পাঠঃ ২৪ – গণতন্ত্ৰ আৰু প্ৰচাৰ মাধ্যম, Class -7, SEBA
ক্ৰিয়াকলাপ (পৃষ্ঠাশ্ন: কেইবিধমান ছপা মাধ্যমৰ দ্বাৰা মুদ্রিত সামগ্ৰীৰ নমুনা সংগ্ৰহ কৰা আৰু সেইবোৰে প্ৰচাৰ ব্যৱস্থাত কি দৰে সহায় কৰে শিক্ষক বা অভিভাৱকৰ লগত আলোচনা কৰি জানি লোৱা।
উত্তৰ: (এইটো এটা ব্যৱহাৰিক কাম। ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে বাতৰিকাকত, আলোচনী, কিতাপ আদিৰ নমুনা সংগ্ৰহ কৰিব লাগিব [cit।
ছপা মাধ্যমসমূহে প্ৰচাৰ ব্যৱস্থাত এইদৰে সহায় কৰে:
ইয়াৰ ফলত মানুহে ৰাজনৈতিক, অৰ্থনৈতিক, সামাজিক, সাংস্কৃতিক আদি দিশত যথেষ্ট জ্ঞান অৰ্জন কৰিব পাৰে।
ই মানুহক শিল্প, সাহিত্য চৰ্চাৰ সুবিধা প্ৰদান কৰে।
ই মানুহৰ মাজত অন্তৰ্নিহিত হৈ থকা প্ৰতিভাৰ বিকাশত অৱদান আগবঢ়ায়।
চমু উত্তৰ দিয়া (পৃষ্ঠা ২০৮)
(ক) কম্পিউটাৰ কোনে আবিষ্কাৰ কৰিছিল?
উত্তৰ: ঊনবিংশ শতিকাত ইংৰাজ বিজ্ঞানী ছাৰ্লছ বেবেজে কম্পিউটাৰ আবিষ্কাৰ কৰিছিল।
(খ) ৰেডিঅ’ত কেনেধৰণৰ অনুষ্ঠান পৰিবেশন কৰে?
উত্তৰ: ৰেডিঅ’ত হিন্দী গীতৰ অনুষ্ঠান, কৃষকৰ অনুষ্ঠান, বিশিষ্ট ব্যক্তিসকলৰ ভাষণ, সাক্ষাৎকাৰ, খেলৰ চলন্ত বিৱৰণী আদি অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰে।
(গ) ঘনশ্যামে কম্পিউটাৰত কি কি কৰিবলৈ শিকিলে?
উত্তৰ: ঘনশ্যামে কম্পিউটাৰত ইণ্টাৰনেট, ই-মেইল আদিৰ যোগেদি বাৰ্তা আৰু তথ্য আদান-প্ৰদান আৰু সংৰক্ষণ কৰিবলৈ শিকিলে।
(ঘ) ইণ্টাৰনেট মানে কি?
উত্তৰ: ইণ্টাৰনেট হৈছে বহুবিলাক কম্পিউটাৰৰ সহযোগত গঢ়ি উঠা এক দ্ৰুততম যোগাযোগ ব্যৱস্থা।
(ঙ) গান্ধী কথাছবিখন চাই ঘনশ্যামৰ মনত কি ভাবৰ সঞ্চাৰ হ’ল?
উত্তৰ: ‘গান্ধী’ কথাছবিখন চোৱাৰ পিছত মহাত্মা গান্ধীৰ আদৰ্শই ঘনশ্যামক বাৰুকৈয়ে অনুপ্ৰাণিত কৰিছে।
চমু উত্তৰ দিয়া (পৃষ্ঠা ২১০)
(ক) দাণ্ডিযাত্ৰাৰ নেতৃত্ব কোনে বহন কৰিছিল?
উত্তৰ: দাণ্ডিযাত্ৰাৰ নেতৃত্ব গান্ধীজীয়ে বহন কৰিছিল।
(খ) জনমত কি?
উত্তৰ: দেশ বা জাতিৰ সামগ্ৰিক কল্যাণৰ অৰ্থে জনসাধাৰণে যুক্তিসংগতভাৱে যি মত প্ৰকাশ কৰে তাকে জনমত বোলে।
(গ) গণতন্ত্ৰৰ মূল ভেটি কি কি?
উত্তৰ: সততা আৰু নিষ্ঠা গণতন্ত্ৰৰ মূল ভেটিস্বৰূপ।
(ঘ) গণতন্ত্ৰৰ সফলতা কিহৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে?
