পাঠ ১২: অ’ মোৰ আপোনাৰ দেশ (পৃষ্ঠা ১০৫-১১১)
ক্ৰিয়া-কলাপ (পৃষ্ঠা ১০৬)
৩। উত্তৰ দিয়া।
(ক) কবিয়ে কোনখন দেশক আপোনাৰ দেশ বুলি কৈছে?
উত্তৰ: কবিয়ে অসম দেশক আপোনাৰ দেশ বুলি কৈছে।
(খ) আপোনাৰ দেশ কেনে আছিল বুলি কবিয়ে উল্লেখ কৰিছে?
উত্তৰ: আপোনাৰ দেশখন শুৱলা, চহকী আৰু মৰমৰ দেশ আছিল বুলি কবিয়ে উল্লেখ কৰিছে, যাৰ তুলনা ক’তো পোৱা নাযায়।
(গ) কবিয়ে উল্লেখ কৰা দেশখনৰ কি কিহে আমাৰ মন মোহে?
উত্তৰ: কবিয়ে উল্লেখ কৰা দেশখনৰ সেউজীয়া পথাৰ, পাহাৰ-ভৈয়ামৰ সৌন্দৰ্য, অতীতৰ বীৰ পুৰুষৰ কাহিনী আৰু সাতামপুৰুষীয়া ইতিহাসে আমাৰ মন মোহে।
(ঘ) কবিয়ে উল্লেখ কৰা দেশখনক কাৰ লগত তুলনা কৰিছে?
উত্তৰ: কবিয়ে উল্লেখ কৰা দেশখনক ‘ৰাণী’ৰ লগত তুলনা কৰিছে।
(ঙ) কবিয়ে ক’ত জনম লোৱাৰ কথা কৈছে?
উত্তৰ: কবিয়ে এইখন আপোনাৰ দেশতে (অসমতে) জনম লোৱাৰ কথা কৈছে।
(চ) কবিয়ে কিহেৰে দেশৰ সেৱা কৰিবলৈ ওলাইছে?
উত্তৰ: কবিয়ে ‘এই শৰীৰ’, ‘এই মন’ আৰু ‘এই ধনেৰে’ দেশৰ সেৱা কৰিবলৈ ওলাইছে।
(ছ) কবিয়ে কিহৰ বাবে মৰিবলৈ ওলাইছে?
উত্তৰ: কবিয়ে আপোনাৰ দেশৰ কল্যাণৰ বাবে মৰিবলৈ ওলাইছে।
(জ) কবিয়ে কিহৰ বাবে নতুন শক্তি পাব?
উত্তৰ: কবিয়ে দেশৰ কল্যাণ সাধন কৰিব পাৰিলে নতুন শক্তি পাব।
(ঝ) কবিয়ে জনমভূমিৰ ওচৰত কি বুলি মিনতি জনাইছে?
উত্তৰ: কবিয়ে জনমভূমিৰ ওচৰত মিনতি জনাইছে যাতে তেওঁ লোৱা ‘সন্তানৰ এই শপত’ ৰাখিব পাৰে, অৰ্থাৎ দেশৰ সেৱা আৰু কল্যাণৰ শপত পূৰণ কৰিব পাৰে।
৪। গীতটোৰ মূলভাব লিখা।
উত্তৰ: ‘অ’ মোৰ আপোনাৰ দেশ’ গীতটোত কবি লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱাই অসম দেশৰ প্ৰতি থকা গভীৰ ভালপোৱা আৰু শ্ৰদ্ধা প্ৰকাশ কৰিছে। তেওঁৰ মতে, অসমৰ দৰে ইমান শুৱলা, চহকী আৰু মৰমৰ দেশ আন ক’তো নাই। অসমৰ সেউজীয়া পথাৰ, ইয়াৰ পাহাৰ-ভৈয়াম, বীৰ পুৰুষসকলৰ কাহিনী আৰু গৌৰৱময় ইতিহাসে সকলোৰে মন মুহি ৰাখে। কবিয়ে এই পৱিত্ৰ দেশত জন্ম লোৱা বাবে গৌৰৱ অনুভৱ কৰে আৰু নিজৰ শৰীৰ, মন আৰু ধনেৰে দেশৰ সেৱা কৰিবলৈ শপত খাইছে। দেশৰ কল্যাণৰ বাবে তেওঁ জীৱন ত্যাগ কৰিবলৈও সাজু, কাৰণ এই সেৱাৰ মাজেৰেই তেওঁ নতুন শক্তি লাভ কৰিব বুলি বিশ্বাস কৰে।
৫। গীতটোৰ উপমা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা শব্দটো বাছি উলিয়াই লিখা।
