰ বক্তৃতা দিব। তেওঁ ‘গ্ৰহ-উপগ্ৰহ, সূৰ্য-তৰা’ আদি ডাঙৰ ডাঙৰ কথাৰে বক্তৃতাৰ ‘পাতনি’খন বৰ ধুনীয়াকৈ লিখি উলিয়ালে। কিন্তু সভাৰ দিনা সভাপতি অহাত পলম হোৱা বাবে ভোলানাথক কেৱল ‘আসন গ্ৰহণ’ কৰিবলৈহে কোৱা হ’ল, বক্তৃতা দিবলৈ দিয়া নহ’ল। ইয়াৰ পিছত নানাটা ঘটনাৰ মাজেৰে সভাখন গণ্ডগোলত শেষ হ’ল। ভোলানাথৰ ইমান কষ্ট কৰি লিখা ‘পাতনি’খন পাতনিতে રહી গ’ল, তেওঁৰ আৰু বক্তৃতা দিয়া নহ’ল।