পাঠ – ১২: নামৰ বেবেৰিবাং
(লেখক: সাহিত্যাচাৰ্য অতুল চন্দ্ৰ হাজৰিকা)
পৃষ্ঠা ৯৬: ক – পাঠভিত্তিক ক্রিয়া
৪। তলৰ শব্দসমূহৰ অৰ্থ কাঁড় চিন দি মিলোৱা।
(মিল খুৱাই তলত দিয়া হ’ল)
- নুটুটে – নকমে
- ৰৰৈয়া – (পাঠৰ অৰ্থ অনুসৰি) ধনে-জনে ভৰপূৰ
- ডাল-দৰিদ্ৰ – অতি দুখীয়া
- বেজবেজাই – ডাকি যোৱাকৈ, বিজবিজনি অনুভৱ কৰা
- সুৰসুৰকৈ – কোনো শব্দ বা ওজৰ-আপত্তি নকৰাকৈ
- মৰচেৰেলা – শুকাই-ক্ষীণাই মৰাৰ নিচিনা হোৱা
- জকাই – জাকৈ (বাঁহেৰে সজা তিনিকোণীয়া মাছ মৰা সঁজুলি)
- পেটাৰি – জঁপা, ঢাকনি থকা বেতেৰে তৈয়াৰ কৰা কাপোৰকানি ৰাখিব পৰা এবিধ যতন
৫। উত্তৰ দিয়া।
(ক) নিধনীৰামৰ ঘৰ ক’ত আছিল?
উত্তৰ: নিধনীৰামৰ ঘৰ সোণাপুৰ গাঁৱত আছিল।
(খ) নিধনীৰাম অভাৱী আছিল নেকি?
উত্তৰ: নিধনীৰাম অভাৱী নাছিল, তেওঁ দৰাচলতে ধনী আছিল।
(গ) মানুহজনে কাটি থকা গছজোপাৰ নাম কি?
উত্তৰ: মানুহজনে কাটি থকা গছজোপাৰ নাম ‘অমৰা’।
(ঘ) হালোৱা মানুহজনৰ নাম কি আছিল?
উত্তৰ: হালোৱা মানুহজনৰ নাম ‘মৰা’ আছিল।
৬। কোনে, কাক কৈছিল কোৱা।
(ক) “এই জোপা কি গছহে ককাই?”
উত্তৰ: নিধনীৰামে মৰা গছজোপা কাটি থকা গিৰিহঁতক (মানুহজনক) কৈছিল।
(খ) “পাৰোঁতোন- নিজৰা।”
উত্তৰ: নিজৰাৰ পাৰত খেলি থকা ল’ৰা-ছোৱালীজাকে নিধনীৰামক কৈছিল।
(গ) “মোৰ নাম মৰা।”
উত্তৰ: হালোৱা মানুহজনে নিধনীৰামক কৈছিল।
(ঘ) “বোলো কোৱা কি? তুমি দেখোন জীয়া। মৰা হ’লা কেনেকৈ?”
উত্তৰ: নিধনীৰামে হালোৱা মানুহজনক (মৰাক) কৈছিল।
(ঙ) “জকাই বাইছোঁহে বাইছোঁ, খলিহা-পুঠী এটাও পোৱা নাই দেউতা।”
উত্তৰ: হোলাত জকাই বাই থকা ‘লখিমী’ নামৰ ছোৱালীজনীয়ে নিধনীৰামক কৈছিল।
পৃষ্ঠা ৯৭: ক – পাঠভিত্তিক ক্রিয়া (অৱশিষ্ট)
৭। নিধনীৰামক গাঁৱৰ মানুহে নিধনীৰাম বুলি মাতিলে কিয় তাৰ গা বেজবেজাইছিল লিখা।
উত্তৰ: নিধনীৰাম নামতহে ‘নিধনী’ (দুখীয়া) আছিল, আচলতে তেওঁ ধনী আছিল। তেওঁৰ গোহালিত গৰু, পুখুৰীত মাছ, ভঁৰালত ধান, পেটাৰিত ধন— কোনোফালেই অভাৱ নাছিল। নিজ নামটো কামৰ সম্পূৰ্ণ ওলোটা হোৱাৰ বাবে মানুহে তেওঁক নিধনী বুলি মাতিলে তেওঁৰ গাত বিছা-বৰলে ডকা যেন পাইছিল (গা বেজবেজাইছিল)।
৮। নিধনীৰামে শেষত ভবা যোজনা ফাকিৰ অৰ্থ লিখা।
উত্তৰ: নিধনীৰামে শেষত ভবা যোজনা ফাকি হ’ল—
“অমৰা মৰে, নিজৰা জৰে
মৰাই বায় হাল,
লখিমীয়ে পিন্ধে ফটাকানি
মই নিধনী হোৱাই ভাল।”
অৰ্থ: এই যোজনাফাকিৰ অৰ্থ হ’ল যে তেওঁ লগ পোৱা সকলোৰে নামবোৰ তেওঁলোকৰ অৱস্থাৰ সম্পূৰ্ণ বিপৰীত। ‘অমৰা’ নামৰ গছজোপা মৰি আছে, ‘নিজৰা’ (ন-জৰা অৰ্থাৎ নুশুকুৱা) শুকাই গৈছে, ‘মৰা’ নামৰ মানুহজন জীয়াই থাকি হাল বাই আছে, আৰু ‘লখিমী’ (ধনৰ দেৱী) নামৰ ছোৱালীজনীয়ে ফটাকানি পিন্ধি আছে। সেয়েহে তেওঁ ভাবিলে যে সকলোৰে নাম ওলোটা যেতিয়া, তেওঁ ‘নিধনী’ (দুখীয়া) নামটো লৈ ‘ধনী’ হৈ থকাই ভাল।
