অৰণ্যযাত্ৰা, chapter -11, Class-10

Next chapter


অৰণ্যযাত্ৰা
প্ৰশ্নাৱলী (Questions)
১। চমুকৈ উত্তৰ লিখা:

(ক) বিদ্যালয়ৰ অষ্টম আৰু নৱম শ্ৰেণীৰ শিক্ষাৰ্থীসকলক কোনখন অৰণ্যলৈ নিয়াৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল?
Ans.বিদ্যালয়ৰ অষ্টম আৰু নৱম শ্ৰেণীৰ শিক্ষাৰ্থীসকলক কাজিৰঙা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানলৈ নিয়াৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল। 

(খ) পল আৰু পাহি কোন কোন শ্ৰেণীত পঢ়ে?
Ans.পলে নৱম শ্ৰেণীত আৰু পাহিয়ে অষ্টম শ্ৰেণীত পঢ়ে। 

(গ) পলে কোনবোৰ কাম ছোৱালীৰ বুলি পাহিক কৈছিল?
Ans.পলে পাহিক নিজৰ খোৱা কাঁহী-বাটি ধোৱা, নিজৰ পিন্ধা কাপোৰ জাপি নথোৱা, জোতা পৰিষ্কাৰ নকৰা আৰু গা ধোৱাৰ পাছত তিতি থকা গামোচা বিছনাতে পেলাই থৈ যোৱা আদি কামবোৰ ছোৱালীৰ বুলি কৈছিল। 

(ঘ) লৰ্ড কাৰ্জন কোন?
Ans. লৰ্ড কাৰ্জন আছিল ভাৰত স্বাধীন হোৱাৰ আগেয়ে ইংৰাজৰ শাসনকালত ব্ৰিটিছ ভাইচৰয়। তেওঁৰ পত্নী মেৰী কাৰ্জনো এবাৰ কাজিৰঙাৰ জীৱ-জন্তু চাবলৈ আহিছিল。 


২। ল’ৰা-ছোৱালীৰ কামৰ পাৰ্থক্য দেখি পাহিয়ে মাকক কি কৈছিল? মাকে ইয়াৰ প্ৰত্যুত্তৰত পাহিক কি বুজনি দিছিল?
উত্তৰ:
পাহিয়ে মাকক সুধিছিল, “মা, ল’ৰা আৰু ছোৱালীৰ কামবোৰ কোনে পৃথক কৰিলে?”। তাই কৈছিল যে তাইও দাদাৰ দৰেই পঢ়া-শুনা কৰে, তেন্তে ককায়েকে কিয় নিজৰ পিন্ধা কাপোৰ জাপি নথয়, জোতাযোৰ পৰিষ্কাৰকৈ নাৰাখে, গা ধোৱাৰ পাছত তিতি থকা গামোচা বিছনাতে পেলাই থৈ যায়। তাই সুধিছিল যে ল’ৰাই নিজৰ জোতা পৰিষ্কাৰ কৰিব নালাগে বা নিজে খোৱা কাঁহীখন ধুব নালাগে বুলি ক’ৰবাত লিখা আছে নেকি। 
প্ৰত্যুত্তৰত মাকে দিয়া বুজনি:
মাকে হাঁহি মাৰি পাহিক বুজাইছিল যে তেওঁ দুয়োটাকে যি বয়সত যিবোৰ কাম কৰিব পাৰা, সেই কাম বয়স অনুযায়ী শিকাই আহিছে। তেওঁলোকে ডাঙৰ হৈ পঢ়া-শুনা কৰি ভাল চাকৰি বা ব্যৱসায় কৰি ধন উপাৰ্জন কৰিলেও, নিজৰ প্ৰয়োজনীয় কামখিনি কৰিব নাজানিলে পৰনিৰ্ভৰশীল হ’বলৈ বাধ্য হ’ব। তেতিয়া কেতিয়াবা সময়েও ঠগিব আৰু মানুহেও ঠগিব। 