উত্তৰ: গণতন্ত্ৰৰ সফলতা বহু পৰিমাণে প্ৰচাৰ মাধ্যমৰ ভূমিকাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে।
অনুশীলনী (পৃষ্ঠা ২১১)
১। চমু উত্তৰ লিখা-
(ক) প্ৰচাৰ মানে কি?
উত্তৰ: সাধাৰণতে প্ৰচাৰ বুলিলে যিকোনো খবৰ, বাতৰি, আদেশ, অনুদেশ, উপদেশ আদি এজনৰ পৰা আন এজনলৈ, এখন ঠাইৰ পৰা আন এখন ঠাইলৈ সম্প্ৰসাৰিত হোৱা প্ৰক্ৰিয়াকে বুজা যায়।
(খ) প্ৰচাৰ মাধ্যমৰ বিভিন্ন ভাগসমূহ কি কি?
উত্তৰ: প্ৰচাৰ মাধ্যমৰ বিভিন্ন ভাগসমূহ হ’ল মুদ্ৰিত মাধ্যম আৰু ইলেকট্ৰ’নিক মাধ্যম।
(গ) গণমাধ্যম কাক কয়? উদাহৰণ দিয়া।
উত্তৰ: প্ৰচাৰ মাধ্যমৰ ভিতৰত যিবোৰ মাধ্যমৰ পৰিসৰ ব্যাপক, যিবোৰে অতি কম সময়ৰ ভিতৰত বহুলোকৰ মাজত খবৰ-বাতৰিসমূহ সম্প্ৰচাৰ কৰিব পাৰে, সেইবোৰক গণমাধ্যম বুলি কোৱা হয় । উদাহৰণ হ’ল— বাতৰিকাকত, আলোচনী, কিতাপ (মুদ্ৰিত মাধ্যম), আৰু ৰেডিঅ’, টেলিফোন, ম’বাইলফোন, দূৰদৰ্শন (ইলেকট্ৰ’নিক মাধ্যম) , লগতে চলচ্চিত্ৰ, নাটক, গীত-মাত আদি।
(ঘ) প্ৰাচীন কালত ব্যৱহৃত দুই প্ৰকাৰৰ প্ৰচাৰ মাধ্যম কি কি?
উত্তৰ: প্ৰাচীন কালত ব্যৱহৃত দুই প্ৰকাৰৰ প্ৰচাৰ মাধ্যম আছিল পাৰ চৰাই (ঠেঙত চিঠি বান্ধি দি) আৰু ঢোলপিটি বা কাঁহ-ঘণ্টা বজাই জাননী দিয়া।
(ঙ) ছপাশাল পোন প্রথমে কোনে আৰু কেতিয়া আবিষ্কাৰ কৰিছিল?
উত্তৰ: ১৬শ শতিকাত জাৰ্মানীৰ জোহান গুটেনবাৰ্গে ছপাশাল পোন প্রথমে আৱিষ্কাৰ কৰিছিল।
২। উত্তৰ লিখা-
(ক) প্ৰচাৰ মাধ্যমসমূহ কেইপ্ৰকাৰ আৰু কি কি? সেই মাধ্যমসমূহে জনসাধাৰণক কেনেধৰণে সহায় কৰে?
উত্তৰ: প্ৰচাৰ মাধ্যমসমূহ দুই প্ৰকাৰৰ— মুদ্ৰিত মাধ্যম (যেনে বাতৰিকাকত, কিতাপ) আৰু ইলেকট্ৰ’নিক মাধ্যম (যেনে ৰেডিঅ’, টেলিভিছন)।
সেই মাধ্যমসমূহে জনসাধাৰণক বিভিন্ন ধৰণে সহায় কৰে:
মানুহে ৰাজনৈতিক, অৰ্থনৈতিক, সামাজিক, সাংস্কৃতিক আদি দিশত যথেষ্ট জ্ঞান অৰ্জন কৰিব পাৰে।
ই মানুহক শিল্প, সাহিত্য চৰ্চাৰ সুবিধা দি অন্তর্নিহিত প্ৰতিভাৰ বিকাশত সহায় কৰে
চৰকাৰৰ বিভিন্ন আঁচনিসমূহৰ বিষয়ে জনসাধাৰণে জানিব পাৰে আৰু তাৰ সুবিধা গ্ৰহণ কৰিব পাৰে।
ই জনমত গঠনত সহায় কৰে আৰু সন্ত্ৰাসবাদ, দুৰ্নীতি আদিৰ বিৰুদ্ধে জনসাধাৰণক সজাগ কৰে।
(খ) গণতন্ত্ৰ সবলীকৰণত প্ৰচাৰ মাধ্যমে কেনেধৰণে প্ৰভাৱ পেলায়?
