পাঠ ১: আমাৰ পৃথিৱী, Class 6, Chapter 1, SEBA New Book, Assamese Medium

Next Chapter 


অনুশীলনী – ১ (পৃষ্ঠা ৩)
১. তলৰ প্ৰশ্নবোৰৰ উত্তৰ দিয়া-
(ক) সূৰ্যৰ পৰিয়ালটোৰ নাম কি?
উত্তৰ: সূৰ্যৰ পৰিয়ালটোৰ নাম সৌৰজগত (Solar System)।
(খ) পৃথিৱীৰ উপগ্ৰহটোৰ নাম লিখা।
উত্তৰ: পৃথিৱীৰ একমাত্ৰ উপগ্ৰহটোৰ নাম হ’ল চন্দ্ৰ (বা জোন)।
২. সৌৰজগতৰ গ্ৰহকেইটাৰ নাম সূৰ্যৰপৰা দূৰত্ব অনুসৰি একাদিক্রমে লিখা।
উত্তৰ: সৌৰজগতৰ গ্ৰহবোৰৰ নাম সূৰ্যৰপৰা দূৰত্ব অনুসৰি এইদৰে — (১) বুধ, (২) শুক্ৰ, (৩) পৃথিৱী, (৪) মঙ্গল, (৫) বৃহস্পতি, (৬) শনি, (৭) ইউৰণাচ, আৰু (৮) নেপচুন।

৩. চন্দ্ৰটো সূৰ্যৰ তুলনাত বহুগুণে সৰু হ’লেও পৃথিৱীৰপৰা দুয়োটাকে কিয় সমান দেখি?
উত্তৰ: চন্দ্ৰটো সূৰ্যৰ তুলনাত বহুগুণে সৰু যদিও ই পৃথিৱীৰ যথেষ্ট ওচৰত আছে। সেইবাবে পৃথিৱীৰপৰা চন্দ্ৰ আৰু সূর্য দুয়োটাকে আকাৰত প্ৰায় সমান যেন দেখি।

অনুশীলনী – ২ (পৃষ্ঠা ৪)
১. তলৰ প্ৰশ্নবোৰৰ উত্তৰ দিয়া-
(ক) বৃহৎ পৃথিৱীৰ ক্ষুদ্ৰ আর্হিটো কি?
উত্তৰ: বৃহৎ পৃথিৱীখনৰ এটা ক্ষুদ্ৰ আর্হি বা নমুনা হ’ল গোলক।
(খ) পৃথিৱীৰ পৰিধি কিমান?
উত্তৰ: পৃথিৱীৰ পৰিধি প্রায় ৪০,০০০ কিলোমিটাৰ।
(গ) পৃথিৱীয়ে কোন দিশৰপৰা কোন দিশলৈ ঘূৰে?
উত্তৰ: পৃথিৱীখনে নিজ মেৰুদণ্ডৰ ওপৰত পশ্চিমৰপৰা পূবলৈ ঘূৰি থাকে।
(ঘ) পৃথিৱীৰ মেৰুদণ্ড কাক বোলে?
উত্তৰ: পৃথিৱীৰ দুয়ো মেৰু সংযোগ কৰি পৃথিৱীৰ কেন্দ্ৰৰে পাৰ হৈ যোৱা কাল্পনিক ৰেখাডালকে পৃথিৱীৰ মেৰুদণ্ড (Axis) বোলে।