৩। প্ৰকৃতিৰ কোনবোৰ সুন্দৰ নিয়মে পাহিক আকৃষ্ট কৰে?
উত্তৰ:
পাহিক প্ৰকৃতিৰ তলত দিয়া সুন্দৰ নিয়মে আকৃষ্ট কৰে:
গছৰ ভিন্নতা: প্ৰতিজোপা গছৰ ৰং ভিন্ন, পাতৰ আকাৰ ভিন্ন। 
মিলা-প্ৰীতিৰে থকা: তামোলগছৰ কাষতে থকা আমগছজোপাৰ চেহেৰাৰ মিল নাথাকিলেও ওচৰা-উচৰিকৈ মিলা-প্ৰীতিৰে থাকে। 
সহজ জীৱনশৈলী: কলগছজোপাৰ কাষতে থকা নেমুগছজোপাৰ কাঁইটে কলগছজোপাক কেতিয়াও বিন্ধিবলৈ নাযায়। 
পাহিয়ে ভাবে যে প্ৰকৃতিৰ এই সুন্দৰ নিয়মবোৰ গছবোৰে মানি চলে, সেইবাবেই তাই গছ ভাল পায়। 


৪। কাজিৰঙালৈ যাবলৈ ওলাওঁতে পাহি আৰু পলক মাক আৰু দেউতাকে কি উপদেশ দিছিল?
উত্তৰ:
কাজিৰঙালৈ যাবলৈ ওলাওঁতে মাক আৰু দেউতাকে পাহি আৰু পলক তলত দিয়া উপদেশ দিছিল:
দেউতাকৰ উপদেশ: শিক্ষকৰ লগ নেৰিবলৈ, যি কথা কয় সেইমতে চলিবলৈ কৈছিল। তেওঁ খবৰ লৈ থাকিব বুলিও কৈছিল। 
মাকৰ উপদেশ: তেওঁলোকে পৃথিৱীৰ ভিতৰতে যশস্যা থকা এখন অৰণ্যলৈ যাবলৈ ওলাইছে বুলি কৈছিল আৰু অৰণ্যৰ পৰা শিকিব লগা বহুত কথা আছে, সেয়েহে যিমান পাৰে শিকিবলৈ কৈছিল। লগতে নিজৰ লগতে নিজৰ বয়-বস্তুবোৰ চম্ভালিবলৈও কৈছিল। 


৫। ‘কামত ল’ৰা-ছোৱালী বুলি ভাগ নাই। যেনেকৈ কাম ভাগ কৰি দিছোঁ তেনেকৈ কৰা।’-এই কথাষাৰৰ বক্তা কোন? তেওঁ কিয় এই কথাষাৰ ক’বলগীয়া হৈছিল আঁতিগুৰি মাৰি লিখা।
উত্তৰ:
উক্ত কথাষাৰৰ বক্তা হৈছে অংকৰ শিক্ষক ৰঞ্জিত হাজৰিকা ছাৰ। 
কথাষাৰ ক’ব লগা হোৱাৰ কাৰণ:
অৰণ্যযাত্ৰাত বাছৰ ভিতৰতে শিক্ষকসকলে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ মাজৰ পৰা নেতা-নেত্ৰী পাতি কাম ভাগ কৰি দিছিল। 
সৌৰভ আৰু আফতাবক দিয়া দায়িত্ব: নৱম শ্ৰেণীৰ সৌৰভ আৰু আফতাবক খাদ্যবস্তুৰ পেকেট আৰু পানীৰ বটল সকলোৰে মাজত সমভাৱে বিতৰণ কৰিবলৈ দায়িত্ব দিয়া হৈছিল। 
সৌৰভৰ আপত্তি: সৌৰভে এই কামটো টান পাই আপত্তি কৰিছিল। সি কৈছিল যে পাহি আৰু বিদিশাই খাদ্য বিলাওক, আৰু সিহঁত ল’ৰা হোৱা বাবে লগৰীয়াবোৰে উৎপাত কৰিলে শাসন কৰিব পাৰিব আৰু অসুবিধাবোৰলৈ মন দিব পাৰিব। আফতাবেও সৌৰভৰ কথাত হয়ভৰ দিছিল। 
শিক্ষকৰ প্ৰত্যুত্তৰ: ল’ৰা-ছোৱালীৰ মাজত কাম ভাগ কৰা বুলি আপত্তি কৰাত হাজৰিকা ছাৰে খং কৰি তেওঁলোকক বুজাবলৈ এই কথাষাৰ কৈছিল। তেওঁ কৈছিল যে পাহি আৰু বিদিশাক দিয়া কামটোত তেওঁলোকে আপত্তি কৰা নাই, বৰং তেওঁলোকে দুয়োটা কাম ভালদৰে কৰিব পাৰিব। কিন্তু ল’ৰাবোৰেহে এটা কাম পাৰিলে আনটো নোৱৰা বুলি কৈ তেওঁলোকক দুৰ্বল বুলি প্ৰশ্ন কৰিছিল। ইয়াৰ পাছতহে সৌৰভে লাজতে ‘পাৰিম-পাৰিম’ বুলি কৈছিল। 


