জিকিৰ
১।
চমু উত্তৰ দিয়া:
(ক) জিকিৰৰ ৰচক কোন?
Ans. জিকিৰৰ ৰচক হ’ল আজান ফকিৰ (আজান পীৰ)।
(খ) কোনবোৰ গীতৰ সৈতে জিকিৰ গীতৰ সুৰৰ সাদৃশ্য আছে?
Ans. উজনি অসমত প্ৰচলিত বিভিন্ন লোকগীত যেনে- টোকাৰী গীত, দেহবিচাৰৰ গীত ইত্যাদিৰ সুৰৰ সৈতে জিকিৰ আৰু জাৰী গীতৰ সুৰৰ সাদৃশ্য আছে।
(গ) ‘জিকিৰ‘ শব্দটো কি শব্দৰ পৰা ওলাইছে?
Ans. ‘জিকিৰ’ শব্দটো আৰবী ‘জিক্ৰ‘ শব্দৰ অসমীয়া ৰূপ। ইয়াৰ অৰ্থ হ’ল ঘনে ঘনে উচ্চাৰণ কৰা।
২।
তলৰ শব্দবোৰৰ অৰ্থ লিখা:
- ৰছুল– দেৱদূত, ঈশ্বৰ প্ৰেৰিত পুৰুষ, আল্লাৰ দূত।
- মোমিন– বিশ্বাসী মুছলমান।
- ৰহম– দয়া।
- কুটুব– ধ্ৰুৱ নক্ষত্ৰ।
- বান্দা– ভৃত্য।
৩। ‘মক্কাৰ দুৱাৰত চাহাব জীৱই মাৰে তালি। যেনে শালে শ‘লৰ লগত দৰিকাৰ টপালি।।‘ –
উল্লিখিত কবিতাফাকিৰ অন্তর্নিহিত ভাৱটি বিশ্লেষণ কৰা।
- উত্তৰ: কবিতাফাকিৰ অন্তর্নিহিত ভাৱটো হ’ল – যিদৰে শাল মাছৰ লগত দৰিকা মাছৰ টপালি (মিল বা তুলনা) হয়, সেইদৰে আত্মা (জীৱ) আল্লাৰ ওচৰত, মক্কাৰ দুৱাৰত (পৱিত্ৰ স্থানত বা মুক্তিৰ দুৱাৰত) মিলি যাবলৈ ব্যাকুল হৈ পৰিছে। ইয়াৰ দ্বাৰা আল্লাৰ ওচৰত নিজৰ আত্মনিবেদনৰ কথা কোৱা হৈছে। জীৱ আৰু পৰমাত্মাৰ মিলনৰ বাবে যি প্ৰচেষ্টা, তাকেই এই পদফাকিৰে বুজোৱা হৈছে।
৪।
ব্যাখ্যা কৰা:
- (ক) পানী মৰে পিয়াহত, অগ্নি মৰে জাৰত। খোদা ৰছুল লুকাই আছে, মোমিনৰ আঁৰত।।
- উত্তৰ: এই পদফাকিৰ জৰিয়তে জীৱনৰ এক ডাঙৰ সাঁথৰ বা বৈপৰীত্য দাঙি ধৰিছে। ইয়াত পানীয়ে পিয়াহত মৰা আৰু জুইয়ে জাৰত মৰা – এই দুটা অসঙ্গতিপূৰ্ণ কথাৰ অৱতাৰণা কৰিছে । ইয়াৰ অৰ্থ হ’ল- যিজন পানীৰ অধিকাৰী বা জুইৰ অধিকাৰী, তেওঁৰ নিজেই সেইবোৰৰ অভাৱত মৰাৰ দৰে এক আচৰিত অৱস্থা। ঠিক সেইদৰে, খোদা আৰু ৰছুল (আল্লা আৰু তেওঁৰ দূত) বিশ্বাসী মুছলমানৰ (মোমিনৰ) মাজত বা আত্মাৰ গভীৰত লুকাই আছে । ইয়াৰ দ্বাৰা ইছলাম ধৰ্মৰ তত্ত্বগত দিশ প্ৰকাশ কৰিছে যে আল্লা বাহিৰত নহয়, তেওঁ বিশ্বাসী ভক্তৰ হৃদয়ত বিৰাজমান।