২. পৃথিৱীৰ দুই মেৰু আৰু বিষুৱৰেখা দেখুৱাই এটা গোলকৰ ছবি আঁকা।
উত্তৰ: (শিক্ষাৰ্থীয়ে পাঠ্যপুথিৰ চিত্ৰ ১.৭ ৰ সহায়ত নিজেই কৰিবলগীয়া কাম।)
অনুশীলনী – ৩ (পৃষ্ঠা ৫)
১. তলৰ প্ৰশ্নবোৰৰ উত্তৰ দিয়া-
(ক) অক্ষৰেখা কাক বোলে?
উত্তৰ: বিষুৱৰেখাৰ সমান্তৰালকৈ ক্ৰমে উত্তৰলৈ আৰু দক্ষিণলৈ অংকন কৰা বৃত্তাকাৰ ৰেখাবোৰকে অক্ষৰেখা (Parallels) বোলে।
(খ) বিষুৱৰেখাৰ কৌণিক মান কিমান?
উত্তৰ: বিষুৱৰেখাৰ কৌণিক মান হ’ল O^{\circ} (শূন্য ডিগ্রী) অক্ষাংশ।
(গ) সুমেৰু আৰু কুমেৰুৰ কৌণিক মান কিমান?
উত্তৰ: পৃথিৱীৰ উত্তৰ মেৰু বা সুমেৰুৰ কৌণিক মান ৯০° উত্তৰ (90^{0}N) আৰু দক্ষিণ মেৰু বা কুমেৰুৰ কৌণিক মান ৯০° দক্ষিণ (90^{0}S)।
২. বিষুৱৰেখাৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰা।
উত্তৰ: আমাৰ পৃথিৱীৰ উপৰিভাগত দুয়ো মেৰুৰপৰা সমদূৰত পূবা-পশ্চিমাকৈ এডাল কাল্পনিক বৃত্তাকাৰ ৰেখা কল্পনা কৰা হৈছে, যাক বিষুৱৰেখা (Equator) বুলি কোৱা হয়। এই ৰেখাডালে পৃথিৱীখনক সমানে দুভাগত ভাগ কৰিছে – উত্তৰ অংশক উত্তৰ গোলার্ধ আৰু দক্ষিণ অংশক দক্ষিণ গোলার্ধ বোলা হয়। ইয়াৰ কৌণিক মান O° আৰু ইয়েই হৈছে আটাইতকৈ দীঘল অক্ষৰেখা।
৩. এটা গোলকৰ ছবি আঁকি তাত প্রধান অক্ষৰেখা কেইডাল দেখুওৱা।
উত্তৰ: (শিক্ষাৰ্থীয়ে পাঠ্যপুথিৰ চিত্ৰ ১.৮ ৰ সহায়ত নিজেই কৰিবলগীয়া কাম। প্রধান অক্ষৰেখাকেইডাল হ’ল- কর্কট-ক্ৰান্তি, মকৰ-ক্ৰান্তি, সুমেৰু বৃত্ত আৰু কুমেৰু বৃত্ত।)