৬। কাজিৰঙা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানত পল-আফতাবহঁত কি বিপদত পৰিছিল? এই বিপদৰ পৰা সিহঁতক কোনে উদ্ধাৰ কৰিছিল?
উত্তৰ:
বিপদ:
দুপৰীয়া ভাত-পানী খাই জিৰণি লৈ থকাৰ সময়ত পল, আফতাব আৰু সৌৰভে শিক্ষকৰ আদেশ অমান্য কৰি মনে মনে ফুৰা-চকা কৰিবলৈ গৈছিল। তেওঁলোকে লোহাৰ জপনা বগাই এখন ডাঙৰ বিলৰ পাৰ পালে। বিলত এখন নাও দেখি কোনেও নচলোৱা কামত মৰসাহ দেখুৱাই নাওখনত উঠিল। কিছুদূৰ যোৱাৰ পাছত আফতাবে চিঞৰ মাৰি দিলে যে নাওখনৰ তলিত ফুটা থকাৰ বাবে পানী সোমাইছে। সিহঁতৰ কোনেও সাঁতুৰিব নজনা বাবে অণ্ঠ-কণ্ঠ শুকাই গৈছিল। নাওখন একে ঠাইতে ঘূৰি থাকিল আৰু পানী সোমাই গৈছিল। 
উদ্ধাৰ:
উদ্ধাৰকাৰী: তেওঁলোকক বিলৰ কাষেৰে মাছ মাৰি আহি থকা গাঁৱৰ কেইজনীমান ছোৱালীয়ে উদ্ধাৰ কৰিছিল। তেওঁলোকৰ ভিতৰত দীপালী (ডাঙৰ ছোৱালী) আৰু বাকীকেইজনী ক্ৰমে ৰুমী, শেৱালি, জিনা আৰু লক্ষী আছিল। 
উদ্ধাৰ কাৰ্য: ঠিক তেনেতেই নাওখন কাতি হৈ পল পানীত পৰিছিল। লগে লগে দুজনী ছোৱালী তৎক্ষণাত বিলত জঁপিয়াই সাঁতুৰি আহি পানীত ডুবিব খোজা পলক টানি আনি পাৰত পেলাইছিল। আন এজনীয়ে সাঁতুৰি নাৱত উঠি বহু কষ্টেৰে নাওখন পাৰত লগাবলৈ চেষ্টা কৰোঁতে নাওখন কাতি হৈ আফতাব আৰু সৌৰভ পানীত পৰিছিল। ছোৱালীকেইজনীয়ে আটাইকেইটাকে উদ্ধাৰ কৰাৰ লগতে পানী খোৱা পলৰ পেটৰ পৰা পানী উলিয়াই তাক সুস্থ কৰিছিল। 