উত্তৰ: গীতটোত দেশখনক ‘ৰাণী’ বুলি কোৱা হৈছে, সেয়ে উপমা হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা শব্দটো হ’ল ‘ৰাণী’।
৬। তলৰ শব্দবোৰৰ অৰ্থ শব্দ সম্ভাৰ আৰু অভিধান চাই লিখা।
দিন ৰুণু – দিনৰ পোহৰ
পাই-গোটে-পোটে জঁঞাল – পৰিপুষ্ট, গোটেই গাত
নি স্বাৰ্থ – স্বাৰ্থ নথকা, স্বাৰ্থবিহীন
স্বাৰ্থ – নিজৰ লাভ
পবিত্ৰ – শুদ্ধ, নিৰ্মল
শত্ৰু – অৰি, বৈৰী
বলী – বলৱান, শক্তিশালী
অটুট – ভঙা-ছিগা নোহোৱা
ফটিক – এবিধ ফটফটীয়া বগা পাথৰ
পখি – চৰাই
যথাৰ্থ – প্ৰকৃত, উচিত
সামান্য – অলপ, তাকৰ
হিত – উপকাৰ, মঙ্গল
পৰিত্ৰাণ – মুক্তি, ৰক্ষা
সবেয়ে – সকলোৱে
জল – পানী
ক্ৰিয়া-কলাপ (পৃষ্ঠা ১০৭)
৭। তলত দিয়া শব্দকেইটাৰে এটা অৰ্থপূৰ্ণ বাক্য লিখা।
স্বাৰ্থ-বিহীন – মহাত্মা গান্ধীয়ে স্বাৰ্থ-বিহীনভাৱে দেশৰ সেৱা কৰিছিল।
সুখ শুলে – গোটেই দিনটো কাম কৰি মানুহজন ৰাতি সুখ শুলে।
পৰিত্ৰাণ – বানপানীৰ পৰা পৰিত্ৰাণ পাবলৈ মানুহবোৰে ওখ ঠাইলৈ গ’ল।
৮। প্ৰসঙ্গ সংগতি দৰ্শাই ব্যাখ্যা কৰা।
“বিশ্ব-প্ৰেমে পৰি ভাই-ভনী সকলোকে
বিশ্ব-সংসাৰী ভাই-ভনী ভাবি ল’বা,
সুখৰ নপৰে ওৰ।”
উত্তৰ: উক্ত কবিতাফাঁকি তৰুণৰাম ফুকনৰ ‘যথাৰ্থ মানুহ হ’বা’ নামৰ কবিতাটিৰ পৰা লোৱা হৈছে।
কবিয়ে এই ফাঁকিৰ জৰিয়তে প্ৰকৃত সুখ লাভৰ উপায় বৰ্ণনা কৰিছে। তেওঁ কৈছে যে আমি যদি বিশ্ব-প্ৰেমত মজি আমাৰ চাৰিওফালে থকা সকলো মানুহক নিজৰ ভাই-ভনী বুলি ভাবিব পাৰোঁ, আৰু গোটেই বিশ্ব-সংসাৰকে এক পৰিয়াল বুলি গণ্য কৰিব পাৰোঁ, তেন্তে আমাৰ সুখৰ কোনো অন্ত (ওৰ) নাথাকিব। অৰ্থাৎ, যেতিয়া আমি স্বাৰ্থপৰতা ত্যাগ কৰি সকলোকে আপোন কৰি ল’ব পাৰিম, তেতিয়াই আমি প্ৰকৃত আৰু অশেষ সুখ লাভ কৰিম।
৯। বাক্য ৰচনা কৰা।
স্বাৰ্থ-বিহীন – আমি স্বাৰ্থ-বিহীনভাৱে দেশৰ কাম কৰিব লাগে।
সুখ শুলে – কৃষকজনে দিনটো কাম কৰি ৰাতি সুখ শুলে।
সম্পদশালী – অসম খনিজ তেলত এখন সম্পদশালী ৰাজ্য।
ওৰ-পৰ – এই কামটোৰ ওৰ-পৰ পোৱাই টান।
দিন-ৰুণু – গীতটোত কবিয়ে দেশৰ সৌন্দৰ্যক ‘দিন-ৰুণু’ বুলি কৈছে।
খ- ভাষা অধ্যয়ন (ব্যাৱহাৰিক ব্যাকৰণ)
১০। কবিতাটোত থকা যুৰীয়া শব্দকেইটা বিচাৰি উলিয়াই বাক্য সাজা।
পাহাৰ-ভৈয়াম – অসমৰ পাহাৰ-ভৈয়াম সকলোতে বিহু পালন কৰা হয়।
ভাই-ভনী – আমি সকলোৱে ভাই-ভনীৰ দৰে মিলি-জুলি থাকিব লাগে।
ক্ৰিয়া-কলাপ (পৃষ্ঠা ১০৮)
১১। ‘দুনলীয়া শব্দ’ কাক বোলে?