অনুশীলনী – ৪ (পৃষ্ঠা ৭)
১. তলৰ প্ৰশ্নবোৰৰ উত্তৰ দিয়া-
(ক) দ্রাঘিমাৰেখা কাক বোলে?
উত্তৰ: উত্তৰ মেৰুৰপৰা দক্ষিণ-মেৰুলৈকে অংকন কৰা কাল্পনিক অর্ধবৃত্ত ৰেখাবোৰেই হৈছে দ্রাঘিমাৰেখা।
(খ) দ্রাঘিমাংশ কি?
উত্তৰ: দ্রাঘিমাৰেখাৰ কৌণিক মান বা জোখক দ্রাঘিমাংশ (Longitude) বুলি কোৱা হয়, যাক ডিগ্রী (°) হিচাপে প্ৰকাশ কৰা হয়।
(গ) পৃথিৱীৰ পূব আৰু পশ্চিম- এই দুয়ো দিশে মুঠ কিমানডাল দ্রাঘিমাৰেখা কল্পনা কৰা হৈছে?
উত্তৰ: O° দ্রাঘিমাৰেখাৰ পূব দিশে ১৮০ ডাল আৰু পশ্চিম দিশেও ১৮০ ডাল, অর্থাৎ মুঠতে ৩৬০ ডাল দ্রাঘিমাৰেখা কল্পনা কৰা হৈছে।
(ঘ) মুখ্য দ্রাঘিমাৰেখা কাক বোলে?
উত্তৰ: দ্রাঘিমাৰেখাবোৰৰ মান গণনা কৰিবলৈ লণ্ডণৰ গ্ৰীনউইচ মানমন্দিৰৰ ওপৰেদি যোৱা দ্রাঘিমাডালক O° বুলি ধৰি লোৱা হৈছে, ইয়াকে মুখ্য দ্রাঘিমাৰেখা (Prime Meridian) বোলে।
২. দ্রাঘিমাৰেখাৰ বিষয়ে বর্ণনা কৰা।
উত্তৰ: দ্রাঘিমাৰেখা হৈছে উত্তৰ মেৰুৰপৰা দক্ষিণ মেৰুলৈকে অংকন কৰা কাল্পনিক অর্ধবৃত্ত ৰেখা। প্রতিডাল দ্রাঘিমাৰেখাই সমান দৈৰ্ঘ্যৰ। এই ৰেখাবোৰ পৰস্পৰ সমান্তৰাল নহয়। ইহঁতৰ মাজৰ দূৰত্ব বিষুৱৰেখাৰ ওচৰত সৰ্বাধিক আৰু মেৰুৰ পিনে ক্ৰমে কমি গৈ মেৰুবিন্দুত লগ হৈ যায়।
৩. অক্ষৰেখা আৰু দ্রাঘিমাৰেখাৰ মাজৰ পাৰ্থক্য লিখা।
উত্তৰ: অক্ষৰেখা আৰু দ্রাঘিমাৰেখাৰ মাজৰ পাৰ্থক্যসমূহ হ’ল:
* অক্ষৰেখাবোৰ পৰস্পৰ সমান্তৰাল আৰু পূৰ্ণবৃত্ত। ইয়াৰ বিপৰীতে, দ্রাঘিমাৰেখাবোৰ পৰস্পৰ সমান্তৰাল নহয় আৰু এইবোৰ অর্ধবৃত্তহে।
* অক্ষৰেখাবোৰৰ পৰিধি বিষুৱৰেখাৰ পৰা মেৰুলৈকে ক্ৰমে কমি যায়, কিন্তু দ্রাঘিমাৰেখাবোৰৰ দৈৰ্ঘ্য সমান।
* দুডাল অক্ষৰেখাৰ মাজৰ ব্যৱধান সকলোতে সমান, কিন্তু দুডাল দ্রাঘিমাৰেখাৰ মাজৰ ব্যৱধান বিষুৱৰেখাৰ ওচৰত বেছি আৰু মেৰুৰ পিনে ক্ৰমে কমি যায়।

অনুশীলনী – ৫ (পৃষ্ঠা ৯)
১. তলৰ প্ৰশ্নবোৰৰ উত্তৰ দিয়া-
(ক) ‘NASA’ৰ সম্পূৰ্ণ ৰূপটো কি?
উত্তৰ: ‘NASA’ৰ সম্পূৰ্ণ ৰূপটো হ’ল- National Aeronautics and Space Administration।
(খ) সূৰ্যই কাৰ চাৰিওফালে পৰিভ্ৰমণ কৰে?
উত্তৰ: সূর্যই নিজ তাৰকাৰাজ্য (Milky Way Galaxy) ৰ কেন্দ্ৰৰ চাৰিওফালে পৰিভ্ৰমণ কৰে।
(গ) পৃথিৱীক নিজ মেৰুদণ্ডত এপাক ঘূৰিবলৈ কিমান সময় লাগে?
উত্তৰ: পৃথিৱীক নিজ মেৰুদণ্ডত এপাক ঘূৰিবলৈ ২৩ ঘন্টা ৫৬ মিনিট ৪ ছেকেণ্ড সময় লাগে।
(ঘ) অপসূৰ আৰু অনুসূৰ কাক বোলে?
উত্তৰ: পৃথিৱীয়ে সূৰ্যক প্রদক্ষিণ কৰোঁতে ৪ জুলাইৰ দিনাখন সূৰ্যৰপৰা আটাইতকৈ দূৰত অৱস্থান কৰে। ইয়াকে পৃথিৱীৰ অপসূৰ (Aphelion) অৱস্থান বোলে। আনহাতে, ৩ জানুৱাৰীৰ দিনাখন পৃথিৱীয়ে সূৰ্যৰ আটাইতকৈ ওচৰত অৱস্থান কৰে। পৃথিৱীৰ এই অৱস্থানক অনুসূৰ (Perihelion) বোলে।
(ঙ) পৃথিৱীয়ে সূৰ্যৰ চাৰিওফালে এপাক ঘূৰিবলৈ কিমান সময় লাগে?
উত্তৰ: পৃথিৱীয়ে সূৰ্যৰ চাৰিওফালে এপাক ঘূৰিবলৈ ৩৬৫ দিন ৫ ঘন্টা ৫৬ মিনিট ১৬ ছেকেণ্ড (অর্থাৎ এবছৰ) সময় লাগে।

