পাঠ – ১৩: প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগ
পৃষ্ঠা ১০৪: ক – পাঠভিত্তিক ক্রিয়া
১। উত্তৰ দিয়া।
(ক) অসমত প্ৰলয়ংকৰী ভূমিকম্প হোৱা চন দুটা কি কি?
উত্তৰ: অসমত প্ৰলয়ংকৰী ভূমিকম্প হোৱা চন দুটা হ’ল ১৮৯৭ চন আৰু ১৯৫০ চন।
(খ) ১৮৯৭ চনত অসমত হোৱা ভূমিকম্পৰ উৎপত্তিস্থল ক’ত আছিল?
উত্তৰ: ১৮৯৭ চনত অসমত হোৱা ভূমিকম্পৰ উৎপত্তিস্থল খাছীয়া জয়ন্তীয়া পাহাৰ আছিল।
(গ) ২০০১ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত ভাৰতৰ কোন ৰাজ্যত ভূমিকম্প হৈছিল?
উত্তৰ: ২০০১ চনৰ ২৬ জানুৱাৰীত ভাৰতৰ গুজৰাট ৰাজ্যৰ ভূজ অঞ্চলত ভূমিকম্প হৈছিল।
(ঘ) কোন চনৰ ভূমিকম্পটোৰ পৰা অসমত বানপানীৰ প্ৰকোপ বাঢ়িল?
উত্তৰ: ১৯৫০ চনৰ ভূমিকম্পটোৰ পৰা অসমত বানপানীৰ প্ৰকোপ বাঢ়িল।
২। তলৰ প্ৰশ্নকেইটা আলোচনা কৰি উত্তৰ লিখা।
(ক) চান্দুবি বিল কেনেকৈ সৃষ্টি হ’ল?
উত্তৰ: বৰ্তমানৰ চান্দুবি বিল আচলতে এসময়ত পাহাৰ আছিল। ১৮৯৭ চনৰ বৰভূঁইকঁপতে (ভূমিকম্প) সেই ঠাইখন তললৈ গৈ বিলত পৰিণত হ’ল।
(খ) ১৯৫০ চনত ভূমিকম্পৰ ফলত অসমত কি কি পৰিৱৰ্তন হৈছিল?
উত্তৰ: ১৯৫০ চনৰ ভূমিকম্পৰ ফলত অৰুণাচল পাহাৰৰ বিশাল অংশ খহি পৰি বৰলুইতৰ বুকু বাম কৰি পেলাইছিল। ইয়াৰ ফলত অসমত প্ৰলয়ংকৰী বানপানী হৈছিল আৰু বহুত নদীৰ গতিপথ সলনি হৈছিল।
(গ) ‘চুনামি’ কি?
উত্তৰ: সাগৰত হোৱা ভূমিকম্প, আগ্নেয়গিৰিৰ উদগীৰণ আৰু সমুদ্ৰ গৰ্ভৰ আলোড়নৰ কাৰণে পানীৰ ওপৰত সৃষ্টি হোৱা প্ৰবল ঢৌক ‘চুনামি’ বুলি কোৱা হয়।
(ঘ) ভাৰতবৰ্ষত কেতিয়া আৰু কোন কোন ঠাইত চুনামিয়ে প্ৰভাৱ পেলাইছিল?
উত্তৰ: ২০০৪ চনৰ ২৬ ডিচেম্বৰত হোৱা চুনামিয়ে ভাৰতবৰ্ষত প্ৰভাৱ পেলাইছিল। ই ভাৰতৰ পূব উপকূল, বিশেষকৈ তামিলনাডু আৰু আন্দামান নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জত প্ৰভাৱ পেলাইছিল।
পৃষ্ঠা ১০৫: খ – ভাষা অধ্যয়ন (ব্যাৱহাৰিক ব্যাকৰণ)
৩। তলত দিয়া শব্দকেইটাৰে বাক্য সাজি কোৱা আৰু লিখা।
- পাহাৰ: ১৮৯৭ চনৰ ভূমিকম্পৰ উৎপত্তিস্থল আছিল খাছীয়া জয়ন্তীয়া পাহাৰ।
- বনভোজ: চান্দুবি বিল এতিয়া বনভোজৰ এক আকৰ্ষণৰ স্থলী।
- চান্দুবি বিল: ১৮৯৭ চনৰ ভূমিকম্পত চান্দুবি বিলৰ সৃষ্টি হৈছিল।
- আনন্দ: বনভোজ খাবলৈ গৈ সকলোৱে বৰ আনন্দ কৰিলে।
- আতংক: ভূমিকম্পৰ খবৰে মানুহৰ মনত আতংকৰ সৃষ্টি কৰে।
- ভূমিকম্প: ১৯৫০ চনৰ ভূমিকম্পৰ ফলত অসমত বানপানীৰ প্ৰকোপ বাঢ়িছিল।
৪। উদাহৰণৰ দৰে শব্দ গঠন কৰা আৰু অভিধান চাই অৰ্থ জানি লোৱা।
- বিভিন্ন + তা = বিভিন্নতা
- প্ৰসাৰ + ইত = প্ৰসাৰিত
পৃষ্ঠা ১০৬: খ – ভাষা অধ্যয়ন (অৱশিষ্ট)
৫। তলৰ বাক্যকেইটাৰ পৰা অব্যয় পদবোৰ বিচাৰি উলিয়াই লিখা।
উত্তৰ: (কথোপকথনটোৰ পৰা বাছি উলিওৱা অব্যয় পদবোৰ হ’ল)
হেৰা, বা, বুলি, পিছে, দিয়া, বাৰু, উঃ, যে, নে, হয়, আৰু।
৬। পাঠত থকা যুৰীয়া শব্দবোৰ বিচাৰি লিখা।
উত্তৰ: ঘৰ-দুৱাৰ, ৰাস্তা-পদূলি, সা-সম্পত্তি, জীৱ-জন্তু, উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চল, ঘৰ-গৃহহীন।
পৃষ্ঠা ১০৭: গ – জ্ঞান সম্প্ৰসাৰণ
৭। তোমালোকে ভূমিকম্প, বানপানী আৰু ধুমুহা-বতাহ আদিৰ পৰা পোৱা অভিজ্ঞতাসমূহ শ্ৰেণীকোঠাত কোৱা।
(টোকা: এইটো ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে এটা আলোচনামূলক ক্ৰিয়া-কলাপ।)
৮। ভূমিকম্পৰ সময়ত মাৰা-দেউতাৰাহঁতে তোমালোকক কি কি কৰিবলৈ কয়?