৭। শিক্ষক-শিক্ষয়িত্ৰীসকলে অৰণ্য দৰ্শনৰ কাৰ্যসূচী কিয় বাতিল কৰিব খুজিছিল? ইয়াৰ পিছৰ পৰিস্থিতি কি হ’ল বহলাই লিখা।
উত্তৰ:
কাৰ্যসূচী বাতিল কৰাৰ কাৰণ:
পল, আফতাব আৰু সৌৰভে শিক্ষকৰ আদেশ অমান্য কৰি মনে মনে জিৰণিৰ সময়ত ফুৰিবলৈ গৈ বিপদত পৰিছিল। নিশা ভাত খোৱাৰ সময়ত দলপতি হাজৰিকা ছাৰে ঘোষণা কৰিছিল যে তেওঁলোকৰ মৰমৰ তিনিজন ছাত্ৰই বিদ্যালয়খনক বদনামৰ পৰা কথমপিহে ৰক্ষা কৰিলে। সেয়ে তেওঁলোকে কাইলৈৰ অৰণ্য দৰ্শনৰ কাৰ্যসূচী বাতিল কৰি সকলোকে উভতি যাব খুজিছিল। কাৰণ, তেওঁ কৈছিল যে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ দলটোক লৈ ঘূৰি ফুৰিবলৈ কেৱল শিক্ষকসকল দায়িত্বশীল হ’লেই নহ’ব, ছাত্ৰসকলৰো অনুশাসনৰ প্ৰয়োজন। 
পিছৰ পৰিস্থিতি:
নীৰৱতা আৰু খং: হাজৰিকা ছাৰৰ বক্তব্য শুনাৰ পাছত কোঠালিটো কাঁহ পৰি জীণ গ’ল। সকলোৱে পল, আফতাব আৰু সৌৰভলৈ খঙেৰে চাইছিল। 
পাহিৰ আবেদন: তেনেতে পাহিয়ে থিয় হৈ দোষ নকৰা সকলে শাস্তি পোৱাটো উচিত নহয় বুলি কৈছিল। তাই কৈছিল যে যি দোষ কৰিছে, তেওঁলোককহে কাইলৈ লগত লৈ যোৱা নহওক। 
পলৰ অনুশোচনা: পলে থিয় হৈ শাস্তি বিচাৰিছিল আৰু অনুশোচনাৰে কৈছিল যে তেওঁলোকৰ বাবে এই যাত্ৰাটো অসফল হ’ল বুলি বদনাম নাপাওক। বেয়া কাম কৰা বাবে তেওঁলোকক এৰি যোৱাটোৱেই আটাইতকৈ ডাঙৰ শাস্তি হ’ব বুলিও কৈছিল। 
শিক্ষকৰ সিদ্ধান্ত: শিক্ষক-শিক্ষয়িত্ৰীসকলে আলোচনা কৰি সিদ্ধান্ত দিলে যে পল, সৌৰভ আৰু আফতাবে আজি কৰা বেয়া কামটোৰ বিষয়ে আৰু মৃত্যুমুখৰ পৰা ৰক্ষা পোৱাৰ বিষয়ে সকলো কথা ৰচনাত স্বীকাৰ কৰি লিখিব লাগিব। তেতিয়াহে কাইলৈ পুৱাই সকলো সাজু হ’ব অৰণ্য দৰ্শন কৰিবলৈ। 
সকলোৰে আনন্দ: এই সিদ্ধান্তৰ পাছত সকলোৱে স্ফূৰ্তিত চিঞৰি উঠিল আৰু হাত চাপৰি বজালে। পলহঁতেও জীৱনত এনে কাম নকৰোঁ বুলি ধন্যবাদ জনাইছিল। 


৮। মহীচন্দ্ৰ মিৰি কোন? কাজিৰঙাক বিশ্ব দৰবাৰত চিনাকি কৰাই দিবলৈ তেওঁ কেনে ভূমিকা লৈছিল?
উত্তৰ:
মহীচন্দ্ৰ মিৰি আছিল কাজিৰঙাৰ প্ৰথম ভাৰতীয় তথা অসমীয়া বন বিষয়া। 
বিশ্ব দৰবাৰত চিনাকি কৰোৱাৰ ভূমিকা:
কাজিৰঙাক বিশ্ব দৰবাৰত চিনাকি কৰাই দিবলৈ তেওঁ নিম্নলিখিত ভূমিকা লৈছিল:
গঁড় পঠিওৱা: তেওঁ কাজিৰঙাৰ গঁড় আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ চিৰিয়াখানালৈ পঠিয়াইছিল। 
কাজিৰঙাৰ পৰিচয়: এই কামৰ জৰিয়তে তেওঁ কাজিৰঙা অৰণ্য যে গঁড়ৰ বসতিস্থল, সেই কথা সমগ্ৰ জগতক প্ৰথম জনালে। 
প্ৰথম ব্যক্তি: বিশ্বৰ মানচিত্ৰত কাজিৰঙাক চিনাকি কৰি দিয়া প্ৰথম ব্যক্তিজনেই আছিল মহীচন্দ্ৰ মিৰি। 


৯। নিগনা চিকাৰীৰ প্ৰকৃত নাম কি? তেওঁ কাক প্ৰথমে কাজিৰঙাৰ গঁড় দেখুৱাইছিল?
উত্তৰ:
নিগনা চিকাৰীৰ প্ৰকৃত নাম আছিল বাপীৰাম হাজৰিকা। 
তেওঁ প্ৰথমে ব্ৰিটিছ ভাইচৰয় লৰ্ড কাৰ্জনৰ পত্নী মেৰী কাৰ্জনক কাজিৰঙাৰ গঁড় দেখুৱাইছিল। নিগনা চিকাৰী এজন ভাল হাতী মাউত আছিল। 