উত্তৰ: গণতন্ত্ৰ সবলীকৰণত প্ৰচাৰ মাধ্যমে গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰভাৱ পেলায়। গণতন্ত্ৰৰ সফলতা বহু পৰিমাণে প্ৰচাৰ মাধ্যমৰ ভূমিকাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰে। ই চৰকাৰ আৰু ৰাইজৰ মাজত যোগসূত্ৰ হিচাপে কাম কৰে। ই জনমত গঠনত আগভাগ লয় আৰু চৰকাৰী কাম-কাজত পৰামৰ্শ, অভিযোগ বা সমালোচনা আগবঢ়োৱাৰ মঞ্চ দিয়ে। ই জনসাধাৰণক নিৰ্বাচনত অংশগ্ৰহণ, ভোটাধিকাৰ সাব্যস্তকৰণ আৰু দায়িত্বশীল প্ৰতিনিধি নিৰ্বাচনৰ বাবে সজাগ আৰু সচেতন কৰে।
৩। খালী ঠাই পূৰ কৰা-
(ক) ____ ব্যৱস্থাৰ লগত জড়িত সকলো উপাদানেই প্ৰচাৰৰ একোটা একোটা মাধ্যম।
উত্তৰ: যোগাযোগ
(খ) মানুহৰ মাজত ____ হৈ থকা প্ৰতিভাৰ বিকাশত প্ৰচাৰ মাধ্যমৰ অৱদান উল্লেখনীয়।
উত্তৰ: অন্তৰ্নিহিত
(গ) ____ ছপাশাল আৱিষ্কাৰ কৰিছিল।
উত্তৰ: জোহান গুটেনবাৰ্গে
(ঘ) কম্পিউটাৰক অসমীয়াত ____ যন্ত্ৰ বুলি কোৱা হয়।
উত্তৰ: পৰিকলন
(ঙ) গণতন্ত্ৰত চৰকাৰ আৰু ৰাইজৰ মাজৰ ____ হৈছে প্ৰচাৰ মাধ্যম।
উত্তৰ: যোগসূত্ৰ
৪। শুদ্ধ উত্তৰটো বাছি উলিওৱা-
(ক) জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালাক ৰূপকোঁৱৰ/সৈনিক শিল্পী বুলি কোৱা হয়।
উত্তৰ: জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালাক ৰূপকোঁৱৰ বুলি কোৱা হয়।
(খ) অতীজত ৰজাই প্ৰজাক বাতৰি দিবৰ বাবে মাইক/ঢোলৰ সহায় লৈছিল।
উত্তৰ: অতীজত ৰজাই প্ৰজাক বাতৰি দিবৰ বাবে ঢোলৰ সহায় লৈছিল।
(গ) মুদ্ৰিত মাধ্যমসমূহ হ’ল ৰেডিঅ’/কিতাপ।
উত্তৰ: মুদ্ৰিত মাধ্যমসমূহ হ’ল কিতাপ।
(ঘ) অনাতাঁৰ যন্ত্ৰৰ আৱিষ্কাৰক আৰ্কিমিডিছ/মাৰ্কনি।
উত্তৰ: অনাতাঁৰ যন্ত্ৰৰ আৱিষ্কাৰক মাৰ্কনি।
(ঙ) ইলেকট্ৰ’নিক মাধ্যম হ’ল বাতৰিকাকত/কম্পিউটাৰ।
উত্তৰ: ইলেকট্ৰ’নিক মাধ্যম হ’ল কম্পিউটাৰ।
৫। প্রকল্প:
প্ৰশ্ন: তোমালোকৰ অঞ্চলত দেখা কেইখনমান চৰকাৰী বিজ্ঞাপনৰ ফলক চাই আঁচনিকেইখনৰ নাম তালিকাভুক্ত কৰা। আঁচনিবোৰৰ অধীনত চৰকাৰে কি কি পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰিছে শিক্ষক-অভিভাৱকৰ লগত আলোচনা কৰি একোটিকে টোকা লিখা।
উত্তৰ: (এইটো ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বাবে এটা ব্যৱহাৰিক প্ৰকল্প।)