- (খ) মক্কাৰ দুৱাৰত চাহাব তিব্বেণীৰ ঘাট। বেহাব নোৱাৰে তাত মায়াই ভেটে বাট।।
- উত্তৰ: এই পদফাকিৰ মাজেৰে আজান ফকিৰে বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ সৈতে ইছলাম ধৰ্মৰ সমন্বয়ৰ ভাব প্ৰকাশ কৰিছে। মক্কা হৈছে মুছলমানসকলৰ পৱিত্ৰ তীৰ্থস্থান, আনহাতে তিব্বেণী (ত্রিবেণী) হৈছে হিন্দুসকলৰ পৱিত্ৰ তীৰ্থস্থান, য’ত গংগা, যমুনা আৰু সৰস্বতীৰ সংগম হৈছে । এই পদফাকিৰ দ্বাৰা আজান ফকিৰে কৈছে যে আল্লাৰ দৰবাৰত (মুক্তিৰ পথত) কোনো ভেদাভেদ নাই। কিন্তু এই পৱিত্ৰ ঠাইত (আল্লাৰ ওচৰত) মানুহে বিষয়-বাসনাৰ বেহা-বেপাৰ কৰিব নোৱাৰে । মায়া-ই বাট ভেটি ধৰে বাবে কোনো মানুহে এই মুক্তিৰ ঘাটত পাৰ হ’ব বা মুক্তিৰ পথত অগ্ৰসৰ হ’ব নোৱাৰে।
- (গ) সজাৰ মইনাটিৰ অনেক যুগুতি। দেও মাৰি পাৰ হ’লে এৰিলে পীৰিতি।।
- উত্তৰ: ইয়াত সজাৰ মইনা বুলিলে মানুহৰ আত্মা বা জীৱক বুজোৱা হৈছে, যি মায়াৰূপী সঁজাৰ ভিতৰত আৱদ্ধ হৈ থাকে । এই জীৱনটো ক্ষণস্থায়ী। মায়াৰূপী সঁজাত আৱদ্ধ থকাৰ সময়ছোৱাত মইনাটিয়ে নানান কৌশল বা ‘যুগুতি’ কৰে । কিন্তু যেতিয়া ই মৃত্যুৰ ৰূপত সঁজাৰ পৰা ওলাই যায় বা “দেও মাৰি পাৰ হয়” , তেতিয়া ই সংসাৰৰ সকলো ‘পীৰিতি’ বা মৰম-চেনেহ এৰি দি যায় । এই পদফাকিৰ দ্বাৰা মানৱ জীৱনৰ ক্ষণস্থায়িত্ব আৰু নশ্বৰতাৰ বিষয়ে কোৱা হৈছে।
৫। ভাষা–বিষয়ক:
১।
সমার্থক শব্দ লিখা:
| মূল শব্দ | সমার্থক শব্দ |
| চিন্তো | মনত পেলোৱা, চিন্তা কৰা, ভাবা, সুঁৱৰা |
| ঘাট | তীৰ্থ, নদীৰ পাৰ, তীব, পথালি, ভেটা |
| পীৰিতি | মৰম, প্ৰেম, স্নেহ, ভালপোৱা, চেনেহ |
| আচমান | আকাশ, নীলিমা, গগন, শূন্য, নভ |
| দৰিয়া | সাগৰ, নদী, জলধি, জলধৰ, সিন্ধু |
| পিয়াহ | পিয়াহ লগা, তৃষ্ণা, হেঁপাহ, হাবিয়াহ |
| বাট | পথ, ৰাস্তা, সৰু, আলি, পথা, গতি |
| ভেল | নাও, নাৱৰ অংশ, ভেলুকা, (ইয়াত ‘বিলাই’ৰ লগত নাৱৰ উপমা) |
|
|