২. আহ্নিক গতি কাক বোলে? ইয়াৰ দুটা ফলাফল লিখা।
উত্তৰ: পৃথিৱীয়ে নিজ মেৰুদণ্ডক কেন্দ্ৰ কৰি পশ্চিমৰপৰা পূবলৈ অবিৰামভাবে ঘূৰি থকা গতিক আহ্নিক গতি বা আৱৰ্তন গতি বোলে।
ইয়াৰ দুটা ফলাফল হ’ল:
* দিন আৰু ৰাতিৰ সংগটন হয়।
* সাগৰ-মহাসাগৰত জোৱাৰ-ভাটাৰ সৃষ্টি হয়।
৩. বার্ষিক গতি কাক বোলে? ইয়াৰ দুটা ফলাফল লিখা।
উত্তৰ: পৃথিৱীয়ে নিজ মেৰুদণ্ডত ঘূৰাৰ লগতে সূৰ্যৰ চাৰিওফালে এপাক ঘূৰা কাৰ্যকে বাৰ্ষিক গতি বা পৰিভ্ৰমণ গতি বোলে।
ইয়াৰ দুটা ফলাফল হ’ল:
* মাহ, ঋতু আৰু বছৰৰ পৰিৱৰ্তন হয়।
* দিন আৰু ৰাতিৰ দৈৰ্ঘ্যৰ তাৰতম্য হয় (সকলো দিনতে সমান নহয়)।

৪. পৃথিৱীৰ দুটা ভিন্ন অঞ্চলত কিয় একে সময়তে দিন-ৰাতি নহয়?
উত্তৰ: পৃথিৱীয়ে পশ্চিমৰপৰা পূবলৈ অবিৰামভাবে ঘূৰি থাকে (আহ্নিক গতি)। এই ঘূৰণৰ ফলত পৃথিৱীৰ যিটো ফাল সূৰ্যৰ পিনে থাকে, কেৱল সেই ফালটোতহে দিন হয় আৰু তাৰ বিপৰীত ফালটোত ৰাতি হয়। সেয়েহে পৃথিৱীৰ দুটা ভিন্ন অঞ্চলত একে সময়তে দিন-ৰাতি নহয়।
ভাবি উলিওৱা (পৃষ্ঠা ১০)
(ক) আমি দিনৰ আকাশত তৰা কিয় দেখিবলৈ নাপাওঁ?
উত্তৰ: দিনৰ ভাগত সূৰ্যৰ পোহৰ ইমানেই উজ্জ্বল যে সেই পোহৰে আমাৰ বায়ুমণ্ডলত বিচ্ছুৰিত হৈ আকাশখন পোহৰাই তোলে। এই উজ্জ্বলতাৰ বাবে তৰাবোৰৰ ক্ষীণ পোহৰ ম্লান হৈ পৰে, যাৰ বাবে আমি দিনত তৰা নেদেখোঁ।
(খ) ৰাতিৰ আকাশত চন্দ্র সদায় কিয় দেখা নাযায়?
উত্তৰ: চন্দ্ৰই পৃথিৱীৰ চাৰিওফালে পৰিভ্ৰমণ কৰে। এই পৰিভ্ৰমণৰ বাবে কেতিয়াবা চন্দ্ৰটো দিনৰ ভাগতহে আকাশত থাকে। তদুপৰি, ‘অমাৱস্যা’ তিথিত চন্দ্ৰটো পৃথিৱী আৰু সূৰ্যৰ মাজত থাকে, যাৰ ফলত সূৰ্যৰ পোহৰ চন্দ্ৰৰ আমাৰপৰা অদৃশ্য ফালটোত পৰে। সেয়েহে আমি পৃথিৱীৰপৰা চন্দ্ৰটোক সেইদিনা দেখিবলৈ নাপাওঁ।