৯। তলৰ ‘ক’-অংশৰ শব্দৰ লগত ‘খ’-অংশ মিলাই লিখা।
- গোহালিত – গৰু
- পুখুৰীত – মাছ
- ভঁৰালত – ধান
- বাৰীত – তামোল-পাণ
- শাকনিত – শাক
- চালত – কোমোৰা
- ফুলনিত – ফুল
১০। তলৰ ছবিখন ভালদৰে চোৱা আৰু ছবিৰ কথাখিনি কাহিনী আকাৰে লিখা।
(টোকা: এইটো ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে এটা ৰচনামূলক কাম।)
পৃষ্ঠা ৯৮: খ – ভাষা অধ্যয়ন (ব্যাৱহাৰিক ব্যাকৰণ)
১১। …‘ক-অংশ’ৰ লগত ‘খ-অংশ’ৰ শব্দ লগ লগাই… যুৰীয়া শব্দ গঠন কৰা।
- ককা – আইতা (উদাহৰণ)
- ভাই – ভনী
- আই – বোপাই
- পেহা – পেহী
- জী – জোঁৱাই
- শাহু – শহুৰ
- তাৱৈ – আমৈ
১২। তলৰ শব্দবোৰৰ বিপৰীত অর্থ প্ৰকাশক শব্দ লিখা।
- ভাল – বেয়া
- জীয়া – মৰা
- নিধনী – ধনী
- বহল – ঠেক
- নেলাগে – লাগে
- নুটুটে – টুটে
- নোৱাৰে – পাৰে
- নেমাতিলে – মাতিলে
পৃষ্ঠা ৯৯: খ – ভাষা অধ্যয়ন (অৱশিষ্ট)
১৩। (ক) বাক্য ৰচনা কৰা।
- গা বেজবেজাই যা: ধনী মানুহজনক নিধনী বুলি মাতিলে তেওঁৰ গা বেজবেজাই যায়।
- ডাল-দৰিদ্ৰ: গাঁওখনৰ নাম সোণাপুৰ হ’লেও মানুহবিলাক ডাল-দৰিদ্ৰ আছিল।
- ভেকাহি মাৰ্: মোৰ কথা শুনি তেওঁ মোক ভেকাহি মাৰি উঠিল।
- গা নচুৱাই ফুৰ্: কিছুমান ল’ৰাই কাম-বন নকৰি দিনটো গা নচুৱাই ফুৰে।
(খ) …তলত দিয়া শব্দবোৰৰ লগত ‘ঈ’ প্রত্যয় যোগ হ’লে কি হয় লিখোঁ আহা।
- জ্ঞান + ঈ = জ্ঞানী
- মান + ঈ = মানী
- গুণ + ঈ = গুণী
- সুখ + ঈ = সুখী
- দুখ + ঈ = দুখী
পৃষ্ঠা ১০০: গ – জ্ঞান সম্প্ৰসাৰণ
১৪। আনে তোমাৰ বিষয়ে কোৱা কোনবোৰ কথাই তোমাৰ গা বেজবেজাই যায় লিখা।
(টোকা: এইটো ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে এটা ব্যক্তিগত উত্তৰৰ প্ৰশ্ন।)
১৫। …তুমি দেখা… তেনেকুৱা মাছ ধৰা উৎসৱৰ বিষয়ে বৰ্ণনা কৰা।
(টোকা: এইটো ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে এটা বৰ্ণনামূলক কাম।)
১৬। …তোমালোকে চুলি, দাঁত, ছাল আদি শৰীৰৰ অংগ-প্ৰত্যংগবোৰৰ কেনেধৰণে যত্ন লোৱা, দলত আলোচনা কৰি লিখা।
(টোকা: এইটো ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে এটা আলোচনামূলক কাম।)
১৭। পুৰণি কালত আমাৰ খেতিয়কসকলে গৰুৰে হাল বাই খেতি কৰিছিল। কিন্তু এতিয়া কি কি উপায়েৰে হাল বোৱা, মৰণা মৰা আদি কাম কৰে লিখা।
উত্তৰ: এতিয়া আমাৰ খেতিয়কসকলে গৰুৰ উপৰিও আধুনিক যন্ত্ৰ-পাতিৰ সহায়ত খেতি কৰে। হাল বোৱাৰ বাবে ‘ট্ৰেক্টৰ’ বা ‘পাৱাৰ টিলাৰ’ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। মৰণা মৰাৰ বাবে ‘থ্ৰেছাৰ’ মেচিন ব্যৱহাৰ কৰা হয়, যিয়ে অতি কম সময়তে ধানৰ মৰণা মাৰি খেৰ আৰু ধান পৃথক কৰে।