উত্তৰ: একেটা শব্দকে দুবাৰ ব্যৱহাৰ কৰি যি শব্দ গঠন কৰা হয়, তাক ‘দুনলীয়া শব্দ’ বোলে। যেনে- গছে-গছে, পাতে-পাতে, ৰঙা-ৰঙা, লাহে-লাহে আদি।
১২। দুনলীয়া শব্দ গঠনৰ কেইটামান নিয়ম লিখি উদাহৰণ দিয়া।
উত্তৰ: দুনলীয়া শব্দ গঠনৰ কেইটামান নিয়ম হ’ল:
বিশেষ্য শব্দ দুবাৰ ব্যৱহাৰ কৰি: যেনে- গছে-গছে, পাতে-পাতে।
বিশেষণ শব্দ দুবাৰ ব্যৱহাৰ কৰি: যেনে- ৰঙা-ৰঙা, ক’লা-ক’লা।
সৰ্বনাম শব্দ দুবাৰ ব্যৱহাৰ কৰি: যেনে- কি-কি, কোন-কোন।
ক্ৰিয়া বিশেষণ দুবাৰ ব্যৱহাৰ কৰি: যেনে- লাহে-লাহে, খৰ-খৰ।
অপূৰ্ণ ক্ৰিয়া দুবাৰ ব্যৱহাৰ কৰি: যেনে- খাওঁ-খাওঁ, যাওঁ-যাওঁ।
ক্ৰিয়া-কলাপ (পৃষ্ঠা ১০৯)
১৩। অনুকাৰ শব্দ গঠনৰ কেইটামান নিয়ম লিখা।
উত্তৰ: অনুকাৰ শব্দ (যিবোৰ শব্দ কোনো ধ্বনি বা ভাবক অনুকৰণ কৰি সৃষ্টি হয়) গঠনৰ কেইটামান নিয়ম হ’ল:
প্ৰাণীৰ মাতক অনুকৰণ কৰি: যেনে- মেও-মেও (মেকুৰী), ভুক-ভুক (কুকুৰ)।
বস্তুৰ শব্দক অনুকৰণ কৰি: যেনে- কল-কল (পানীৰ শব্দ), খল-খল (হাঁহিৰ শব্দ)।
ভাব বা অৱস্থা বুজাবলৈ: যেনে: টিপ-টিপ (পানী পৰা), ফট-ফট (পোহৰ হোৱা), জিন-জিন (অনুভৱ)।
গ- জ্ঞান সম্প্ৰসাৰণ
১৪। ওপৰৰ গীতটোৰ দৰে আন এটি দেশপ্ৰেমমূলক গীত লিখা।
উত্তৰ: (এটা উদাহৰণ):
“আমি অসমীয়া নহওঁ দুখীয়া
বুলি সান্ত্বনা লভিবলৈ নাই,
আজিৰ অসমীয়াই নিজক নিচিনিলে
অসম ৰসাতলে যায়।”
(কবি – ড° ভূপেন হাজৰিকা)
১৫। তোমাৰ ভাল লগা আন এটি দেশপ্ৰেমমূলক কবিতা সংগ্ৰহ কৰি শ্ৰেণীকোঠাত আবৃত্তি কৰা।
উত্তৰ: (এটা উদাহৰণ):
“মোৰ দেশ” (কবি – নৱকান্ত বৰুৱা)
“মোৰ দেশ ভাৰতৰ
মাটিৰ গোন্ধত ভৰা
হেঁপাহৰ উশাহ,
মোৰ দেশ সেউজীয়া
ধানেৰে ভঁৰাল ভৰা
আইৰ মুখৰ হাঁহি…”
ক্ৰিয়া-কলাপ (পৃষ্ঠা ১১০)
ঘ- প্ৰকল্প
১৬। আনন্দৰাম বৰুৱাৰ জীৱন আৰু কৃতি সম্পৰ্কে এখন ৰচনা লিখি শ্ৰেণীকোঠাত পাঠ কৰা। লগতে তেখেতে ৰচনা কৰা পুথিসমূহৰ এখন তালিকা প্ৰস্তুত কৰা।
উত্তৰ: (এইটো এটা প্ৰকল্পমূলক কাম। ইয়াৰ উত্তৰ পাঠত উপলব্ধ নহয়।)