উত্তৰ: ভূমিকম্পৰ সময়ত মাৰা-দেউতাৰাহঁতে আমাক মুকলি ঠাইলৈ ওলাই আহিবলৈ কয়। যদি ঘৰৰ ভিতৰত থাকিব লগা হয়, তেন্তে বিচনা বা মেজৰ তলত আশ্ৰয় ল’বলৈ কয়।
৯। তলৰ ছবিখন চোৱা আৰু তাত দেখা দৃশ্যৰ আলমত পাঁচশাৰী বাক্য লিখি ছবিখনৰ নামকৰণ কৰা।
(টোকা: পৃষ্ঠা ১০৭ ৰ এই প্ৰশ্নটোৱে পৃষ্ঠা ১০৮ ৰ ছবিখনক বুজাইছে।)
উত্তৰ:
(ছবিৰ বৰ্ণনা)
১. ছবিখনত ধাৰাসাৰ বৰষুণ দি থকা এটা দৃশ্য দেখা গৈছে।
২. ৰাস্তাবোৰ পানীৰে উপচি পৰিছে।
৩. স্কুলীয়া ছাত্ৰ-ছাত্ৰী আৰু আন মানুহবোৰে বৰষুণৰ মাজেৰে অসুবিধাৰে খোজ কাঢ়ি গৈ আছে।
৪. কেইবাখনো বাছ আৰু গাড়ী পানীৰ মাজেৰে লাহে লাহে গৈ আছে।
৫. কিছুমান মানুহে ছাতি লৈছে আৰু কিছুমানে বৰষুণত তিতি গৈছে।
নামকৰণ: বাৰিষাৰ এজাক ধাৰাসাৰ বৰষুণ।
পৃষ্ঠা ১০৮: ঘ – প্ৰকল্প
১০। ভূমিকম্পৰ ধ্বংসলীলা বা বানপানীৰ ধ্বংসলীলা সম্পৰ্কে বৰ্ণনা কৰি প্ৰত্যেকেই একোটা কবিতা, গল্প বা দফা একোটা প্ৰস্তুত কৰা।
(টোকা: এইটো ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে এটা প্ৰকল্পমূলক কাম।)
১১। আকস্মিক বক্তৃতা প্ৰতিযোগিতাত অংশগ্ৰহণ কৰা।
(টোকা: এইটো ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে এটা ক্ৰিয়া-কলাপ।)
১২। …প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগৰ ছবিসমূহ… সংগ্ৰহ কৰি এখন চার্ট প্ৰস্তুত কৰা…।
(টোকা: এইটো ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে এটা প্ৰকল্পমূলক কাম।)
১৩। প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগ [বানপানী/ভূমিকম্প]ৰ সময়ত ল’বলগীয়া সাৱধানতা সম্পৰ্কে লিখি… পোষ্টাৰ প্ৰস্তুত কৰা।
(টোকা: এইটো এটা প্ৰকল্পমূলক কাম। পাঠৰ আধাৰত ভূমিকম্পৰ সাৱধানতাসমূহ তলত দিয়া হ’ল:)
- ভূমিকম্পৰ সময়ত ল’বলগীয়া সাৱধানতা:
- মুকলি ঠাইলৈ ওলাই আহিব লাগে।
- পকী ঘৰত থাকিলে বিচনা বা মেজৰ তলত আশ্ৰয় ল’ব লাগে।
- লিফ্ট (Lift) ব্যৱহাৰ কৰিব নালাগে।
- ঘৰৰ মূল বিজুলী সংযোগ বন্ধ কৰি দিব লাগে।
- ডাঙৰ গছৰ তলত আশ্ৰয় ল’ব নালাগে।