১০। কাজিৰঙালৈ যাত্ৰা কৰি কি কি বিশেষ শিক্ষা লাভ কৰিলে বুলি শিক্ষার্থীসকলে শিক্ষক-শিক্ষয়িত্ৰীসকলক অৱগত কৰিছিল?
উত্তৰ:
কাজিৰঙালৈ যাত্ৰা কৰি শিক্ষাৰ্থীসকলে নিম্নলিখিত বিশেষ শিক্ষাসমূহ লাভ কৰিলে বুলি শিক্ষক-শিক্ষয়িত্ৰীসকলক অৱগত কৰিছিল:
আত্মনিৰ্ভৰশীলতা (পাহি): নিজে কৰিব পৰা কামসমূহ নিজে কৰিব লাগে, আনে কৰি দিব বুলি বাট চাব নালাগে। 
পৰিৱেশ সংৰক্ষণ (বিদিশা): গছ বনৰ জীৱ-জন্তু আৰু মানুহৰ বন্ধু, আমি গছ নহ’লে জীয়াই থাকিব নোৱাৰিম। 
লিংগ সমতা (পল): ল’ৰা আৰু ছোৱালী সকলো সমান। ছোৱালীকেইজনীয়ে উদ্ধাৰ নকৰা হ’লে তেওঁলোকে আজি কাজিৰঙাই নেদেখিলেহেঁতেন। 
মৰসাহৰ ফল (আফতাব): আত্মৰক্ষা কৰিব নাজানিলে মৰসাহ দেখুওৱা মূৰ্খৰ কাম। 
শৃংখলা (সৌৰভ): দলীয়ভাৱে ক’ৰবালৈ গ’লে অনুশাসন-শৃংখলা মানি চলাটো জৰুৰী কথা। 


ভাষা-বিষয়ক (Language-based)
১। বাক্য ৰচনা কৰা:
ককাই-ভনী, টুলুং-ভুটুং, চিঞৰ-বাখৰ, মানুহ-দুনুহ, তিতি-বুৰি।
উত্তৰ:
ককাই-ভনী – পাহি আৰু পলৰ মাজত সদায় মৰমৰ ককাই-ভনীৰ সম্পৰ্ক আছিল।
টুলুং-ভুটুং – পানী সোমোৱা বাবে বিলৰ মাজত পলহঁতৰ নাওখন টুলুং-ভুটুং কৰিছিল। 
চিঞৰ-বাখৰ – পুৱা চাৰি বজাত উঠিব লাগিব বুলি কোৱাত পলহঁতে চিঞৰ-বাখৰ কৰিছিল। 
মানুহ-দুনুহ – জপনাখন পাৰ হৈ বিলৰ সিপাৰে মানুহ-দুনুহ নাইকিয়া এটা ঠাই আছিল। 
তিতি-বুৰি – পানীত পৰা বাবে পলহঁত তিতি-বুৰি আহিছিল। 


২। মূৰ্দ্ধন্য ‘ণ’ হোৱাৰ কাৰণ দৰ্শোৱা:
অৰণ্য, অৰ্পণ, কণ্ঠ, ওৰণি, পোৰণি, আড়ম্বৰপূৰ্ণ।
উত্তৰ:
মূৰ্দ্ধন্য ‘ণ’ হোৱাৰ কাৰণসমূহ:
অৰণ্য, অৰ্পণ: ‘ৰ’ বা ‘ঋ’ (অৰণ্যত ‘ৰ’ আৰু অৰ্পণত ‘ৰ’)-ৰ পিছত থকা ‘ন’ মূৰ্দ্ধন্য ‘ণ’ হয়।
কণ্ঠ: ‘ট’ বা ‘ঠ’ (কণ্ঠত ‘ঠ’)-ৰ পূৰ্বে থকা ‘ন’ মূৰ্দ্ধন্য ‘ণ’ হয়।
ওৰণি, পোৰণি: ‘ৰ’-ৰ পিছত থকা আৰু শব্দৰ শেষত ‘ই’ কাৰ যোগ হোৱা বাবে ‘ন’ মূৰ্দ্ধন্য ‘ণ’ হয়।
আড়ম্বৰপূৰ্ণ: ‘ৰ’ (পূৰ্ণত ‘ৰ’)-ৰ পিছত থকা বাবে ‘ন’ মূৰ্দ্ধন্য ‘ণ’ হয়।

1 thought on “অৰণ্যযাত্ৰা, chapter -11, Class-10”

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *