বিষাদ যোগ
প্ৰশ্নাৱলী (Questions)
১। চমু উত্তৰ দিয়া:
(ক) মহাৰথী কাক বোলে?
উত্তৰ: যি একেলগে দশ সহস্ৰ ধানুকীক যুঝুৱাব পাৰে, তাকে মহাৰথী বোলে।
(খ) কৌৰোৱাৰ বিশিষ্ট সেনাপতিসকলৰ নাম লিখা।
উত্তৰ: কৌৰৱৰ বিশিষ্ট সেনাপতিসকলৰ নাম হ’ল—গুৰু দ্ৰোণ, ভীষ্ম পিতামহ, কৰ্ণ মহাৰথী, কৃপ অগ্ৰগণী, অশ্বত্থামা, বিকৰ্ণ, আৰু সোমদত্তৰ পুত্ৰ ভূৰিশ্ৰবা।
(ঘ) সেনাপতি ভীষ্মৰ যুদ্ধোৎসৱ দেখি কি কি ৰণবাদ্যৰ মহাশব্দ হৈছিল?
উত্তৰ: সেনাপতি ভীষ্মৰ যুদ্ধোৎসৱ দেখি শঙ্খ, ভেৰী, আনক, গোমুখ আদি নানা বাদ্যৰ মহাশব্দ হৈছিল।
(ঙ) আততায়ী কাক বোলে?
উত্তৰ: যিসকলে বিষ দিব বিচাৰে, অগ্নি দিয়ে, ধন-সৰ্বস্ব হৰণ কৰে, ৰাজ্যভাৰ কাঢ়ি নিয়ে, ভাৰ্য্যাক অপকাৰ কৰে, আৰু অস্ত্ৰ ধৰি যুদ্ধ কৰে—এই ছয় দোষত তেওঁলোকক আততায়ী বোলে।
(চ) কুলক্ষয় দোষ কি?
উত্তৰ: কুলক্ষয় হৈলে কুলধৰ্ম নষ্ট হৈব, আৰু ধৰ্ম নষ্ট ভৈলে অৱশিষ্ট কুলকো অধৰ্মে ব্যাপিব; এইটোৱেই হ’ল কুলক্ষয় দোষ।
২। তোমাৰ পাঠটিত উল্লেখ কৰা অনুসৰি পাণ্ডৱসকলৰ যুদ্ধোৎসৱৰ বিষয়ে লিখা।
উত্তৰ:
পাণ্ডৱসকলৰ যুদ্ধোৎসৱত নিম্নলিখিত কাৰ্যসমূহ হৈছিল:
ৰথ আৰু হয়: শুভ্ৰ বৰণৰ চাৰিটা ঘোঁৰা লগোৱা মহাৰথত উঠি কৃষ্ণ-অৰ্জুনে দিব্য শঙ্খ বাইছিল।
শঙ্খৰ ধ্বনি: কৃষ্ণই পাঞ্চজন্য শঙ্খ, অৰ্জুনে দেৱদত্ত শঙ্খ, ভীমে পৌণ্ড্ৰক নামৰ মহাশঙ্খ, যুধিষ্ঠিৰে অনন্ত নামৰ মহাশঙ্খ, নকুলে সুঘোষ শঙ্খ, আৰু সহদেৱে মণিপুষ্পক ধ্বনি কৰিছিল।
আন বীৰসকল: কাশীৰাজ, সাত্যকি, ধৃষ্টদ্যুম্ন, বিৰাট, দ্ৰুপদ, দ্ৰৌপদীৰ পাঁচ পুত্ৰ, সুভদ্ৰাৰ পুত্ৰ অভিমন্যু আদি সকলোৱে পৃথকে পৃথকে শঙ্খ বাইছিল।
প্ৰভাৱ: সেই শঙ্খৰ মহাশব্দই আকাশ, পৃথিৱী আৰু দশোদিশ পূৰ্ণ কৰি কৌৰৱ সৈন্যৰ মহাভয় জন্মাইছিল আৰু হৃদয় বিদাৰ কৰিছিল。
৩। অৰ্জুনে শ্ৰীকৃষ্ণক উভয় সেনাৰ মাজত ৰথ ৰাখিবলৈ কিয় কৈছিল?
উত্তৰ:
অৰ্জুনে শ্ৰীকৃষ্ণক উভয় সেনাৰ মাজত ৰথ ৰাখিবলৈ কৈছিল, যাৱে তেওঁ যুঝিবলৈ ইচ্ছুক বীৰসকলক চাব পাৰে।
তেওঁ জানিব খুজিছিল যে তেওঁ কাৰ সৈতে যুদ্ধ কৰিব।
তেওঁ দুর্বুদ্ধি দুৰ্যোধনৰ প্ৰীতি কৰিবলৈ ইচ্ছুক হৈ যি যি বীৰসকল আহিছে, তেওঁলোকক চাবলৈ বিচাৰিছিল।
তেওঁৰ মনত এই যুদ্ধৰ কাৰণে যি সংশয়ৰ সৃষ্টি হৈছিল, তাক দূৰ কৰিবলৈ তেওঁ সমুখত থকা সকলো জ্ঞাতি-কুটুম্বক এবাৰ চাব খুজিছিল।
৪। অৰ্জুনে যুদ্ধক্ষেত্রলৈ গৈ কাক কাক দেখা পালে আৰু তেওঁলোকক দেখা পাই শ্ৰীকৃষ্ণক কি ক’লে তোমাৰ নিজৰ কথাৰে লিখা।
উত্তৰ:
সঞ্জয়ে শ্ৰীকৃষ্ণৰ বাক্য অনুসৰি ৰথখন ভীষ্ম, দ্ৰোণ আদি সকলো ৰজাৰ মাজত ৰাখি দিয়াৰ পাছত অৰ্জুনে দুই সেনাৰ পক্ষতে বহুতো জ্ঞাতি-কুটুম্বক দেখা পাইছিল।
দেখা পোৱাসকল: তেওঁ পিতৃব্য (খুড়া), পিতামহ, আচাৰ্য্য (গুৰু), মাতুল (মামা), ভ্ৰাতৃ, পুত্ৰ, পৌত্ৰ (নাতি), সখি (বন্ধু), শহুৰ, আৰু সুহৃদসকলক দেখা পাইছিল।
শ্ৰীকৃষ্ণক কোৱা কথা: এই সকলো বন্ধু-বান্ধৱক যুদ্ধ কৰিবলৈ ইচ্ছুক হৈ সমুখত থকা দেখি অৰ্জুন পৰম কৃপাৰে ব্যাপ্ত হৈ মহাদুঃখেৰে শ্ৰীকৃষ্ণক কৈছিল:
তেওঁৰ কৰ-চৰণাদি ভাগি যায়, মুখো শুকাই যায়, শৰীৰ কঁপে, আৰু ৰোম শিহৰে।
তেওঁৰ হাতৰ পৰা গাণ্ডীৱ ধনু খসি পৰে আৰু মন মহাভ্ৰম হয়।
তেওঁ যুদ্ধত স্বজন বধত কোনো ফল নেদেখে, বিজয়কো আকাঙ্ক্ষা নকৰে, ৰাজ্যকো ইছা নকৰে আৰু সুখকো নবাঞ্ছে।
যি বন্ধুসকলৰ বাবে তেওঁলোকে ৰাজ্য ভোগ কৰিবলৈ বিচাৰিছিল, সেইসকলেই প্ৰাণ ত্যাগ কৰিবলৈ সাজু হৈ যুদ্ধত উপস্থিত হৈ আছে।
তেওঁ কৈছিল যে ত্ৰৈলোক্য ৰাজ্যৰ অৰ্থেও তেওঁলোকক বধ কৰিবলৈ যোগ্য নহয়, পৃথিৱীৰ বাবে বধ কৰাৰ কথা কি ক’ব।
তেওঁ ধৃতৰাষ্ট্ৰৰ পুত্ৰসকলক বধ কৰিলে কোনো প্ৰীতি নহ’ব বুলি কৈছিল।
তেওঁলোক লোভত থাকি কুলক্ষয় দোষ নেদেখিলেও, তেওঁ এই দোষ দেখি পাপত নিবৃত্তি হ’বলৈ বিচাৰিছিল।
৫। কুলক্ষয় দোষক কিয় মহাপাপ বোলা হৈছে আলোচনা কৰা।
উত্তৰ:
অৰ্জুনে কুলক্ষয় দোষক নিম্নলিখিত কাৰণসমূহেৰে মহাপাপ বুলি অভিহিত কৰিছে:
ধৰ্ম নষ্ট: কুলক্ষয় হৈলে কুলধৰ্ম নষ্ট হৈব। ধৰ্ম নষ্ট হ’লে অৱশিষ্ট কুলকো অধৰ্মে ব্যাপি ল’ব।
বৰ্ণসঙ্কৰ: অধৰ্মে ব্যাপিলে কুলস্ত্ৰীসকল দুষ্টা হৈব। স্ত্ৰী দুষ্ট হৈলে বৰ্ণসঙ্কৰ (ভিন্ন ভিন্ন জাতিৰ স্ত্ৰী-পুৰুষৰ মিলনত জন্মা সন্তান) হৈব।
নৰক গতি: বৰ্ণসঙ্কৰৰ ফলত কুল নৰকগতি হৈব।
পিতৃৰ মুক্তি নোহোৱা: তেতিয়া পিতৃসকল লুপ্তপিণ্ড (যাৰ পিণ্ড লোপ হয়) আৰু জলাঞ্জলিহীন হৈ পৰিব।
সাৰ্বজনীন ধৰ্মৰ বিনাশ: এই দোষসমূহে জাতিধৰ্ম, কুলধৰ্ম, বৰ্ণাশ্ৰম ধৰ্ম (ব্ৰাহ্মণ, ক্ষত্ৰিয়, বৈশ্য, শূদ্ৰৰ চাৰি আশ্ৰমৰ শাস্ত্ৰবিহিত ধৰ্ম) সকলোকে নষ্ট কৰিব, যাৰ ফলত মানুহ নৰকত বাসা কৰিব।
এইদৰে, কুলক্ষয়ৰ ফলত সৃষ্টি হোৱা সাৰ্বজনীন আৰু আধ্যাত্মিক বিনাশৰ বাবে ইয়াক মহাপাপ বোলা হৈছে।
৬। “জানা ৰাজা যুদ্ধৰ সন্মুখত অর্জুনে এহি বাক্য বুলি ধনুশৰ এৰি কম্পিত হৈলা……..” এইদৰে কোনে কাক কৈছে? অর্জুনে কি বাক্য কৈ ৰথৰ ওপৰত বহি পৰিল তোমাৰ কথাৰে লিখা।
উত্তৰ:
বক্তা আৰু শ্ৰোতা: এইদৰে সঞ্জয়ে অন্ধ ৰজা ধৃতৰাষ্ট্ৰক কৈছে।
অৰ্জুনে কোৱা বাক্য: অৰ্জুনে তেওঁৰ জ্ঞাতি-কুটুম্বসকলক যুদ্ধত দেখি মহাদুঃখেৰে শ্ৰীকৃষ্ণক কৈছিল যে তেওঁ স্বজন বধত কোনো ফল নেদেখে আৰু ৰাজ্য বা সুখকো নিবিচাৰে। তেওঁ কৈছিল যে সেইসকল তেওঁৰ বান্ধৱ, তেওঁলোকক বধ কৰাটো অন্যায় অধৰ্ম। যদি তেওঁলোকে লোভত পৰি কুলক্ষয় আদি পাপবোৰ নেদেখেও, তথাপি তেওঁ এই পাপত নিবৃত্তি হ’ব। তেওঁ বুজিছিল যে এই কুলক্ষয় দোষৰ ফলত সকলো ধৰ্ম নষ্ট হৈ মানুহ নৰকত যাব।
অস্ত্ৰ ত্যাগ আৰু বহা: এইদৰে তেওঁ নিশ্চিত কৰিলে যে তেওঁ মহাপাপ কৰিবলৈ উদ্যত হৈছে। সেয়েহে তেওঁ ক’লে যে “মঞি অস্ত্ৰ নধৰি মৌনে ৰহো”। আনকি, দুৰ্যোধনহঁতে যদি অস্ত্ৰ ধৰি তেওঁক বধে, তেন্তে সেয়াই তেওঁৰ বাবে মহা প্ৰিয় হয়, কাৰণ তেতিয়া পাপ নিসিজিব।
এই বাক্যখিনি কৈয়ে অৰ্জুনে ধনুশৰ এৰি কম্পিত হৈ ৰথৰ ওপৰত বহি পৰিল।
ভাষা-বিষয়ক (Language-based)
১। তলত দিয়া শব্দবোৰৰ একোটিকৈ সমার্থক শব্দ লিখা:
নিপুণ, সমীপ, বিস্তৰ, সহস্র, সদৃশ, বাদ্য, কৰ-চৰণ, চৰ্ম, শ্ৰুতি, বিমঙ্গল, বান্ধৱ।
উত্তৰ:
নিপুণ – দক্ষ, পৰিপক্ক
সমীপ – ওচৰ, কাষ
বিস্তৰ – বহুত, অলেখ
সহস্ৰ – হাজাৰ, এহেজাৰ
সদৃশ – নিচিনা, সমান্তৰাল
বাদ্য – বাজনা, বাদন
কৰ-চৰণ – হাত-ভৰি
চৰ্ম – ছাল, ত্বক
শ্ৰুতি – শ্ৰৱণ, কান
বিমঙ্গল – অমঙ্গল, অশুভ
বান্ধৱ – বন্ধু, মিত্ৰ
২। তলত দিয়া শব্দকেইটাৰ আধুনিক ৰূপ লিখা:
হুয়া, কহা, চক্ষু, কৰিলা, চাঞো, মঞি, বুলিলা, খাস, ফুস্কিলা, বাইলা, ৰহিবে, ৰহো।
উত্তৰ:
হুয়া – হৈ
কহা – কোৱা
চক্ষু – চকু
কৰিলা – কৰিলে
চাঞো – চাওঁ
মঞি – মই
বুলিলা – ক’লে
খাস – খহি
ফুস্কিলা – ফুকালে
বাইলা – বজালে
ৰহিবে – থাকিব
ৰহো – থাকোঁ
৩। ভট্টদেৱৰ গদ্যৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ উল্লেখ কৰা।
উত্তৰ:
ভট্টদেৱৰ গদ্যৰ বৈশিষ্ট্যসমূহ তলত উল্লেখ কৰা হ’ল:
প্ৰথম গদ্যকাৰ: ভট্টদেৱক অসমীয়া গদ্যৰ জন্মদাতা বুলি জনা যায়। তেওঁৰ পূৰ্বে কোনো উত্তৰ ভাৰতীয় ভাষাতে গদ্যত পুথি ৰচিত হোৱা নাছিল।
উদ্দেশ্য: তেওঁ গুৰুৰ নিৰ্দেশমতে সৰ্বসাধাৰণে বুজিব পৰাকৈ কথাত (গদ্যত) তত্ত্বগধুৰ পুথি ৰচনাৰ আৰ্হি দেখুৱাই গৈছিল।
প্ৰভাৱ: তেওঁৰ গদ্য বুৰঞ্জীৰ ভাষাৰ দৰে কথিত গদ্য নহয়। তেওঁৰ গদ্য সমসাময়িক পদ্যৰ ভাষাৰ দ্বাৰা প্ৰভাৱিত হৈছিল।
ছন্দৰীতিৰ লক্ষণ: তেওঁৰ ভাষাত ছন্দৰীতিৰ কিছু লক্ষণ বিদ্যমান।
বিষয়বস্তু: তেওঁৰ গদ্য তত্ত্বগধুৰ কথাৰে ভৰা আছিল। তেওঁ ‘ভাগৱত পুৰাণ’, ‘গীতা’ আৰু ‘ভক্তি ৰত্নাৱলী’ গদ্যত ৰচনা কৰিছিল।